لرستان:

استان‌ لرستان از مناطق‌ باستاني‌ ايران‌ است‌ و آثار ديرينه‌اي‌ را در خود جاي‌ داده‌ است‌. اقوام‌مهاجر در هزاره‌ سوم‌ و چهارم‌ پيش‌ از ميلاد در كوهساران‌ زاگرس‌ اسكان‌ يافته‌ و سرزمين‌ بين‌النهرين‌ (درودنواحي‌ امروزي‌) را تصرف‌ كردند. به‌ استناد نوشته‌هاي‌ كتيبه‌هاي‌ بابلي‌، آشوري‌ و ايلامي‌، ساكنان‌ كوهساران‌زاگرس‌ طايفه‌هايي‌ مانند: لولوبي‌، مانايي‌، كاسي‌، گوتي‌، آمادا و پارسوا بوده‌اند.
سنگ‌ نوشته‌ قرن‌ ششم‌ ، خرم‌آباد
در جنوب‌ شرقي‌ راه‌ خرم‌آباد به‌ خوزستان و در شمال‌ خرابه‌هاي‌ «شاپورخواست‌»، سنگ‌ نوشته‌اي‌ به‌ شكل‌ مكعب‌ مستطيل‌ منسوب‌ به‌ قرن‌ ششم‌ هجري‌ قمري‌ پا برجا مانده‌ است‌.روي‌ سطح‌ جنوب‌ شرقي‌ 5 سطر، بر سطح‌ جنوب‌ غربي‌ 6 سطر و بر سطح‌ شمال‌ غربي‌ 4 سطر و بر آخرين‌ وجه‌نيز 4 سطر با خط‌ نيم‌ كوفي‌ و نسخ‌، به‌ طور برجسته‌ حجاري‌ شده‌ است‌.
اين‌ سنگ‌ نوشته‌ به‌ يكي‌ از امراي‌«سلطان‌ محمود بن‌ محمد بن‌ ملكشاه‌ سلجوقي‌» به‌ نام‌ «ابوسعيد برسق‌ كبير» مربوط‌ است‌ و در سال‌ 513 هجري‌قمري‌ نقد شده‌ است‌. موضوع‌ اين‌ كتيبه‌ دو فرمان‌ منع‌ مردم‌ از پوشيدن‌ لباس‌ ابريشمي‌» و «اجازه‌ علف‌ چراني‌ به‌دامداران‌» است‌.
نقاشي‌هاي‌ غار دوشه‌ ، خرم‌آباد
در بالاي‌ كوه‌ دوشه‌ بر ديوارهاي‌ غار دوشه‌ نقاشي‌ هايي‌ به‌ چشم‌ مي‌خورد كه‌بيانگر بخش‌ ديگري‌ از تاريخ‌ سكونت‌ بشر در اين‌ خطه‌ از سرزمين‌ ايران‌ است‌. نقاشي‌هاي‌ غار دوشه‌ از تجسم ‌كامل‌تري‌ برخورداراند و رزم‌ انسان‌ها به‌ صورت‌ گروهي‌، تن‌ به‌ تن‌، سواره‌ و پياده‌ را نشان‌ مي‌دهد. اين‌ نقاشي‌هاقدرت‌ تخيل‌ هنرمندان‌ آن‌ دوره‌ را مشخص‌ مي‌سازد.
سنگ‌ نوشته‌ سراب‌ چنگايي‌ ، خرم‌آباد
سراب‌ چنگايي‌ خرم‌آباد، چشمه‌اي‌ بزرگ‌ و پر آب‌ است‌ كه‌ در شرق‌ آن‌ روي‌صخره‌ بزرگي‌ تاريخ‌ كشت‌ گل‌هاي‌ نيلوفري‌ نوشته‌ شده‌ است‌. كتيبه‌ دو لوحه‌ همجوار دارد كه‌ در سمت‌ راست‌ آن‌نوشته‌ هايي‌ در 4 سطر و در سمت‌ چپ‌ آن‌، دو سطر نقد شده‌ است‌ و اندازه‌ كل‌ آن‌ 85*102 سانتي‌ متر است‌.طبق‌ اين‌ سند، در سال‌ 1131 هجري‌ قمري‌، به‌ فرمان‌ يكي‌ از واليان‌ لرستان كه‌ از سراب‌ نيلوفر كرمانشاه ديدن‌كرده‌ بود، مقداري‌ گل‌ نيلوفر در اين‌ چشمه‌ كاشته‌ شده‌ است‌.
تپه‌هاي‌ باباخاني‌ و تخته‌ چراغ‌ ،خرم‌آباد
در فاصله‌ يك‌ كيلومتري‌ دهانه‌ شمالي‌ «سنگ‌ موسي‌» در بخش‌ چگني‌خرم‌آباد، دو تپه‌ به‌ فاصله‌ 200 متر از يكديگر قرار دارند كه‌ تپه‌ شرقي‌ را «باباخاني‌» و تپه‌ غربي‌ را «تخته‌ چراغ‌»مي‌گويند. روي‌ هر دو تپه‌، سفال‌هاي‌ شكسته‌ بسيار وجود دارد. همچنين‌ آثار يك‌ بناي‌ آجري‌ نيز روي‌ تپه‌باباخاني‌ مشهود است‌. به‌ احتمال‌ زياد، طبقه‌ اول‌ تپه‌ها به‌ دوره‌ اسلامي‌ و طبقات‌ زيرين‌ آن‌ به‌ دوره‌هاي‌ پيش‌ ازاسلام‌ مربوط‌ است‌.
تپه‌هاي‌ چغاسبز و كفتارلو ، كوهدشت
اين‌ دو تپه‌ باستاني‌ در دهستان‌ رومشكان‌ كوهدشت‌ واقع‌ شده‌ است‌. آثاربه‌ دست‌ آمده‌ از تپه‌ چغاسبز، با ظروف‌ شوش اوّل‌ مطابقت‌ دارند. تپه‌ كفتارلو نيز در فاصله‌ 5 كيلومتري‌ شمال‌ تپه‌چغاسبز قرار دارد. از قسمت‌هاي‌ كاوش‌ شده‌ اين‌ تپه‌، كوزه‌، ديگ‌ و خمره‌هايي‌ با نقش‌ پرنده‌ و نقش‌هاي‌ ساده‌ وبدون‌ نقش‌ كشف‌ شده‌ است‌.
تپه‌ دركه‌ ، كوهدشت
تپه‌ دركه‌ يكي‌ از تپه‌هاي‌ مهّم‌ پيش‌ از تاريخ‌ است‌ كه‌ در فاصله‌ 24 كيلومتري‌ دهكده‌«ابوالوفا» در كوهدشت‌ واقع‌ شده‌ است‌. ساختمان‌ تمامي‌ اين‌ تپه‌ از چينه‌ و خشت‌ بوده‌ است‌. از طبقه‌ مياني‌ تپه‌،ظروف‌ سفالي‌ و برخي‌ ظروف‌ مفرغي‌ يافت‌ شده‌ كه‌ سفال‌هاي‌ آن‌ به‌ رنگ‌ قرمز و مشابه‌ ظروف‌ سه‌ پايه‌ داري‌هستند كه‌ پروفسور «گريشمن‌» آن‌ها را از طبقه‌ سوم‌ «تپه‌ گيان‌» بيرون‌ آورده‌ بود. ظروف‌ سه‌ پايه‌دار، داراي‌ نقش‌هايي‌ به‌ شكل‌ سبد باف‌ هستند
تپه‌ كرگونه‌ ، خرم‌آباد
اين‌ تپه‌ در شمال‌ دهستان‌ «تشكن‌» از توابع‌ بخش‌ چگني‌ خرم‌آباد و در دامنه‌ سفيد كوه‌ واقع‌شده‌ است‌. از اين‌ تپه‌، انواع‌ ابزارهاي‌ سنگي‌ مانند: تيغ‌ چاقو و قطعات‌ سفال‌ به‌ رنگ‌هاي‌ مختلف‌ كه‌ برخي‌ ازآن‌ها به‌ دوره‌ شوش اول‌ مربوط‌ مي‌شود، يافت‌ شده‌ است‌.
تپه‌ خانجان‌خاني‌ ، بروجرد
در جنوب‌ دهستان‌ ده‌ پير تپه‌ خانجان‌ خاني‌ قرار گرفته‌ و داراي‌ آثار سفالي‌ ساساني‌ است‌.كوزه‌هاي‌ محتوي‌ استخوان‌، از قسمت‌هاي‌ بريده‌ آن‌ پيدا شده‌ است‌. روي‌ اين‌ تپه‌، قبري‌ قرار دارد كه‌ مورد احترام‌اهالي‌ است‌ و به‌ «سرمگو» مشهور مي‌باشد. پايه‌ ستون‌هاي‌ سنگي‌ متعدد موجود اين‌ محل‌، به‌ دوره‌ پارت‌هامربوط‌ است‌. از آثار دوره‌ اسلامي‌ نيز سنگ‌ قبرهايي‌ به‌ خط‌ كوفي‌ يافت‌ شده‌ است‌
تپه‌ سراب‌ ناوه‌كش‌ ، خرم‌آباد
در مركز روستاي‌ سراب‌ ناوه‌كش‌ بخش‌ چگني‌ خرم‌آباد، در ضلع‌ شمالي‌ چشمه‌اي‌،يك‌ تپه‌ بزرگ‌ وجود دارد كه‌ در مقطع‌ جنوبي‌ آن‌، قسمتي‌ از ديوار پيدا شده‌ كه‌ با سنگ‌هاي‌ بزرگ‌ و ملاط‌ و قلوه‌سنگ‌ ساخته‌ شد است‌. اين‌ بنا ممكن‌ است‌ قسمتي‌ از يك‌ قلعه‌ بزرگ‌ دوره‌ ساساني‌ باشد. در فراز تپه‌ نيز انبوهي‌از سفال‌ شكسته‌ وجود دارد
مقبره‌ باباطاهر
مقبره‌ باباطاهر در محله‌اي‌ به‌ همين‌ نام‌ در جنوب‌ خرم‌آباد واقع‌ شده‌ است‌. سبك‌ بناي‌مقبره‌ قديمي‌ است‌ و درِ ورودي‌ آن‌ به‌ سمت‌ جنوب‌ باز مي‌شود. ساختمان‌ اصلي‌ آن‌، هشت‌ ضلعي‌ است‌. مقبره‌در وسط‌ بنا قرار دارد و روي‌ آن‌، ضريحي‌ چوبي‌ قرار داده‌ شده‌ است‌. به‌ اعتقاد اهالي‌ خرم‌آباد، اين‌ قبر به‌ باباطاهرعريان‌ شاعر مشهور تعلّق‌ دارد كه‌ دوبيتي‌هاي‌ خود را به‌ زبان‌ لري‌ سروده‌ است‌.
شهنشاه‌ (بقعه‌ شجاع‌ الدين‌ خورشيد)
در 20 كيلومتري‌ جنوب‌ خرم‌آباد، روستاي‌ سرسبزي‌ بر روي‌ كوه‌«پهناميل‌» قرار دارد كه‌ به‌ گوشه‌ شهنشاه‌ مشهور است‌. مقبره‌ شجاع‌ الدين‌ خورشيد از اتابكان‌ لر كوچك‌ در اين‌روستا قرار دارد. در ميان‌ مقبره‌، گوري‌ است‌ كه‌ بر روي‌ آن‌، صندوقي‌ چوبي‌ كنده‌كاري‌ شده‌ كار گذاشته‌ شده‌ است‌.مصالح‌ ديوارها، از سنگ‌ و گچ‌ است‌. در كنار مقبره‌، يك‌ گورستان‌ قديمي‌ وجود دارد كه‌ سنگ‌ قبرهاي‌ متعددي‌دارد. روي‌ اين‌ قبرها، آياتي‌ از قرآن‌ كريم‌ و كلمات‌ مقدس‌ به‌ طور برجسته‌ و با خط‌ كوفي‌ زيبا كنده‌ كاري‌ شده‌است‌.
قبر سيد جمال‌ الدين‌ واعظ‌ اصفهاني‌ ، بروجرد
در جنوب‌ ساختمان‌ شهرداري‌ بروجرد، قبر شادروان‌ سيد جمال‌الدين‌ و اعظ‌ اصفهاني‌ يكي‌ از مجاهدان‌ راه‌ مشروطيت‌ و همچنين‌ پدر نويسنده‌ صاحب‌ نام‌ سيدمحمّد علي‌جمال‌زاده‌ قرار دارد.
سيد جمال‌ الدين‌ و اعظ‌ در سال‌ 1326 هجري‌ قمري‌ به‌ دستور امير افخم‌ حاكم‌ مستبدلرستان‌ شهيد شد.
مقبره‌ جلاله‌ ، خرم‌ آباد
در فاصله‌ 6 كيلومتري‌ جنوب‌ غربي‌ خرم‌آباد و در فاصله‌ يك‌متري‌ از معبد مهري‌، مقبره‌معروف‌ محمّد جلاله‌ قرار دارد. بناي‌ اصلي‌ مقبره‌ چهار ضلعي‌ است‌ و طول‌ هر يك‌ از اضلاع‌ آن‌ به‌ 5/3 متراست‌. روي‌ گور و در داخل‌ مقبره‌ سنگ‌ نبشته‌اي‌ وجود ندارد.
مقبره‌ حيات‌الغيب‌ ، خرم‌ آباد
مقبره‌ "حيات‌ الغيب‌" در 50 كيلومتري‌ جنوب‌ غربي‌ خرم‌آباد و در روستاي‌ "قالبي‌"واقع‌ شده‌ است‌. درِ ورودي‌ مقبره‌ از شمال‌ گشوده‌ مي‌شود و كفش‌كن‌ آن‌، 5 پله‌ بالاتر از كف‌ مقبره‌ است‌. قبر درگوشه‌ جنوب‌ شرقي‌ مقبره‌ قرار دارد. در ديوار جنوبي‌، محرابي‌ به‌ بلندي‌ 1/2 متر با حاشيه‌ گچبري‌ است‌. اين‌ بنايكبار به‌ دستور محمود ميرزاي‌ قاجار تعمير شد كه‌ تاريخ‌ آن‌ بر روي‌ يكي‌ از سنگ‌ها نوشته‌ شده‌ است‌.

مقبره‌ فلك‌الدين‌ ، خرم‌ آباد
مقبره‌ فلك‌الدين‌ در شمال‌ غربي‌ خرم‌ آباد در داخل‌ گورستان‌ روستاي‌ فلك‌الدين‌ قراردارد. اين‌ مقبره‌ به‌ فلك‌الدين‌ حسين‌ بن‌ بدرالدين‌ مسعود از اتابكان‌ لر كوچك‌ تعلّق‌ دارد و مورد احترام‌ مردم‌است‌. مردم‌ بومي‌ هر گاه‌ چيزي‌ را گم‌ كنند، به‌ كنار قبر مي‌روند و مي‌گويند: اي‌ برادر ، فلك‌الدين‌، گمشده‌ مرابده‌
قلعه‌ بهرام‌ ، خرم‌آباد
درجنوب‌ روستاي‌ «جلگه‌ خلج‌» خرم‌آباد در تنگه‌ مسير رود «كشگان‌»، آثار دژ و حصاري‌قديمي‌ باقي‌ مانده‌ است‌. دهانه‌ دره‌ با ديواري‌ از سنگ‌ و ملاط‌ محصور شده‌ و تنها يك‌ در دارد. بالاي‌ دره‌ نيز،چند ديوار ديده‌ مي‌شود. اين‌ قلعه‌ به‌ نام‌ «بهرام‌» مشهور است‌ و موقعيت‌ استثنايي‌ دارد. قلعه‌ بهرام‌ در شمارقلعه‌هاي‌ مهّم‌ دوران‌ باستاني‌ ايران‌ است‌ كه‌ ارزش‌هاي‌ جهانگردي‌ قابل‌ توجهي‌ دارد.
قلعه‌ چنگري‌ ، كوهدشت
«چنگري‌» نام‌ كوهي‌ است‌ كه‌ از شمال‌ شرقي‌ كوهدشت شروع‌ مي‌شود و تا كنار رودسيمره‌ امتداد مي‌يابد. بر بالاي‌ قله‌هاي‌ اين‌ كوه‌، آثار چند قلعه‌ باقي‌ مانده‌ كه‌ مهّمترين‌ آن‌ها، قلعه‌ چنگري‌ است‌كه‌ روي‌ قله‌اي‌ مشرف‌ به‌ دشت‌ كوهدشت‌ ساخته‌ شده‌ است‌. از اين‌ قلعه‌، اثري‌ به‌ طول‌ و عرض‌ 75*100 مترباقي‌ مانده‌ است‌. اين‌ قلعه‌ ظاهراً بزرگ‌ترين‌ قلعه‌ «مادانرود» در منطقه‌ لرستان‌ بوده‌ است‌. اين‌ قلعه‌ در گذشته‌ از دوقسمت‌ تشكيل‌ مي‌شده‌ است‌ كه‌ هر قسمت‌ آن‌ چند اتاق‌ بزرگ‌ و كوچك‌ داشته‌ ولي‌ در حال‌ حاضر تنهاديوارهاي‌ شمالي‌ آن‌ باقي‌ مانده‌ است‌.
قلعه‌ فلك‌ الافلاك‌ ، خرم‌آباد
در ميان‌ شهر خرم‌آباد و برفراز يك‌ تپه‌ بزرگ‌ سنگي‌، قلعه‌ معروف‌ و تاريخي‌ «فلك‌الافلاك‌» قرار دارد. در زير تپه‌اي‌ كه‌ قلعه‌ بر روي‌ آن‌ ساخته‌ شده‌، يك‌ چشمه‌ بزرگ‌ جاري‌ است‌. تاريخ‌ بنا و نام‌سازنده‌ اصلي‌ آن‌ مشخص‌ نيست‌، ولي‌ در گذشته‌ به‌ نام‌ قلعه‌ «شاپور خواست‌» مشهور بوده‌ است‌. از زمان‌ قاجاريه‌به اين‌ قلعه‌ "فلك‌ الافلاك‌" مي‌گويند. قلعه‌ 8 برج‌ دارد و محيط‌ كلي‌ آن‌ 60/228 متر است‌ ارتفاع‌ بلندترين‌ ديوارآن‌ تا سطح‌ تپه‌ 5/22 متر است‌.
در ورودي‌ قلعه‌ به‌ يك‌ راهرو سرپوشيده‌ منتهي‌ مي‌شود كه‌ در سمت‌ غربي‌ آن‌ 2 اتاق‌ و در سمت‌ شرقي‌ آن‌يك‌ اتاق‌ وجود دارد. اين‌ راهرو با شيب‌ كم‌ به‌ صحن‌ اوّل‌ قلعه‌ مرتبط‌ مي‌شود. صحن‌ اول‌ 5/22*31 متر درجهت‌ شمالي‌ - جنوبي‌ است‌ و 8 اتاق‌ دارد. در شمال‌ شرقي‌ آن‌، راهرويي‌ ساخته‌ شده‌ كه‌ با 7 پلّه‌ به‌ محوطه‌اي‌كه‌ چاه‌ معروف‌ نيز در آن‌ واقع‌ شده‌، منتهي‌ مي‌شود. در گذشته‌ آب‌ مورد نياز ساكنان‌ قلعه‌ از اين‌ چاه‌ تأمين‌مي‌شده‌ است‌. در جنوب‌ قلعه‌، راهرويي‌ وجود دارد كه‌ به‌ صحن‌ قلعه‌ راه‌ دارد.
صحن‌ دوم‌ قلعه‌ مستطيل‌ شكل‌ به‌ مساحت‌ 21*29 متر است‌. طول‌ اين‌ صحن‌ در جهت‌ شرقي‌ - غربي‌ است‌و 16 اتاق‌ دارد. كف‌ اتاق‌ها 5/1 متر بلندتر از كف‌ حياط‌ است‌ و ورودي‌ آن‌ها، 4 پله‌ دارد. در قسمت‌ جنوبي‌ آن‌ 3اتاق‌ و 3 كفش‌ كن‌ و در شمال‌ آن‌، 14 اتاق‌ و 4 كفش‌كن‌ و در سمت‌ شرقي‌، 5 اتاق‌ و 3 كفش‌كن‌ و در قسمت‌ غربي‌كه‌ تازه‌ساز است‌ 14 اتاق‌ و 2 راهرو وجود دارد.در شمال‌ شرقي‌ قلعه‌، راهرويي‌ است‌ كه‌ به‌ اتاق‌ تاريك‌ كه‌ گويا زندان‌ بوده‌ است‌، منتهي‌ مي‌شود و سپس‌ باپله‌هايي‌ به‌ پشت‌بام‌ منتهي‌ مي‌گردد
كنگره‌هاي‌ قلعه‌، به‌ فرمان‌ رضا شاه‌ ساخته‌ شده‌اند. در اطراف‌ تپه‌ نيز، آثار سنگ‌ قلوه‌اي‌ ديده‌ مي‌شود وبرج‌هاي‌ جنوبي‌ بر بناي‌ سنگ‌ قلوه‌اي‌ نهاده‌ شده‌اند. قلعه‌ فلك‌ الافلاك‌ در دوره‌ پهلوي‌ محل‌ نگهداري‌ زندانيان‌سياسي‌ بود. اين‌ قلعه‌ يكي‌ از بناهاي‌ تاريخي‌ است‌ كه‌ با گذشت‌ زمان‌ هنوز استوار و پابرجاست‌ و اثري‌ مهّم‌ ومحكم‌ با ارزش‌ جهانگردي‌ فراوان‌ است‌. بخشي‌ از اين‌ قلعه‌ به‌ موزه‌ تبديل‌ شده‌ است‌.
قلعه‌ كورگان‌ ، كوهدشت
بر فراز قله‌هاي‌ "دوشه‌" (دو شاه‌) در كوهدشت دو قلعه‌ به‌ همين‌ نام‌ ساخته‌ شده‌ است‌.اوّلي‌ قلعه‌اي‌ نسبتاً بزرگ‌ است‌ كه‌ قسمتي‌ از ديواره‌ شمالي‌ آن‌ بر تيغه‌ كوه‌ باقي‌ مانده‌ و آثار ديواره‌هاي‌ ديگر آن‌ نيزپيداست‌. در ورودي‌ قلعه‌ در جهت‌ ديوار جنوبي‌ قلعه‌ ساخته‌ شده‌ است‌ و در داخل‌ قلعه‌، سه‌ حوض‌ بزرگ‌ براي‌ذخيره‌ آب‌ كنده‌ شده‌ است‌. دومين‌ قلعه‌ نيز از لحاظ‌ سبك‌ ساختمان‌، مانند قلعه‌ اوّلي‌ است‌ و در شرق‌ آن‌ ساخته‌شده‌ است‌ و چون‌ در هر يك‌ از آن‌ها شاهي‌ مي‌زيست‌ به‌ «قلعه‌ دوشه‌» مشهور شده‌اند.
قلعه‌ منگره‌ ، خرم‌آباد
قلعه‌ منگره‌ يكي‌ از دژهاي‌ مهّم‌ و تاريخي‌ خرم‌آباد است‌ كه‌ بر روي‌ قله‌اي‌ به‌ نام‌ «دز» درغرب‌ روستاي‌ گرداب‌ ساخته‌ شده‌ و به‌ نيمه‌ دوّم‌ قرن‌ پنجم‌ ه . ق‌ مربوط‌ است‌
قلعه‌ نزديك‌ به‌ 2000 متر مربع‌مساحت‌ و 12 اتاق‌ دارد كه‌ طول‌ و عرض‌ هر يك‌ از آن‌ها 50/4 * 50/5 متر است‌. در ضلع‌ شرقي‌، چهار مخزن‌ذخيره‌ آب‌ كنده‌ شده‌ كه‌ روي‌ آن‌ را با نوعي‌ ساروج‌ پوشانده‌اند. اين‌ قلعه‌ تا سال‌ 795 هجري‌ قمري‌، يعني‌ تاهنگام‌ حمله‌ امير تيمور به‌ لرستان‌، اهميّت‌ نظامي‌ خو را حفظ‌ كرده‌ بود. اكنون‌ تنها ديوار و تاق‌هاي‌ فروريخته‌قلعه‌ بر جاي‌ مانده‌ است‌.
قلعه‌ منيژه‌ ، كوهدشت
قلعه‌ منيژه‌ بر فراز قله‌اي‌ از كوه‌ سرسرخن‌ كوهدشت‌ واقع‌ شده‌ است‌. طول‌ باروي‌ قلعه‌متجاوز از 100 متر است‌ كه‌ در قسمت‌ شمال‌ آن‌ آثار چند اتاق‌ باقي‌ مانده‌ است‌. در قسمت‌ جنوبي‌ اتاق‌ها، آثاريك‌ مخزن‌ بزرگ‌ آب‌ به‌ جا مانده‌ است‌. راه‌ ورود به‌ قلعه‌ فقط‌ از سمت‌ دره‌ است‌. اهميّت‌ اين‌ قلعه‌ در تسلط‌ آن‌ بردره‌هاي‌ اطراف‌ و وسعت‌ ديد جالب‌ توجه‌ آن‌ است‌ كه‌ موجب‌ حيرت‌ بينندگان‌ مي‌گردد. در داخل‌ قلعه‌، نقبي‌عجيب‌ و جالب‌ توجه‌ وجود دارد كه‌ دهانه‌ آن‌ تا 10 متر به‌ طرف‌ شرق‌ و جنوب‌، شيبي‌ تند و 15 متر عمق‌ دارد.در انتهاي‌ راهرو، چاهي‌ به‌ عمق‌ 22 متر به‌ جا مانده‌ است‌. از اين‌ محل‌ سكه‌هايي‌ بدست‌ آمده‌اند به‌ دوره‌ اشكاني‌مربوط‌ مي‌شوند.
قلعه‌ شهنشاه‌ (گوشه‌) ، خرم‌آباد
در روستاي‌ گوشه‌ خرم‌آباد، قلعه‌اي‌ قديمي‌ وجود دارد كه‌ از سنگ‌ گچ‌ ساخته‌شده‌ است‌. اين‌ قلعه‌ صحن‌ در ابعاد 12*25 متر، 15 اتاق‌ نشيمن‌ و رواق‌ دارد. هر اتاق‌ را ديواري‌ به‌ دو قسمت‌تقسيم‌ مي‌كند كه‌ براي‌ نگاهداري‌ چار پايان‌ و استراحت‌ كاروانيان‌ ساخته‌ شده‌ است‌. ديوار قلعه‌ 5 متر بلندي‌ دارد.در گوشه‌ جنوب‌ غربي‌، پله‌هايي‌ سنگي‌ براي‌ دسترسي‌ به‌ پشت‌بام‌ قلعه‌ ساخته‌ شده‌ است‌.
گورستان‌ هره‌ باغ‌ ، خرم‌آباد
اين‌ گورستان‌ روي‌ تپه‌اي‌ در روستاي‌ «هره‌ باغ‌» در شرق‌ روستاي‌ بزرگ‌ «يارآباد»خرم‌آباد واقع‌ شده‌ است‌. برخي‌ از سنگ‌ قبرهاي‌ اين‌ گورستان‌ با خط‌ كوفي‌ حجاري‌ شده‌اند كه‌ تاريخ‌ آنها به‌سده‌هاي‌ پنجم‌ و ششم‌ هجري‌ مربوط‌ مي‌شود. قبر «شيخ‌ مهدي‌» در اين‌ گورستان‌، مورد احترام‌ اهالي‌ مي‌باشد.
پل‌ شاپوري‌ ، خرم‌آباد
در فاصله‌ 2 كيلومتري‌ جنوب‌ غربي‌ خرم‌آباد و در غرب‌ شهر قديمي‌ «ايزدخواست‌» يكي‌ ازشاهكارهاي‌ معماري‌ و پل‌سازي‌ دوره‌ ساساني‌ باقيمانده‌ است‌. اين‌ پل‌ 28 تاق‌ در جهت‌ غربي‌ ، شرقي‌ داشت‌ كه‌امروزه‌ فقط‌ 6 تاق‌ آن‌ باقي‌ مانده‌ است‌. سطح‌ هر پايه‌ 66متر (6*11) و ارتفاع‌ كنوني‌ آن‌ 16 متر است‌. تاق‌ها باسنگ‌هاي‌ حجاري‌ شده‌، ساخته‌ شده‌اند. مصالح‌ بنا از سنگ‌ و ملاط‌ تركيبي‌ است‌ كه‌ اكنون‌ نيز جداكردن‌ آن‌ ازسنگ‌ها به‌ سختي‌ امكان‌پذير است‌
مسجد جامع‌ ، خرم‌آباد
مسجد جامع‌ خرم‌آباد در سال‌ 970 هجري‌ قمري‌ به‌ دستور "شاه‌ پرورسلطان‌" ساخته‌ شدو در سال‌ 1110 هجري‌ قمري‌ به‌ دستور شاه‌ سلطان‌ حسين‌ صفوي‌ تعمير شد و سنگ‌ نوشته‌ مربوط‌ به‌ اين‌فرمان‌ هم‌اكنون‌ در بخش‌ سنگ‌ نوشته‌هاي‌ تاريخي‌ «دژ شاپور خواست‌» نگهداري‌ مي‌شود. نيم‌ قرن‌ پيش‌ هنگام‌خيابان‌ كشي‌، قسمتي‌ از مسجد قديمي‌ ويران‌ شد
بناي‌ كنوني‌ مسجد كه‌ روي‌ خرابه‌هاي‌ قبلي‌ ساخته‌ شده‌ است‌،چندان‌ هم‌ قديمي‌ نيست‌. در سال‌ 1322 هجري‌ شمسي‌، بناي‌ مسجد توسط‌ گروهي‌ از مردم‌ ترميم‌ گرديد و درشمال‌ و جنوب‌ آن‌ حجره‌هايي‌ ساخته‌ و به‌ حوزه‌ علميه‌ تبديل‌ كردند. در رواق‌ شرقي‌ مسجد، كتابخانه‌اي‌ باكتاب‌هاي‌ اهدايي‌ مرحوم‌ آيت‌ الله كمالوند وجود دارد.
مسجد سلطاني‌ ، بروجرد
اين‌ مسجد كه‌ به‌ «مسجد شاه‌» نيز معروف‌ است‌، از يادگارهاي‌ دوره‌ فتحعلي‌شاه‌ قاجاراست‌. صحن‌ مسجد با طول‌ و عرض‌ 47*61 متر با حوضي‌ در ميان‌، سه‌ درگاه‌ بزرگ‌ دارد. درگاه‌ شمالي‌ تاق‌مُقَرَنس‌ زيبايي‌دارد كه‌ با كاشي‌ و گچ‌كاري‌ آذين‌ شده‌ و دري‌ دو لنگه‌دارد. بر بالاي‌ لنگه‌ چپ‌ در، جملاتي‌ ازپيغمبر(ص‌)نوشته‌شده‌ است‌. تاريخ‌ آن‌ 1291 هجري‌ قمري‌ است‌
مسجد سلطاني‌ بروجرد، يكي‌ از حوزه‌هاي‌ علميه‌ ديني‌ فعال‌ ايران‌ است‌ كه‌ 16 حجره‌ دارد. اين‌ حجره‌هادرهاي‌ اُرسي‌ مشبك‌ دارند كه‌ هر يك‌ شاهكاري‌ از نوع‌ درهاي‌ مشبك‌ هستند. بر ايوان‌ غربي‌ و بر ديوار جنوبي‌ايوان‌، سنگ‌ نبشته‌اي‌ از زمان‌ فتحعلي‌ شاه‌ قاجار باقي‌ مانده‌ كه‌ نشان‌ مي‌دهد، در زمان‌ حكومت‌ محّمد تقي‌ ميرزاحسام‌ السلطنه‌ براي‌ رفاه‌ اهالي‌ بروجرد، ماليات‌ خبازان‌ را بخشيده‌اند. اين‌ مسجد از مهّم‌ترين‌ مساجد استان‌لرستان است‌ كه‌ از لحاظ‌ قدمت‌ تاريخي‌ و معماري‌ قابل‌ توجه‌ است‌. مرحوم‌ آيت‌ الله العظمي‌ بروجردي‌ ازمدرساني‌ است‌ كه‌ در اين‌ حوزه‌ تدريس‌ كرده‌اند و سال‌ها رهبر شيعيان‌ جهان‌ بوده‌اند.
سراب‌ چنگالي‌ ، خرم‌آباد
سراب‌ چنگالي‌ از جمله‌ ديدني‌هاي‌ شهرستان‌ خرم‌آباد است‌ كه‌ نيلوفرهاي‌ آبي‌ آن‌ بسيارزيبا مي‌باشد. گل‌هاي‌ نيلوفر از گردشگاه‌ نيلوفر كرمانشاه‌ به‌ اين‌ سراب‌ انتقال‌ و پرورش‌ داده‌ شده‌ است‌.
سراب‌ كيو ، خرم‌آباد
سراب‌ كيو شامل‌ درياچه‌، جنگل‌هاي‌ مصنوعي‌ و امكانات‌ تفريحي‌ براي‌ كودكان‌ است‌.رنگ‌ آب‌ اين‌ چشمه‌كبود يا آبي‌ تيره‌ است‌ و از همين‌ رو آن‌ را «كيو» يا «كبود آب‌» مي‌نامند.

 

  © IRAN GASHT TOUR 2004 - ALL RIGHT RESERVED