استان قزوين


قدمت‌ و سابقه‌ تاريخي‌ منطقه‌ قزوين‌ به‌ دوران‌ حكومت‌ مادها در قرن‌ نهم‌ پيش‌ از ميلاد مي‌رسد.در آن‌ زمان‌ ناحيه‌ قزوين مورد تاخت‌ و تاز اقوام‌ مختلف‌ از جمله‌ ديالمه‌ طبرستان‌ قرار مي‌گرفت‌. قزوين‌ در اوايل‌دوران‌ اسلامي‌ محل‌ استقرار نيروهاي‌ فاتح‌ عرب‌ بود و در اوايل‌ دوره‌ صفوي‌ به‌ پايتختي‌ انتخاب‌ شد. در دوره‌قاجار و معاصر نيز به‌ دليل‌ نزديكي‌ به‌ تهران از كانون‌هاي‌ مهم‌ حكومتي‌ محسوب‌ مي‌شد. شخصيت‌هاي‌برجسته‌ ادبي‌ و اجتماعي‌ مانند عبيد زاكاني‌، علامه‌ قزويني‌، علامه‌ دهخدا و عارف‌ قزويني‌ از شاعران‌ تواناي‌دوران‌ مشروطيت‌ از اين‌ شهر برخاسته‌اند
عمارت‌ چهل‌ ستون‌ ، قزوين
اين‌ بناي‌ تاريخي‌، يادگاري‌ از دوران‌ صفوي‌ است‌ و در وسط‌ يك‌ باغ‌ قرار دارد. اين‌ بنادر دو طبقه‌ ساخته‌ شده‌ و تالار بزرگي‌ دارد و در روزگار رونق‌، درهاي‌ خاتم‌ كاري‌، راهروهايي‌ با تزئينات‌ نقاشي‌،كاشي‌ كاري‌ و طلاكاري‌ داشته‌ است‌ كه‌ به‌ مرور زمان‌، از بين‌ رفته‌ و زيبايي‌ اوليه‌ خود را از دست‌ داده‌ است‌.
سردر عالي‌ قاپو ، قزوين
يكي‌ از بناهاي‌ مهم‌ دوره‌ صفوي‌ قزوين حياط‌ نادري‌ با عمارت‌ها و باغ‌هاي‌ بسيار زيبابود كه‌ هفت‌ در داشته‌ است‌ و يكي‌ از آنها را عالي‌ قاپو مي‌ناميدند. سردر عالي‌قاپو درگاه‌ بلندي‌ دارد كه‌ به‌ هشتي‌بزرگي‌ متصل‌ است‌. در عالي‌ قاپو جلوخاني‌ دارد كه‌ در دو طرف‌ آن‌، دو سكوي‌ پهن‌ با سنگ‌ ساخته‌ شده‌ است‌.ازاره‌هاي‌ سردر با كاشي‌ و بقيه‌ قسمت‌هاي‌ آن‌ با گچ‌ پوشيده‌ شده‌ است‌. در قسمت‌ مياني‌ سردر و بالاي‌ در،كتيبه‌اي‌ به‌ خط‌ ثلث‌ جَلي‌ (به‌ قلم‌ عليرضا عباسي‌ ، نقاش‌ معروف‌) بر روي‌ كاشي‌ معرق‌ نوشته‌ شده‌ است‌.امروزه‌ سردر عالي‌ قاپو و حياط‌ و ساختمان‌هاي‌ شمالي‌ آن‌، محل‌ اداره‌ شهرباني‌ قزوين‌ است‌.
قلعه‌ الموت‌ ، قزوين
اين‌ قلعه‌ بر فراز كوهي‌ قرار دارد كه‌ اطراف‌ آنرا پرتگاه‌هاي‌ عظيم‌ و بريدگي‌هاي‌ شگفت‌ فراگرفته‌ است‌. تنها راه‌ دسترسي‌ به‌ اين‌ قلعه‌، راه‌ بسيار باريكي‌ در جانب‌ شمال‌ آن‌ است‌. قلعه‌ الموت‌ از دو بخش‌شرقي‌ و غربي‌ و هر بخش‌ از دو قلعه‌ پايين‌ و قلعه‌ بالا تشكيل‌ شده‌ است‌. طول‌ قلعه‌ حدود 120 متر و عرض‌ آن‌در نقاط‌ مختلف‌ بين‌ 10 تا 25 متر متغير است‌.
ديوار شرقي‌ قلعه‌ بالا كه‌ از سنگ‌ و ملاط‌ گچ‌ ساخته‌ شده‌، حدود 10 متر طول‌ و 5 متر ارتفاع‌ دارد. در جانب‌ شمال‌ غربي‌ قلعه‌ بالا دو اتاق‌ در داخل‌ سنگ‌ كوه‌ كنده‌اند. كه‌ در يكي‌از آن‌ها چاله‌ آب‌ كوچكي‌ وجود دارد. در پاي‌ اين‌ اتاق‌ ديوار شمالي‌ قلعه‌ به‌ طول‌ 12 متر و پهناي‌ 1 متر قرار دارد وپايين‌تر از سطح‌ قلعه‌ ساخته‌ شده‌ كه‌ پرتگاه‌ مخوفي‌ دارد. در جانب‌ شرقي‌ قلعه‌، پاسداران‌ قلعه‌ و خانواده‌هاي‌ آنهاساكن‌ بوده‌اند. ديوار غربي‌ اين‌ قسمت‌ به‌ ارتفاع‌ 2 متر همچنان‌ پابرجاست‌.
در اين‌ سمت‌ سه‌ آب‌ انبار كوچك‌ نيزدر دل‌ سنگ‌ كنده‌ شده‌ است‌. بين‌ قلعه‌ بالا و پائين‌ ميدانگاهي‌ است‌ كه‌ بر گرداگرد آن‌، ديواري‌ محوطه‌ قلعه‌ را به‌دو قسمت‌ تقسيم‌ كرده‌ است‌. از برج‌هاي‌ قلعه‌، سه‌ برج‌ گوشه‌هاي‌ شمالي‌ و جنوبي‌ و شرقي‌ همچنان‌ پابرجاست‌.دروازه‌ و تنها راه‌ ورود به‌ قلعه‌ در انتهاي‌ ضلع‌ شمال‌ شرقي‌ قرار دارد.
مدخل‌ راه‌ منتهي‌ به‌ دروازه‌، از پاي‌ برج‌شرقي‌ است‌ كه‌ چند متر پايين‌تر از آن‌ واقع‌ شده‌ است‌. مصالح‌ قسمت‌هاي‌ مختلف‌ قلعه‌ سنگ‌، ملاط‌ گچ‌، آجر،كاشي‌ و تنپوشه‌ سفالي‌ است‌. در سمت‌ غرب‌ قلعه‌، قبرستان‌ قديمي‌ اسب‌ كله‌ چال‌ قرار دارد كه‌ در بالاي‌ تپه‌مجاور آن‌ بقاياي‌ چند كوره‌ آجرپزي‌ نمايان‌ است‌. سال‌ بناي‌ قلعه‌ الموت‌ در كتاب‌ نزهه‌ القلوب‌ حمدالله مستوفي‌،446 ه . ق‌ ذكر شده‌ كه‌ همزمان‌ با خلافت‌ المتوكل‌ خليفه‌ عباسي‌ است‌.
قلعه‌ دختر (قزقلعه‌) ، تاكستان
اين‌ قلعه‌ بر بالاي‌ كوهي‌ در نزديكي‌ روستاي‌ آبك‌ لو واقع‌ شده‌ است‌. بناي‌ قلعه‌ ازسه‌ طرف‌ به‌ پرتگاههاي‌ پر شيب‌ منتهي‌ مي‌شود و از طرف‌ جنوب‌ راه‌ دارد. مصالح‌ بناي‌ قلعه‌ بيشتر از آجر است‌و احتمالاً از آثار دوره‌ ساساني‌ يا آل‌بويه‌ است‌.
قلع‌ لمبسر ، قزوين
دژ لمبسر يكي‌ از عظيم‌ترين‌ و وسيع‌ترين‌ دژهاي‌ استان‌ است‌ كه‌ نينه‌ رود و لمه‌در در دوسوي‌ آن‌ جريان‌ دارند. قلعه‌ لمبسر از سه‌ جهت‌ شرق‌، جنوب‌ و شمال‌ به‌ پرتگاه‌هاي‌ مخوفي‌ منتهي‌ مي‌شود.باروي‌ جنوبي‌ و شرقي‌ قلعه‌ هنوز باقي‌ است‌. دروازه‌ جنوبي‌ قلعه‌ شامل‌ دو دَر پي‌درپي‌ است‌ كه‌ 6 متر اختلاف‌سطح‌ دارند. در دو طرف‌ دَر اول‌ برج‌هاي‌ بلندي‌ با ارتفاعي‌ بيش‌ از 6 متر به‌جامانده‌ است‌. ديوار و تاق‌ درگاه‌ دوّم‌از سنگ‌ تراشيده‌ ساخته‌ شده‌ است‌. ساختمان‌هاي‌ مهم‌ اين‌ دژ در كنار دروازه‌ شمالي‌ قرار داشته‌اند كه‌ برجي از‌ آن‌به‌جامانده‌ است‌.
قلعه‌ ساسان‌ (آرامگاه‌ بزرگ‌) ، قزوين
اين‌ قلعه‌ بر فراز تپه‌ بلندي‌ در دهستان‌ طارم‌ قرار دارد و از سه‌ جهت‌ داراي‌ شيب‌تند است‌ كه‌ دسترسي‌ به‌ آن‌ را دشوار مي‌سازد. قلعه‌ همانند برجي‌ هشت‌ ضلعي‌ است‌ كه‌ دورتادور آن‌ را ديواري‌ باارتفاع‌ 2 متر و طول‌ 5/6 متر فرا گرفته‌ است‌. پنجره‌، يك‌ در و سردر بلند و با شكوه‌ قلعه‌ بسيار جالب‌ توجه‌است‌. پوشش‌ زيرين‌ بنا، به‌ كمك‌ هشت‌ ترنبه‌ و هشت‌ شكنج‌ رسمي‌ برپا شده‌ و با نقش‌ گشنيز تزئين‌ شده‌ است‌.اين‌ اثر از يادگارهاي‌ قرون‌ اوليه‌ دوره‌ اسلامي‌ و احتمالاً به‌دوره‌ آل‌ بويه‌ مربوط‌ است‌
آب انبار حاج کاظم
اين‌ آب‌ انبار در انتهاي‌ خيابان‌ تبريز شهر قزوين‌ قرار دارد. اين‌ آب‌ انبار 37 پله‌ ازسنگ‌هاي‌ تراشيده‌ ساخته‌ شده‌ و دو شير آب‌ دارد. پوشش‌ سقف‌ آن‌ مسطح‌ است‌ و در گذشته‌ چهار هواكش‌داشت‌ كه‌ امروزه‌ تنها يكي‌ از آنها باقي‌ مانده‌ است‌. هواكش‌ و سردر آب‌ انبار تزئينات‌ آجري‌ و كاشي‌ دارد. واژه‌علي‌ بصورت‌ خط‌ بنايي‌ در دو طرف‌ راه‌ پله‌، در نماي‌ آجري‌، اجرا شده‌ است‌. باني‌ آب‌انبار، مرحوم‌ حاج‌ كاظم‌كوزه‌گر است‌ كه‌ به‌ دستياري‌ حاجي‌ اسماعيل‌ نامي‌ در سال‌ 1256 ه. ق‌ آب‌انبار را بنا كرده‌اند.
آب‌ انبار مسجد جامع‌ كبير ، قزوين
اين‌ آب‌ انبار در شمال‌ مسجد جامع‌ كبير قزوين قرار گرفته‌ و از آثار اواخر سده‌يازدهم‌ ه . ق‌ است‌. كتيبه‌ اين‌ آب‌ انبار به‌ خط‌ نستعليق‌ و در روي‌ سنگ‌ مرمر كنده‌ شده‌ است‌.
آرامگاه‌ حمدالله مستوفي‌ ، قزوين‌
اين‌ آرامگاه‌ در محله‌ پنبه‌ ريسه‌ قزوين قرار دارد و به‌ گنبددراز نيز معروف‌ است‌.حمدالله مستوفي‌ جغرافي‌دان‌ معروف‌ كه‌ از خاندان‌ مستوفيان‌ بود، در سال‌ 680 ه . ق‌ در اين‌ شهر به‌ دنيا آمد و تاحدود سال‌ 750 ه . ق‌ زيست‌. اين‌ آرامگاه‌ كه‌ از آثار دوره‌ مغول‌ است‌. نقشه‌ بنا در خارج‌ مربع‌ است‌ كه‌ در بالا به‌هشت‌ ضلعي‌ و سپس‌ استوانه‌اي‌ تبديل‌ شده‌ است‌. بخش‌ استوانه‌اي‌ بنا، مقرنس‌كاري‌ شده‌ است‌. اين‌ بنا از آجرساخته‌ شده‌ و گنبدي‌ مخروطي‌ بر روي‌ آن‌ استوار شده‌ است‌.
در چوبي‌ آرامگاه‌ در غرب‌ آن‌ قرار دارد. خود قبر درسردابي‌ است‌ كه‌ روي‌ آن‌، اتاق‌ چهارگوشي‌ ساخته‌اند. ازاره‌ اين‌ اتاق‌ از كاشي‌ فيروزه‌اي‌ ساده‌ است‌ و زير پايه‌هاي‌گنبد، دورتادور، كتيبه‌اي‌ جاي‌ دارد كه‌ در آن‌ سوره‌ مباركه‌ دهر را با خط‌ نسخ‌ گچبري‌ كرده‌اند. كف‌ اين‌ اتاق‌ صاف‌است‌ و سطح‌ آن‌ با سنگ‌هاي‌ معمولي‌ فرش‌ شده‌ است‌
سقف‌ اتاق‌ نيز گنبدي‌ است‌ و از كتيبه‌ به‌ بالا، با آجرساخته‌ و بندكشي‌ شده‌ است‌. در ورودي‌ با رنگ‌ لاجوردي‌ بندكشي‌ شده‌ است‌. مقرنس‌ سازي‌ دورتادور دايره‌پائين‌ گنبد غالباً ريخته‌ و دوباره‌ بازسازي‌ شده‌ است‌. زيرمقرنس‌ سازي‌، كتيبه‌اي‌ از كاشي‌ لاجوردي‌ جاي‌ داده‌اندكه‌ در آن‌، به‌ خط‌ نستعليق‌ زندگينامه‌ حمدالله مستوفي‌، به‌ اختصار بيان‌ شده‌ است‌.
دروازه هاي قزوين ، قزوين
شهر قزوين در گذشته‌ هشت‌ دروازه‌ داشت‌ كه‌ بنام‌هاي‌ دروازه‌ رشت‌، باغ‌ شاه‌، درب‌ كوشك‌،تبريز، تهران‌، شيخ‌ آباد، امامزاده‌ حسين‌ و خندقبار معروف‌ بودند. امروزه‌ از آن‌ ميان‌، تنها دو دروازه‌ درب‌ كوشك‌و تهران‌ باقي‌ مانده‌اند. دروازه‌ درب‌ كوشك‌ كه‌ در انتهاي‌ خيابان‌ آزادي‌ قرار دارد، در دوره‌ قاجاريه‌ ساخته‌ شده‌ و درسال‌ 1296 ه . ق‌ كاشي‌كاري‌ شده‌ است‌. دروازه‌ قديم‌ تهران‌ نيز كه‌ در خيابان‌ تهران‌ قديم‌ قرار دارد، از بناهاي‌ دوره‌قاجاريه‌ است‌ كه‌ در سال‌ 1347 شمسي‌ مرمت‌ و كاشيكاري‌شده‌ است‌
سد قديمي‌ سپهسالار ، قزوين
در فاصله‌ 3 كيلومتري‌ سد سيد علي‌ خان‌ بند سنگي‌ ديگري‌ وجود دارد كه‌ بنام‌ سدسپهسالار معروف‌ است‌. اين‌ بند در سال‌ 1336 ه . ق‌ بنا شده‌ است‌. اين‌ سد به‌ كمك‌ سنگ‌هاي‌ تراشيده‌ و بادريچه‌هاي‌ آهني‌ با قطر زياد ساخته‌ شده‌ و آثاري‌ از آن‌ به‌جامانده‌ است‌.
 

 

  © IRAN GASHT TOUR 2004 - ALL RIGHT RESERVED