آبادان – گشت تور

برگی از دفتر خاطرات «لازار میسایلدیس»

Shahrzad Dehghani — Wed, 14 Jul 2021 19:56:10 +0000

آبادان، مرکز شهر، ساختمانی آجری با معماری چشم‌نواز که سال‌هاست نگاه هر رهگذری را به خودش جلب می‌کند. گویا رازهای مگوی بسیاری در خشت خشت این ساختمان قدیمی نهفته است. معماری این ساختمان سحر می‌کند نگاه رهگذران را. پشت این آجرها، درون این ساختمان چه چیزی وجود دارد که آن را این‌گونه رمزآلود کرده است؟

حیاط این ساختمان آجری و اتاق‌های مجاورش چه داستان‌هایی را از سر گذرانده و شاهد چه آمدوشدهایی بوده‌اند که امروز تنها خاطره‌ای از آن به یادگار مانده است. لبخندی که هنوز روی دیوار ساختمان ماسیده و یا نگاهی که هنوز به گوشه حیاط خیره است. بی‌شک این سئوالاتی است که سال‌ها ذهن شهروندان و دوستداران میراث فرهنگی را درگیر خود کرده است. ساختمان «عکاسخانه ژرژ یونانی» خیابان شهرداری آبادان.

از بصره تا آبادان با خانواده «میسالدیس»

سال 1915 میلادی، بلمی از سوی بصره به سمت خرمشهر حرکت کرد و در کنار ساحل کارون پهلو گرفت؛ دختری ارمنی که به دلیل حمله عثمانی‌ها از ترکیه رانده شده بود به همراه همسر یونانی تبارش، اولین قدم پس از سفری طولانی از موصل، کرکوک و سپس بصره را در خاک ایران گذاشت و از آن‌جا به اهواز رفت.

«پاریس» دختری ارمنی و اهل ترکیه بود که پس از یورش و نسل‌کشی عثمانی‌ها از ترکیه به عراق گریخته، در بصره دلبسته « ژرژ میسایلدیس» جوانی یونانی عضو «ارتش کمک صلح شده» و پس از ازدواج، راهی ایران می‌شود.

«ژرژ» که در عکاسی و ساعت‌سازی تبحر داشته در اهواز مغازه کوچک ساعت‌سازی راه‌اندازی می‌کند و دو فرزند پسرش«آنستاس» و « باندلی» در همان شهر متولد می‌شوند. علاوه بر دو پسرشان «ماردیروس» نیز پسر دیگری است که این زوج او را به فرزندخواندگی می گیرند و تا پایان عمر مثل فرزند خود، از او حمایت می‌کنند.

پس از چند سال «ژرژ» و «پاریس» به آبادان می‌آیند و ملک کنونی عکاسخانه نظرشان را جلب و آن را معامله می‌کنند. بنایی که پیش از آن درمانگاه سرپایی انگلیسی‌ها بود تا این‌که توسط «ژرژ» خریداری و یک مهندس روس به نام« مارکو» معماریش را تغییر و آن را بازسازی می‌کند.

این‌ها روایت‌های «لازار ژرژ میسایلدیس» نوه «ژرژ» فقید است که پس از سال‌ها دوری از ایران و اقامت در گوشه‌ای دیگر از این جهان، با عشق و تعصب از گذشته و خاندانش می‌گوید. خاندانی که پیش از این به دلیل نبود مرجعی موثق؛ زمان و نحوه ورودشان به آبادان در پرده‌ای از ابهام بود و هر آن‌چه که نوشته شد بر اساس تاریخ و گمانه‌زنی رقم خورد.

«لازار» تنها فرزند «باندلی» است که در یک سالگی مادرش که از ارامنه ایران بوده از پدر جدا و برای همیشه ایران را ترک می‌کند و او با لالایی‌های« ماما» مادربزرگش که سرگذشت‌شان را هر شب داستان‌وار برایش بازگو می‌کرده بزرگ می‌شود؛ او تا اوایل جنگ ایران و عراق همراه خانواده در آبادان بوده و امروز پس از گذشت نزدیک به 40 سال دوری از وطن، همچنان یک آبادانی تمام عیار است.

به گفته او خانواده «میسایلدیس» در بدو ورود به آبادان ابتدا فروش کیف، کلاه‌های انگلیسی و لوازم آرایشی برند « مادام دوژه» در کنار ظهور و چاپ عکس را به‌عنوان شغل خود انتخاب می‌کنند تا این‌که کم کم با همکاری شرکت «آگفا» و بعدها «گورت»،« ایلفورد» و کمپانی‌های دیگر به شکل جدی کار عکاسی، پیشه اصلی‌شان می‌شود.

تمام اعضای خانواده« میسایلدیس» از کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین فرد در زمانه‌ای که هنوز عکس‌برداری برای بسیاری جا نیوفتاده بود، عکاسی را عاشقانه در آبادان وسعت می‌دهند. تا جایی که «آناستاس» عکاس شرکت نفت، «باندلی» عکاس نیروی دریایی و «لازار» جوان، عکاس خبری می‌شوند.

«لازار» در میان صحبت‌ها و نقل خاطراتش از اعتبار عکاسخانه « ژرژ یونانی» بین مردم و دولتی‌ها می‌گوید. از اینکه با توجه به فرهنگ آن زمان عکس بانوان را فقط به خودشان تحویل می‌دادند و حافظ حریم خصوصی افراد بودند. او به دست آوردن این جایگاه را دلیل ایجاد حساسیت از سوی بعضی از جناح‌های سیاسی از جمله چپ‌ها که آن روزگار جلو سینما «خورشید» کتاب و مجله می‌فروختند عنوان می‌کند، که به آن‌ها انگ ساواکی بودن می‌زدند.

مگر می‌شود آبادانی بود وخاطره‌ای از رکس نداشت؟

«لازار» هم مثل جوان‌های آن روزگار آبادان که سینما بخشی از زندگی‌شان بود، علاقه مند به دیدن فیلم‌های روز بود.

او می‌گوید: شب حادثه آتش‌سوزی برای دیدن فیلم به همراه یکی از دوستان به سینما«رکس» رفتیم. مسئول گیشه که اگر اشتباه نگویم نام خانوادگی‌اش« توفیق» بود از دوستان ما به حساب می‌آمد و معمولا بدون نوبت به ما بلیط می‌فروخت. از شانس ما آن شب او حضور نداشت و صف خرید بلیط نیز بسیار شلوغ. تصمیم گرفتیم به سینما «سهیلا» برویم؛ اما فیلم روی پرده «آرواره کوسه‌ها» بود که ژانر مورد علاقه‌ام نبود. به خانه برگشتم و در کنار مادربزرگم« پاریس» خوابیدم. چند ساعتی گذشت و با صدای پدرم که فریاد می‌زد مادر «لازار» سوخت از خواب بیدار شدم. پدرم بدون این‌که متوجه حضور من در اتاق شود هراسان به خیابان می‌رود. ماموران شهربانی که برگشت من به خانه را دیده بودند آرامش می‌کنند و به پدرم می‌گویند پسرت را دیدیم که به خانه برگشت. پدر مجدد به خانه آمد و وقتی من را دید با گریه غرق در بوسه کرد. آن شب، شب هولناکی بود. به جرأت می‌گویم اولین عکاسی که در صحنه حاضر شد من بودم؛ اولین عکس‌ها از این حادثه تلخ را به ثبت رساندم و به چشم خود دیدم که چه مظلومانه همشهریانم در آتش ذوب شدند. اما صد افسوس که آن عکس‌ها به همراه نگاتیوهایشان همه در عکاسخانه و در کنار دیگر اموال با ارزش ما در دوران جنگ به تاراج رفتند.

«لازار میسایلدیس» که امروز ساکن ایالت کالیفرنیا است از طریق خواندن گزارش های مربوط به عکاسخانه و خانواده پدری‌اش توانست با دوست داران و دنبال کنندگان حفظ این بنای تاریخی ارتباط برقرار کند. او ضمن بیان خاطرات و روایت‌های ارزشمند؛ مدعی است که عمارت «ژرژ یونانی» به ناحق از سوی کسانی و با ادعای دروغین با سند سازی از وارثان اصلی که او و پسرعمویش هستند، گرفته شده و به فروش رفته.

«لازار» با ادای احترام به مالک جدید و نگاه فرهنگی‌اش در حفظ و ثبت این بنا؛ ابراز امیدواری کرد که شاید روزی از روزها به ایران بیاید و بتواند با گفتن ناگفته‌ها در راه اندازی مجدد عمارت خانوادگی‌اش و احیای خاطرات آبادان، نقشی اثر گذار داشته باشد.

منبع:اسکان

نوشته برگی از دفتر خاطرات «لازار میسایلدیس» اولین بار در گشت تور. پدیدار شد.

حمام تاریخی ۸۶ ساله آبادان مرمت و احیا می شود

Shahrzad Dehghani — Thu, 22 Oct 2020 15:37:42 +0000

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آبادان گفت: حمام تاریخی «زیبا» در آبادان، به منظور حفظ و احیا در دستور کار مسئولان شرکت پالایش نفت این شهرستان قرار گرفت.

جمال عامری نسب در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: حمام «زیبا» در آبادان، اثری است که ارزش ثبتی دارد و امید می‌رود با توجه به قدمت تاریخی این بنا، موضوع ثبت، تعیین عرصه و حریم این بنا به نتیجه مثبتی برسد تا با حفظ و نگهداری و بهره‌برداری صحیح، گام‌های بعدی نیز برداشته شود.

وی افزود: سال گذشته مقرر شده بود که تجهیزات این اثر تاریخی به موزه نفت کرمان منتقل شود که با پیگیری‌های انجام شده از این اقدام جلوگیری شد.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آبادان با بیان اینکه این اقدام برای پاسداری از میراث فرهنگی، نیازمند همدلی دستگاه‌های اجرایی است، عنوان کرد: در هفته جاری جلسه‌ای به میزبانی دادگستری آبادان با محوریت حمام تاریخی «زیبا» برگزار شد که اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی این شهر و همچنین مسئولان شرکت پالایش نفت آبادان حضور داشتند و در این زمینه به یک هم‌افزایی رسیدند.

عامری نسب با تأکید بر اینکه نگاه دلسوزانه رئیس دادگستری و دادستان عمومی و انقلاب آبادان ستودنی است، بیان کرد: از اینکه رئیس دادگستری و دادستان عمومی و انقلاب آبادان به دغدغه‌های مردم آبادان توجه کردند و موضوع ناامنی ایجاد شده در حمام زیبا را پیگیری کردند، جای تقدیر دارد.

وی بیان کرد: از همه فعالان گردشگری، فعالان فرهنگی، دوستداران میراث فرهنگی و سایر شهروندانی که همواره دغدغه حفظ بنای مهم و تاریخی حمام «زیبا» را داشتند، تشکر می‌کنم و به طور حتم با همدلی گامی بزرگ برای اعتلای میراث آبادان برداشته خواهد شد.

به گزارش خبرنگار مهر، حمام «زیبا» بنایی تاریخی با قدمت ۸۶ ساله و جزو نخستین حمام‌های کشور است که آب‌گرم‌کن دارد و در محله کوی کارگر، «تانکی دو» آبادان رو به روی مرکز بهداشت شرکت ملی نفت یا «خانه ملت» قرار دارد.

این حمام ۳۰ اتاق را دارد که ۱۴ اتاق به زنان و ۱۶ اتاق دیگر به مردان تعلق داشته است.

منبع:خبرگزاری مهر

نوشته حمام تاریخی ۸۶ ساله آبادان مرمت و احیا می شود اولین بار در گشت تور. پدیدار شد.

آشنایی با موزه هنرهای معاصر آبادان – خوزستان

Shahrzad Dehghani — Mon, 10 Aug 2020 14:49:51 +0000

اینجا موزه هنرهای معاصر آبادان است. فضای داخل موزه تاریک روشن است.

سیستم تهویه از کار افتاده و هوای گرم و دم آلود، حمام سونا را به خاطر می‌آورد. تابلوها در گوشه و کنار تالار رها شده‌اند. به آرامگاه آثار هنری کشور خوش آمدید!

بیش از 70 اثر هنری شامل تابلوهای نقاشی بزرگان کشور در آستانه نابودی است. در میان این آثار، تابلوهایی از پرویز کلانتری، کاظم چلیپا، مرحوم جعفر روحبخش، حبیب صادقی، دکتر فدوی، دکتر ضرغام، محمود زنگنه و تابلوهایی منسوب به هانیبال الخاص به چشم می‌خورد. ارزش مادی مجموعه آثار موجود در این تالار بیش از چند صد میلیون تومان تخمین زده می‌شود. ارزش معنوی این آثار اما قابل احصا‌ نیست.

موزه‌ هنرهای معاصر آبادان آذر ماه 1382 با ابتکار خسرو نشان، مدیرکل وقت فرهنگ و ارشاد خوزستان، در یک مجموعه فرهنگی تفریحی موسوم به پارک بازسازی افتتاح شد. تجهیز و مدیریت این موزه را مؤسسه هنرهای تجسمی کشور وابسته به موزه هنرهای معاصر تهران برعهده داشت. مجموعه آثار موجود در این موزه را نیز همین مؤسسه خریداری کرد، یک کارشناس هنری و یک کارمند اداری- مالی در این موزه مشغول به‌کار شدند و چندین برنامه هنری ازجمله نمایش آثار هنرمندان کشوری و استانی به اجرا در آمد. با رفتن دکتر خسرو نشان از ارشاد خوزستان، آرام آرام اجرای برنامه‌های فرهنگی در موزه هنرهای معاصر کمتر شد. پس از 2سال مؤسسه هنرهای تجسمی کشور، مدیریت این موزه را به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی آبادان سپرد. دوران افول موزه هم از همین زمان آغاز شد. اواخر سال 1386 موزه به‌مدت 2 هفته تعطیل و در محل آن، نمایشگاه مبلمان برگزار شد.

مسئولان ارشاد آبادان در برابر انتقادات رسانه‌ها ابراز داشتند که از درآمد حاصله برای تجهیز موزه استفاده خواهند کرد، اما پس از اتمام نمایشگاه مبل، این موزه دیگر گشایش نیافت و تابلوهای ارزشمند اساتید نقاشی کشور در گوشه و کنار تالار موزه رها شدند. اتفاق بد اما از کار افتادن دستگاه تهویه و خنک‌کننده موزه در تابستان گرم آبادان بود. اکنون چند ماه از این ماجرا می‌گذارد اما هنوز هیچ اقدامی برای نجات تابلوها صورت نگرفته است. مدیریت ارشاد آبادان تاکنون در برابر اظهار نگرانی علاقه‌مندان واکنش مناسبی نشان نداده و حتی به وعده خود برای انتقال موقت آثار به مکانی مناسب جامه عمل نپوشانده است. از سوی دیگر روایت‌های مختلفی در مورد تعداد تابلوهای موجود در این موزه شنیده می‌شود.

مسئولان ارشاد آبادان تعداد آثار را در حدود 70 یا 80 تابلو اعلام می‌کنند؛ این در حالی است که برخی مطلعین تعداد تابلوهای موزه را بیش از 100 اثر می‌دانند. واقعیت این است که مدیر ارشاد آبادان از تعداد صحیح آثار مطلع نیست. فهرست اموال در فایل بایگانی یکی از کارمندان است که ظاهرا در مرخصی است. جابه‌جایی‌های صورت گرفته آثار موزه نیز باعث تخریب برخی آثار شده است. از آن جمله تابلوی کاشی‌کاری تحت‌عنوان « سیر و سلوک بر لعاب کاشی » اثر استاد کلانتری که چندین قطعه از کاشی‌های آن از جا درآمده و مفقود شده است. گرما و رطوبت بسیار بالا هم تأثیر نامطلوب خود را بر تابلوها برجا گذاشته و این آثار در حال تخریب هستند. اینجا آرامگاه آثار هنری کشور است!

منبع:همشهری

نوشته آشنایی با موزه هنرهای معاصر آبادان – خوزستان اولین بار در گشت تور. پدیدار شد.