نوشته‌ها

افزایش رفت‌وآمد قطار به خواف بر رشد آمار گردشگران تاثیر بسزایی دارد

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خواف از رشد چشمگیر آمار گردشگران این شهرستان در فصل پاییز خبر داد و گفت: اگر بسترهایی مثل افزایش ترددها و دسترسی ریلی یا معرفی شهرستان خواف فراهم شود، بدون شک تعداد گردشگران این شهرستان بسیار بیشتر خواهد شد و شاهد رونق بیشتر گردشگری خواف خواهیم بود.

محمود باعقیده در گفت‌وگو با ایسنا عنوان کرد: نسبت به ۲ سال گذشته که جامعه درگیر کرونا بود، با انجام واکسیناسیون گردشگری خواف شاهد افزایش ۳۰ درصدی گردشگران و مسافران بوده است.

وی ادامه داد: در سه ماه پاییز مسافرانی که وارد شهرستان خواف می‌شدند، به طور میانگین حداقل ۲ شب در این شهر ماندگاری داشتند. همچنین حدود ۶۰ درصد از مسافران خواف گردشگران خارج استان خراسان بوده‌اند.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی خواف درباره اقامتگاه‌های این شهرستان بیان کرد: در خواف فقط اقامتگاه بوم‌گردی موجود است و هر مکان اقامتی که فعال است، بوم‌گردی به‌شمار می‌آید. فعلا ۱۱ اقامتگاه بوم‌گردی در شهرستان مجوز فعالیت گرفته اما از این تعداد تنها ۶ مورد فعال است و بقیه یا غیرفعال‌ و یا نیمه‌فعال مانده است.

باعقیده افزود: برای توسعه گردشگری در این شهرستان در ابتدا زیرساخت‌های گردشگری، مجتمع‌های خدماتی، سرویس‌های بهداشتی بین راهی باید توسعه پیدا کند. موضوع دوم که مهمتر هم هست، اینکه لازم است ظرفیت‌های گردشگری این شهرستان معرفی شود. در حال حاضر بسیاری از آثار و جاذبه‌های خواف معرفی نشده است. گردشگرپذیر بودن شهرستان خواف در گرو معرفی این شهرستان است چرا که هر چه بیشتر این شهرستان معرفی شود، درصد گردشگرپذیر بودن آن نیز بیشتر خواهد شد.

وی با بیان اینکه تمام دستگاه‌ها به نوعی در معرفی شهرستان خواف دخیل است، عنوان کرد: به طور مثال دستگاه‌های مرتبط با حمل و نقل، دستگاه‌های متولی راه‌آهن و فرودگاه، سازمان میراث فرهنگی، شهرداری و تمام سازمان‌های موجود در توسعه گردشگری تاثیر دارد چرا که کار به صورت تیمی است و تمام سازمان‌ها برای انجام آن موثرند.

باعقیده خاطرنشان کرد: در همین راستا اداره میراث فرهنگی شهرستان به معرفی این خواف در فضای مجازی و سایر اقدامات معمول پرداخته که این اقدامات در حد توان این سازمان بوده است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی خواف گفت: از طرفی هم باید بیشتر جاذبه‌های تاریخی مرمت و قابل بازدید شود. با این حال باید بیش از همه بر توسعه زیرساخت‌های گردشگری، معرفی، مرمت و احیای بناهای موجود کار کرد.

وی به وضعیت گردشگری در سال‌های پیش از شیوع ویروس کرونا اشاره کرد و افزود: بعد از سال‌های ۹۴ و ۹۵ گردشگری خواف خصوصا حضور گردشگران خارجی به صورت انفجاری و به شکل قابل توجهی رشد کرد، به طوری که بعد از مشهد بیشترین اقامت گردشگران خارجی مربوط به شهرستان خواف بود.

باعقیده ادامه داد: تا مدتی که قطار به مقصد خواف به صورت روز در میان در رفت و آمد بود،  اوضاع گردشگری هم بسیار خوب شده بود اما اکنون این قطار چهار روز در میان به خواف می‌آید. در واقع همین موضوع در کنار شیوع کرونا موجب کاهش تعداد گردشگر به شهرستان شد.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی خواف بیان کرد: متاسفانه همچنان قطار مزبور به همان صورت چهار روز در میان به خواف سفر می‌کند. البته نماینده و فرماندار شهرستان اقداماتی برای اصلاح این وضعیت انجام داده‌اند ولی این اقدامات هنوز به نتیجه‌ نرسیده است.

منبع:ایسنا

قلعه‌های مجد ماضی در خواف، نمادی از مبارزات یک نهضت در خراسان

خواجه سعدالملک و کلانتران خواف که عمال آل‌کرت بودند، به قلعه‌های خواجه مجد لشکر می‌کشیدند اما او مردان فدائی بسیار داشت که تلاش دشمنانش را نقش بر آب می‌کردند. مجد فدائیان زیاد گرد آورد و در حصار نیازآباد نشست و حصار «مائیژناباد» (مژناباد فعلی) و «کاریان» (کاریون فعلی) را نیز گرفت و برخطۀ خواف با اقتدار حکومت می‌کرد تا این که «ملک غیاث‌الدین کرت» او را در جنگ در نیازآباد و مائیژناباد خواف شکست داد. گزارشی از این واقعه و قلعه‌های به جا ماده از این دوره تاریخی را می‌خوانید.

ملک غیاث‌الدین کرت در ماه صفر سال۷۲۱ ه. ق، ناصرالدین ایلچی و ناصرالدین طغرل فوشنجی را با ۵۰۰سوار به سوی خواف فرستاد و خود نیز چند روز بعد از هرات حرکت کرد.

در نزدیکی حصار نیازآباد بین فدائیان خواجه مجد و سپاهیان ملک غیاث‌الدین جنگی سخت درگرفت و در آن گیرودار ۲۰ تن از فداییان مجد کشته شدند و چون غیاث‌الدین با لشکری بی‌حساب به نیاز آباد رسید، شعله‌های جنگ بلندتر شد و با این که فداییان خواجه مجد با اخلاص می‌جنگیدند، شبانگاه لشکر غیاث‌الدین حصار نیازآباد را تسخیر کرد.

خواجه مجد که خود در حصار مائیژناباد بود، چون خبر ناگوار فتح حصار نیاز آباد را شنید به هزار مرد دلیر فدایی دیگر که در مائیژناباد داشت دل خوش کرد و با سرداران و نزدیکان خود به مشورت نشست. مشاورانش او را به صلح با ملک غیاث‌الدین ترغیب کردند، اما مجد بر مقاومت پای می‌فشرد.

ملک غیاث‌الدین روز دیگر حصار ماییژناباد را هم در محاصره گرفت و طبل و کوس و دهل بنواخت. از دو طرف تیر و سنگ روان شد و بسیاری به قتل رسیدند. چهار روز بر این منوال گذشت و در این مدت مقنی‌های ملک غیاث‌الدین از بیرون حصار در حال کندن نقب به داخل حصار بودند. خواجه مجد که بسیاری از یارانش را از دست داده بود، روز پنجم ائمه و معارف مائیژناباد را پیش ملک غیاث‌الدین فرستاد و امان خواست و به این صورت نهضت خواجه مجد ماضی خاموش شد اما مقاومت‌های او حماسۀ دیگری در خطۀ خونرنگ خراسان بود که در خاطره‌ها ماند و اینک مردان و زنان خواف از او و رشادت‌هایش افسانه‌ها دارند و قلعه‌هایش را بر فراز کوه‌ها شاهد می‌گیرند و مزار ۵۰۰ساله‌اش در نیازآباد را پاس می‌دارند.

بررسی‌های یک باستان‌شناس و پژوهشگر

رجبعلی لباف خانیکی پیشکسوت باستان شناسی، پژوهشگر و مدیر کل اسبق میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی یکی از معدود افرادی است که در سال ۱۳۶۵ قلعه‌های مجد ماضی را بر فراز کوه‌های اطراف خواف از نزدیک مورد بررسی و شناسایی قرار داده است.

او درباره قلعۀ بازه اظهار کرد: «این قلعه بر فراز کوه «بازه» بلندترین قلۀ رشته‌کوه باخرز مشرف بر دشت سلامی در فاصلۀ حدود ۴۵کیلومتری شمال‌غرب خواف و شمال روستای خیرآباد معروف به قلعه بَزه است، بر رأس هموار شدۀ کوه، گویی شهری گسترده بوده زیرا اکنون بقایای معماری سنگی و انباشت انواع مصالح ساختمانی خبر از زیستگاهی مهم و گسترده در آن مکان دارد.»

او با بیان این‎که قلعه در حصاری محکم با برج‌های استوانه‌ای محصور بوده و فضاهای معماری که در کنار حصار بوده‌اند روزنه‌های دید و تیرکش به بیرون داشته‌اند، افزود: «راه صعب‌العبور، مخازن آب، انبارهای وسیع، کارگاه‌های صنعتی و تجهیزات دفاعی، قلعه بازه را امن و تسخیرناپذیر کرده بودند، شکل‌گیری و ساختار این قلعه همانند قلعه‌های اسماعیلیه است، اما قطعات کاشی، آجر و سفال‌های پراکنده بر سطح آن متعلق به قرن ۸ه. ق است.»

لباف خانیکی درباره «قلعه دختر چشمه قلعه» نیز گفت: «این قلعه در فاصلۀ حدود ۷۰کیلومتری جنوب خواف و بر جانب جنوبی «کوه هرمزی» برفراز کوهی به نام «کوه قلعه دختر» واقع شده و از شمال بر دشت «گرماب» و از جنوب بر دشت «تک» بستر راه‌های ارتباطی خواف و زوزن اشراف دارد.»

او ادامه داد: «این قلعه شامل سه بخش شرقی، مرکزی و غربی بر سه سطح نسبتا هموار است، در بلندترین سطح احتمالا شاه‌نشین قلعه قرار داشته زیرا در میانه آن فضائی هشت‌ضلعی و آراسته از آجر ساخته شده و اطراف آن را نیز اطاق‌هایی در میان گرفته است. دو سطح دیگر اختصاص به فضاهای اقامتی، دفاعی و مخازن ذخیره آب مانند قلعه‌های اسماعیلیه داشته است. مواد فرهنگی پراکنده بر سطح این قلعه متعلق به قرن ۸ه. ق است.»

این پژوهشگر و باستان‌شناس با اشاره به «قلعه‌بندی وان» اظهار کرد: «در فاصلۀ حدود ۴۷کیلومتری شمال‌غرب خواف، به فاصله نسبتا کمی از قلعۀ بازه در فاصلۀ حدود ۱۲کیلومتری شمال‌شرق روستای خیرآباد در دره‌ای قرار گرفته معروف به «درۀ میا»، در انتهای دره بر فراز کوه کم‌ارتفاعی قلعه‌ای درهم ریخته وجود دارد که به «قلعۀ‌بندی وان» معروف است. این قلعه که در زمینی مثلثی‌شکل ساخته و از وسعت نسبتا کم و استحکام برخوردار بوده، ویران شده و آن‌چه اکنون از آن برجای مانده بقایای دیوارها و انباشت سنگ‌های فرو افتاده از دیوارهاست، این قلعه سهل‌الوصول و راه‌یابی به آن به سادگی امکان‌پذیر بوده است در فرهنگ‌ها «بندی» زندانی معنی شده است.»

او تصریح کرد: «اکنون همچنان این سوال مطرح است که آیا آن قلعه زندانی برای دشمنان مجد ماضی بوده است؟»

منبع:میراث آریا