نوشته‌ها

قره کلیسا،قدیمی‌ترین کلیسای جهان دراین نقطه از ایران قرار دارد

قره کلیسا قدیمی ترین کلیسای جهان است که بر مقبره طادی مقدس و ۳۵۰۰ نفر از پیروان این دین در زمان اشکانیان در چالدران بنا شده و از همین رو نهمین اثر کشور در ردیف آثار جهانی است.

در سال ۴۳ میلادی دو شخص به نام‌های تاتائوس و بارتقیموس برای ترویج آئین مسیحیت وارد شمال غربی ایران می‌شوند، در آن زمان اشکانیان در ایران حکومت می‌کردند و بسیاری از مردم زرتشتی بودند و بسیاری نیز به آئین مهر روی آورده بودند.

پس از دعوت شاگردان مسیح به این آئین در ایران سه هزار و ۵۰۰ نفر مسیحیت را می‌پذیرند که از جمله آنان سانتروک یا سنادوک پادشاه ارمنیان به همراه دخترش ساندوخت بودند، پس از مدتی کوتاه، پادشاه از ایمان به مسیح روی گردان می‌شود و دستور می‌دهد که تمام افرادی که به این دین روی آورده‌اند را بکشند و حتی ساندوک دخترش را نیز در این راستا از دم تیغ می‌گذراند.

بیش از دو قرن بعد در سال ۳۰۱ میلادی و در زمان حکمرانی تیرداد پادشاه اشکانی تبار ارمنستان آئین مسیحیت دین رسمی این کشور اعلام شده و به سبب مقدس بودن کلمه شهید نزد مسیحیان در سده‌های سه تا شش میلادی قره کلیسا با استفاده از سنگ‌های سفید و سیاه بنا شد.

در طول دوران مختلف به علت جنگ‌های فراوانی که در منطقه روی می‌دهد کلیسا دچار آسیب‌های فراوانی شده و از جمله پس از حمله چنگیز مغول در سال ۱۲۳۰ میلادی به این مناطق، بیشتر قسمت‌های کلیسا تخریب می‌شود ولی بعدها در زمان فرمانروایی هلاکو خان، کلیسا توسط خواجه نصیرالدین طوسی دوباره بنا می‌شود.

در سال ۴۳ میلادی دو شخص به نامهای تاتائوس و بارتقیموس برای ترویج آئین مسیحیت وارد شمال غربی ایران می‌شوند، در آن زمان اشکانیان در ایران حکومت می‌کردند و بسیاری از مردم زرتشتی بودند و بسیاری نیز به آئین مهر روی آورده بودند.

معرفی قره کلیسا در آذربایجان غربی

بنابر روایتی که موسی خورنی تاریخی شناس مشهور ارمنیان کرده است، تاریخ ساخت قره کلیسا در آذربایجان غربی به اوایل دوره مسیحیت برمی گردد. از همین رو این کلیسا بر روی آرامگاه طاطائوس مقدس که مبشرین دین مسیحیت به شمار می رفته نیز محسوب می شده است. از سال ۱۲۴۳ نام «کلیسای طاطائوس مقدس» متناوباً در آثار و کتب مختلف، به ویژه مجامع مذهبی ارمنیان به چشم می‌خورد.

در طول تاریخ قره کلیسا بارها مورد هجوم قدرت‌ها و حکومت‌ها قرار گرفت و همچنین بلایای طبیعی آسیب‌های زیادی را به آن وارد ساختند توسط افراد خیر یا دولت‌ها مجدداً بازسازی شد. این کلیسا از دو بخش قدیمی سیاهرنگ و بخش جدید سفید رنگ نیز تشکیل شده است که هر کدام برای خود تاریخچه‌ای دارد.

زمانی که برای اولین چنگیزخان مغول بخش وسیعی از قره کلیسا را در حمله خود مورد تخریب قرار دارد در آن زمان حکومت هولاکوخان این کلیسا را با تلاش خوجه نصیرالدین طوسی مورد مرمت و بازسازی قرار دادند و همچنین بر مبنای کتیبه‌ای که در کنار محراب بخش قدیمی کلیسا موجود است، که نشان می‌دهد در قرن ۱۴ میلادی یعنی سال ۱۳۹۱ زلزله شدیدی در این منطقه به وقوع پیوست که موجب تخریب گسترده‌ای در این کلیسا شد اما مجدداً توسط فردی به نام «اسقف زاکاریا» دو تن از برادران او به نام‌های پطروس و «سرکیس» در دوره زمانی ۱۰ ساله تعمیر و بازسازی شده و در سال ۱۴۰۱ میلادی بار دیگر درهای کلیسا به روی زائرین گشوده می‌شود.

همچنین کلیسا در سال ۱۶۹۱ میلادی با سنگ‌های سیاه و در سال ۱۸۱۰ میلادی به دستور «سیمون بزنونی» اسقف ماکو با سنگ‌های سفید بازسازی شد.

قره کلیسا چشم انتظار مسافران نوروزی است

مدیرکل میراث اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان غربی در خصوص اثر تاریخی قره کلیسا گفت: این بنا منحصرترین آثار تاریخی کشور است که به ثبت جهانی رسیده است دارای نقش و نگارهای زیبا است که هر کدام از آنان بیانگر مطلب خاصی هستند.

جلیل جباری اضافه کرد: قره کلیسا دارای ۲ بخش است بخش قدیمی با سنگ‌های سیاه و تراشیده و بخش جدید هم با سنگ‌های سفید، این کلیسا دارای ۲ گنبد زیبا است و قسمت‌های خارجی آن نیز دارای معماری جالبی می‌باشد که از جمله می‌توان به تصاویر گل و بوته و اشکال انسان و حیوانات اشاره کرد.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان غربی خاطرنشان کرد: این بنای تاریخی و مذهبی به داشتن اهمیت زیاد علاوه بر گردشگران داخلی میزبان گردشگران خارجی نیز هست.

جباری خاطرنشان کرد: این بنای تاریخی و مذهبی به عنوان نهمین اثر ثبت شده کشور در فهرست جهانی است که در ایام نوروز پذیرای بسیاری از گردشگران شده است.

قره کلیسا بیشتر اثر مورد استقبال گردشگران نوروزی است

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان غربی اظهار داشت: در نوروز امسال در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بازدید از موزه‌های استان ۱۰۰ درصد افزایش داشته است به طوری که از آغاز تعطیلات نوروزی تاکنون پنج هزار نفر از موزه‌های تحت مالکیت اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان بازدید کرده‌اند.

جباری افزود: بیشترین بازدید از موزه‌ها در استان به تخت سلیمان تکاب با ۵۵۷ نفر تعلق دارد و پس از آن قره‌کلیسا چالدران، موزه مردم‌شناسی، باستان‌شناسی و سه‌گنبد ارومیه و تپه حسنلو نقده در رده‌های بعدی قرار دارند.

وی ادامه داد: هم اکنون موزه سنگ سه‌گنبد، موزه مردم‌شناسی و باستان‌شناسی ارومیه، موزه مردم‌شناسی مهاباد، کاخ سردار ماکو، موزه باستان‌شناسی و دارالصفا خوی، موزه نقده، موزه حسنلو، موزه تخت سلیمان تکاب و مجموعه جهانی قره‌کلیسا میزبان بازدیدکنندگان نوروزی بوده و آماده ارائه خدمات به هموطنان و هم استانی‌ها هستند.

۱۷۰۰ اثر تاریخی، بنا و محوطه تپه تاریخی آذربایجان غربی در استان ثبت ملی شده که پنج درصد آثار ثبت شده کشور را شامل می‌شود.

هم اکنون تعداد مراکز اقامتی آذربایجان غربی ۱۲۷ باب، مجموع تخت‌های اقامتی پنج هزار و ۳۳۰ دست و تعداد اتاق‌های اقامتی استان ۲ هزار و ۲۴۳ واحد است.

منبع:همشهری

قره کلیسا ،کلیسایی که نماد شهادت شد

قره کلیسا از بناهای مذهبی متعلق به ارامنه بوده که در جنوب ماکو و ۲۰ کیلومتری شمال شرقی چالدران در کنار روستایی به همین نام واقع شده است.

قره در زبان آذری به معنای “سیاه” است و وجه تسمیه این نام سیاه بودن قسمتی از کلیسا است. ظاهرا ساختمان اصلی کلیسا تماما از سنگ های سیاه ساخته شده که پس از بازسازی قسمتی از سنگ ها به وسیله سنگ های سفید جایگزین شده است. به احتمال زیاد این عمل به صورت عمدی انجام شده تا آیندگان از شکل و ظاهر اولیه کلیسا مطلع باشند.

رزا مصطفوی،فعال حوزه گردشگری در خصوص قره کلیسا به ایسنا می گوید: این کلیسا میان بسیاری از ارامنه به نام‌های تادئوس مقدس یا کلیسای طاطاووس شهرت دارد، زیرا به استناد منابع تاریخی و مذهبی، قره کلیسامزار تادئوس(طاطاووس) مقدس یکی از حواریون عیسی مسیح است که در سال ۴۳ میلادی از شمال بین النهرین به سوی این مکان آمد تا دین مسیحیت را تبلیغ کند.مردمان این سرزمین که در آن دوران زرتشتی و مهرپرست بودند کم کم به آیین او درآمدند.پادشاه آن سرزمین و دخترش “ساندخت” به آیین مسیحیت درآمدند اما پس از مدتی پاشاه پشیمان شد و دستور قتل طاطاووس و ساندخت و ۳۵۰۰ ارمنی را داد و اینگونه این کلیسا نماد شهادت شد.

وی در ادامه افزود:  بعدها در سال ۳۰۲ میلادی، تیرداد شاه این سرزمین که خود مسیحی شده بود دستور داد بر مقبره طاطاووس کلیسایی بنا کنند تا یاد و خاطره شهادت در راه خدا که آن را بزرگترین سعادت بشری میدانند همواره در ذهن مردمان این مرزو بوم زنده بماند و اینگونه زنده ماند که هرساله در اواخر تیرماه و اوایل مرداد که مقارن با سالروز شهادت آن مرد مراسمی باشکوه با حضور هزاران ارمنی در این کلیسا برگزار می شود.مردمانی از سراسر دنیا به اینجا آمده و به انجام سلوک و مراسم آیینی ارمنی می پردازند.در اطراف کلیسا چادر زده و چند روزی را سرگرم عبادت می شوند.

مصطفوی قره کلیسا را یکی از باشکوه ترین بناهای ارمنی در ایران می داند که حجم و معماری و حجاریهای زیبایش آن را به یک اثر جهانی برای گردشگران تبدیل کرده است.

وی میگوید:  می توان نمودهای معماری اورارتویی را در جای جای این کلیسای ۲۰۰۰ ساله تاریخی دید. نمادهای پررمز و رازی در کلیسا که یک دنیا حرف دارند از عقاید گذشتگان و فرهنگهای تاریخی و باستانی این سرزمین و در تن هرلاشه سنگی قدیمی،سمبل و رازی نقش بسته است. از نیلوفر ۸ پر گرفته تا عقاب سرطلایی ایران زمین.از دوایر متحدالمرکز گرفته تا نقوش چلیپا و صلیب شکسته و صلیب مسیحیت.از صور مریم و مسیح و روح القدس تا و ابلیس و اتش و اهریمن و شمشیر….اینجا کتاب نانوشته ایست که کسی را میخواهد ساعتها بنشیند و بیندیشد و تاریخ را موشکافی کند.

مصطفوی وجود دیوارهای قطور و درهای کوچک را از ویژگی‌های معماری این کلیسا می داند. در داخل محوطه، اتاق‌های متعدد برای اقامت راهبان، روغن‌گیری، آسیاب، آشپزخانه، نگهداری مواد غذایی، انبار علوفه حیوانات و سایر امکانات وجود داشته که در واقع اینها شرایط بقای کلیسا را فراهم می‌کرده است.

وی ادامه داد: بیرون از کلیسا و در بالای تپه ای چشممان را یک بنای سنگی می گیرد که حسی غریبانه دارد و آن مقبره “ساندخت” شهزاده ارمنی است که به شهادت رسیده است.

به گزارش ایسنا، این کلیسا در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ خورشیدی به شماره ۴۰۵ ثبت ملی شده است و آیین‌ و مراسم زیارتی کلیسای تادئوس مقدس (قره‌کلیسا) در پرونده‌ای مشترک با کشور ارمنستان پنجشنبه ۲۷ آذرماه ۹۹ به عنوان شانزدهمین میراث ناملموس ایران در یونسکو به ثبت رسید.

منبع:ایسنا