مسجد نصیرالملک شیراز

مسجد نصیرالملک یکی از آثار تاریخی شیراز است که می توانیم آن را در زمره آثار هنری این شهر هم به حساب بیاوریم. بی راه نیست اگر بگوییم که ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند تا مسجد نصیرالملک را به یکی از دیدنی ترین آثار تاریخی شیراز تبدیل کنند. معماری بی نظیر مسجد نصیرالملک با آفتابی که خورشید آسمان شیراز به در و دیوار و پنجره های آن هدیه می کند، چنان رقصی را در شبستان های این مسجد شیرازی به وجود می آورند که پای انسان را شل می کند و چشمش را خیره!

مسجد نصیرالملک را می توان یک شاهکار و زیبایی تمام عیار دانست.

تاریخچه مسجد نصیرالملک شیراز

پیش از این درباره باغ نارنجستان قوام شیراز و خانواده مشهور قوام که ساکنان و مالکان آن بودند، توضیحاتی داده ایم. این بار هم باید از میرزا حسن علی خان، ملقب به نصیر الملک به عنوان سازنده مسجد نصیرالملک یاد کنیم. در سال 1255 که نصیر الملک حاکمیت استان فارس را به عهده داشت، دستور ساخت مسجد نصیرالملک را صادر کرد و پس از 12 سال، یعنی در سال 1267 ساخت آن به اتمام رسید. البته مسجد نصیرالملک در آن زمان زیبایی الانش را نداشت و هنوز مزین به پنجره های شگفت انگیز رنگارنگش نشده بود.

مسجد نصیرالملک در آغاز مجموعه ای متشکل از خانه، مسجد، انبار و یک حمام بود، که به لطف خیابان سازی و شهرسازی مدرن، خانه و انبار و حمام، همه بر باد رفت و خود مسجد به لطف و نظر پروردگار سالم ماند و از زیر پروژه تخریب آثار باستانی و تاریخی و ارزشمند، که ما درآن تخصص زیادی داریم، قسر در رفت.

بر اساس مستندات تاریخی، گفتنی است که نصیرالملک خان مردی بسیار وارسته بوده و تمام دار و ندارش را وقف امور خیریه و کمک به نیازمندان می کرده است و جالب است بدانید که هنوز هم این دارایی ها برقرار هستند و درآمد آنها صرف امور خیریه می شود.
معماری مسجد نصیرالملک شیراز

شاید بهتر باشد به جای توصیفات خشک و رسمی از معماری و هنرها و صنایع به کار رفته در مسجد نصیرالملک شیراز، به سفری رویایی (البته با چشمان باز) در این مسجد برویم.

تصور کنید که در شیراز هستید و به ورودی اصلی مسجد نصیرالملک رسیده اید. دری بزرگ روبروی شماست، دری از جنس چوب که چارچوبش را از سنگ های مزین به نقش های اسلیمی، ساخته اند و بر پیشانی آن تکه سنگی از جنس مرمر، با شعری از یک شاعر شیرازی بر آن، قرار دارد. یک گام به جلو بر می دارید و طاقی بزرگ را بالای سرتان می بینید که می خواهد شما را به مد های هنری 150 سال پیش ببرد. یعنی سقف هایی مقرنس کاری شده، با طرح و نقوشی از گل های سرخ.

حال چند گام دیگر بر می دارید و به هشتی مسجد نصیرالملک می رسید، یک تاریکْ روشن رازآلود که اگر عجله نکنید و سریع از آن عبور نکنید می تواند یکی از جذابیت های مسجد نصیرالملک محسوب شود. در گذشته بیشتر خانه ها یک هشتی و دالان داشتند که معماران از قصد آن را طوری طراحی می کرده اند که نور کمتری از داخل خانه به آن برسد. این کار دو دلیل داشت: یکی اینکه مانع از دید غریبه ها به داخل خانه می شد و دوم اینکه پس از چند لحظه ای که شما در تاریکی گام بر می داشتید، یکدفعه به حیاط خانه می رسیدید و نور خانه به یکباره بر چشمان شما می نشست و از لحاظ روانی با انرژی بهتری وارد خانه می شدید.

پس، در هشتی و دالان مسجد نصیرالملک کمی تامل کنید و نقش و نگار های پدید آمده بر کاشی های آن را مشاهده کنید. پس از آن به حیاط اصلی مسجد نصیرالملک وارد خواهید شد. حوضی بزرگ به مساحت 75 متر مربع روبروی شماست و تمام مسجد و آسمان را با تصویری که بر آب درون آن افتاده، در خود خلاصه می کند. در دو طرف شما حجره هایی با طاق های کاشی کاری شده قرار گرفته، که به مثابه خوشامد گویی به شما برای ورود به ایوان ها و شبستان های مسجد نصیرالملک، طراحی شده اند.

مسجد نصیرالملک دارای دو ایوان است که یکی در جنوب بنا و دیگری در شمال آن واقع شده است.

ایوان اصلی را شاید بتوان ایوان یا همان طاق نمای شمالی دانست و ایوان جنوبی تنها برای رعایت اصول قرینه سازی که در معماری آن زمان از اهمیت زیادی برخوردار بوده، ساخته شده است.

اما ایوان شمالی مسجد نصیرالملک، که به آن شاه نشین و طاق مروارید هم گفته می شود، نه تنها طاق نمای اصلی، که جذاب ترین سازه کل مسجد نصیرالملک محسوب می شود.

از مقرنس کاری در سقف آن تا کاشی کاری های بسیار ظریف با رنگ های متنوع و بسیاری دیگر از 7 صنعت مورد استفاده در آن زمان، همه در طاق نمای شمالی یا همان طاق مروارید مسجد نصیرالملک به کار رفته است. علت اینکه به این طاق، طاق مروارید گفته می شود هم، حجم هایی است که در سقف آن ایجاد شده و صدف های مروارید دار را در ذهن انسان تداعی می کند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *