غار کرفتو در مسیر ثبت جهانی قرار گرفت

نماینده مردم سنندج، دیواندره و کامیاران در مجلس شورای اسلامی از پیگیری ثبت جهانی غار کرفتو خبر داد.

به گزارش همشهری آنلاین به نقل از مهر، محسن فتحی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری منطقه دیواندره اظهار کرد: گردشگری تاریخی در کرفتو ظرفیت مناسبی برای توسعه اقتصادی منطقه است. غار کرفتو مجموعه‌ای از زیبایی‌های طبیعی و تلاش انسان‌های پیشین برای غلبه بر طبیعت و زندگی بهتر و ایمن تر است که به عنوان اولین آپارتمان مسکونی جهان شناخته می‌شود.

نماینده مردم شهرستان‌های سنندج، دیواندره و کامیاران در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه نگاه ویژه‌ای به این مجموعه تاریخی در گذشته وجود نداشته است، ادامه داد: ثبت جهانی کرفتو در یونسکو می‌تواند علاوه بر معرفی هرچه بیشتر این منطقه، زیرساخت‌های ارتباطی و گردشگری را نیز توسعه دهد.

فتحی با بیان اینکه پیگیری ثبت جهانی کرفتو و تخصیص اعتبارات لازم برای آماده سازی آن را از طریق وزارتخانه دنبال می‌کنیم، یادآور شد: کردستان ظرفیت‌های بسیاری برای ثبت جهانی دارد که نیاز است وزارت میراث فرهنگی برنامه راهبردی و چشم اندازی مدون برای استفاده از این ظرفیت تدوین کند.

غار کرفتو از نوع غارهای آهکی و طبیعی بوده و به احتمال بسیار زیاد در دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته به هر دلیل واژه و وجه تسمیه کرفتو هر چه باشد این مکان به عنوان یکی از آثار شاخص و حائز اهمیت استان کردستان مورد توجه همه مردم کشور و در طول سال مورد بازدید بسیاری از علاقه‌مندان داخلی و خارجی قرار می‌گیرد و با شماره ۳۳۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

«خانه چریک پیر» ثبت ملی شود

رئیس میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی زرند خبر داد: «خانه چریک پیر» در ناتظار ثب ملی است و خانوک هم به عنوان پایلوت گردشگری انقلابی منطقه انتخاب شده.

باید سفر مسئولانه را در جامعه جا بیندازیم

ولی تیموری گفت:باید از فرصت هفته گردشگری برای تبیین ابعاد سفر مسئولانه و جا انداختن این مفهوم نزد مردم و مسئولان استفاده کنیم .

به گزارش خبرگزاری مهر، جلسه هماهنگی معاون گردشگری با رؤسای تشکل‌های بخش خصوصی در راستای مشارکت و برنامه‌ریزی برای برگزاری مراسم و برنامه‌های هفته گردشگری با حضور ولی تیموری معاون گردشگری عصر ۳۰ شهریور ماه ۹۹ در سالن خلیج‌فارس برگزار شد.

در ابتدای این نشست ولی تیموری بیان کرد: «با توجه به اینکه گردشگری و سفر تحت تأثیر بحران شیوع کرونا متحمل خسارت‌های شدیدی شده است، باید از فرصت و بهانه هفته گردشگری برای تبیین ابعاد سفر مسئولانه و جا انداختن این مفهوم نزد مردم و مسئولان استفاده کنیم و از طریق رسانه‌ها و فضای مجازی موضوع گردشگری را در جامعه مطرح و پررنگ کنیم.»

او ادامه داد: «در این مناسبت هدف ما این است که موضوع سفر را به بطن جامعه برگردانیم و دغدغه‌هایمان را به گوش مسئولان و دستگاه‌های مرتبط برسانیم. قطعاً برگزاری مراسم با لحاظ محدودیت‌ها، رعایت پروتکل‌ها، در محیط‌های باز و تعداد محدود همچنین با رعایت فاصله اجتماعی و متفاوت از سال‌های گذشته با تمرکز روی برنامه‌های آن‌لاین انجام خواهد شد.»

تیموری با اشاره به گردشگری و توسعه روستایی به عنوان موضوع محوری امسال که از سوی سازمان جهانی گردشگری انتخاب شده است، افزود: «ما به عنوان عضوی از این سازمان بحث‌های مرتبط با گردشگری روستایی را که ابعاد مختلفی را در بر می‌گیرد مدنظر قرار خواهیم داد. گردشگری با ایجاد اشتغال روستایی، معرفی فرهنگ بومی و میراث‌فرهنگی روستاها، کاهش مهاجرت روستاییان به شهرها از جمله موضوعاتی هستند که در هفته گردشگری و سال پیش‌رو به آن‌ها خواهیم پرداخت.»

معاون گردشگری ادامه داد: «امسال به جای برگزاری یک مراسم بزرگ، مراسمی در ابعاد کوچک اما در تعداد بیشتر را در ستاد و استان‌ها با مشارکت تشکل‌ها و دانشگاه‌ها برنامه‌ریزی و تقویمی را در این خصوص آماده کرده‌ایم.»

او از اعضای تشکل‌های حاضر در جلسه درخواست کرد که برنامه‌های خود را برای این ایام اعلام کنند تا با هماهنگی و مشارکت برنامه‌ریزی‌های لازم در این خصوص صورت گیرد.

در ادامه هر یک از حاضران به ارائه برنامه‌های خود به مناسبت هفته گردشگری پرداختند که برگزاری جشنواره، سمینار و کارگاه‌های آموزشی به صورت آن‌لاین از جمله آن‌ها بود.

همچنین در این نشست نمایندگان بخش‌های خصوصی ضمن تاکید بر اهمیت بزرگداشت روز جهانی گردشگری، برنامه‌های پیشنهادی خود را مطرح کردند.

برقراری تماس تصویری با رئیس‌جمهوری، راه‌اندازی کمپین مردمی با موضوع حمایت از صنعت گردشگری برای ایجاد حس مسئولیت در مردم، تزریق منابع مالی از صندوق ذخیره ارزی به صنعت گردشگری، برگزاری وبینار با حضور دستگاه‌های مرتبط با گردشگری ورودی، اختصاص بسته‌ای مختص فعالان گردشگری شامل کمک هزینه‌هایی برای تبلیغات و بازاریابی و همچنین استفاده از الگوها و تجربیات سایر کشورها در ایام کرونا از جمله نکاتی بود که از سوی رؤسای تشکل‌های بخش خصوصی عنوان شد.

منبع:خبرگزاری مهر

ثبت ملی مسجد ابوالخازن بجستان

 مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی گفت: مسجد ابوالخازن شهرستان بجستان تیرماه امسال در فهرست آثار واجد ارزش ملی ایران به ثبت رسیده و به استان ابلاغ شد.

به گزارش خبرنگار مهر، ابوالفضل مکرمی فر گفت: ثبت ملی مسجد ابوالخازن شهرستان بجستان که تیرماه امسال در فهرست آثار واجد ارزش ملی ایران به ثبت رسید، امروز به استان ابلاغ شد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی بیان کرد: این اثر مسجد ابوالخازن به لحاظ موقعیت در استان خراسان رضوی، شهرستان بجستان، بخش مرکزی، دهستان جزین، روستای ابوالخازن (30 کیلومتری جنوب-غربی بجستان) و در پهنه غربی جاده اصلی روستا و داخل بافت اصلی روستا قرار دارد.

وی ادامه داد: بر اساس کتیبه‌ای که در ضلع شمالی بنا قرار دارد این مسجد توسط علی جان بیک گلزاده پور در سال 1330 بناشده است.

هم‌چنین محمود طغرایی درباره مشخصات این اثر تاریخی گفت: فرم کلی پلان این بنا مستطیل شکل است و از نوع مساجد شبستانی و دارای حیاط است.

مدیر دفتر ثبت آثار تاریخی ـ فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی افزود: مهم‌ترین دلیل ثبت این اثر، ادامه سنت معماری ساخت مساجد شبستانی جنوب خراسان متداول از دوره قاجار تا 60 سال گذشته در این منطقه است.

وی با بیان اینکه نمای بیرونی بنا هنوز به قوه خود باقی است و از جنس آجر و ملاط گل و آهک است، ادامه داد: ورودی مسجد دقیقاً در مرکزیت ضلع جنوبی مسجد واقع‌ شده است و یک در دیگر در ضلع غربی بنا قرار دارد.

طغرایی با بیان این‌که پوشش شبستان مسجد به‌صورت گنبد آجری است که بر روی چهارطاق جناقی بنا شده است، افزود: شبستان این مسجد دارای طاق و تویزه و دارای گنبدی عرقچین است که فضای بزرگ مستطیل شکلی را پوشانده است.

وی اظهار کرد: در ضلع شمالی این شبستان و دقیقاً در امتداد در ورودی، منبر و محراب مسجد قرار دارد و منبر این مسجد از جنس آجر و دارای دو پله است.

مدیر دفتر ثبت آثار تاریخی ـ فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی افزود: در انتهای هر ردیف از ستون‌های طاق دار طاقچه‌هایی با قوس نوع پنج و هفت کند بنا شده که حرکت و تکرار تداوم ستون‌ها و طاق‌ها را تکامل بخشیده است.

وی گفت: در بالای قسمت ورودی اصلی مسجد کتیبه‌ای سنگی قرار دارد که نام بانی مسجد، علی جان بیک گلزاده پور و سال احداث بنا 1330 حکاکی شده است.

منبع:خبرگزاری مهر

میامی ، دیار درخت‌های سر برآورده از دل تاریخ

 میامی ، شهری در شرق استان سمنان، سرزمینی ماوا گرفته در زیر سایه‌سار درختان کهنسال با قدمت بیش از ۴۰۰ ساله است که از دل تاریخ سر برآورده و با مردم سخن‌ها دارند.

به گزارش ایرنا، شهر میامی با طبیعتی زیبا در کنار جاده ترانزیتی تهران -مشهد و در شرق استان سمنان قرار دارد.

یکی از جاذبه های زیبای این منطقه چنارهایی با قدمت کهن بیش از چهار دهه، با تنه های قطور و استوار و شاخ و برگ های هندسی زیباست، که جلوه خاص و چشم نوازی به کوچه باغ های این شهر داده است.

از دیرباز در بسیاری از روستاها در مسیر جوی های آب درختان مختلفی کاشته می شد و برخی درختان بویژه چنار برای استفاده از سایه آن برای تفریح و استراحت در اولویت قرار داشت.

درخت چنار معمولاً در نواحی پر آب از دوران قدیم کشت می‌شد که میامی به دلیل برخورداری از آب‌ و هوای مطلوب یکی از مطلوب‌ترین و مستعدترین شهرها برای این منظور بود.

چنار از جمله درختانی محسوب می‌شود که در شرایط محیطی مناسب عمر و رشد زیادی دارد، تعداد این نوع درخت در منطقه تفریحی دامنه کوه قبله میامی زیاد است تا آنجا که به نام سه چنار نیز معروف شده است.

حفظ چنارها نگرانی همیاران طبیعت 

ثمانه رحیمی از اعضای فعال همیاران طبیعت با توجه به اینکه حفظ طبیعت موجود ضروری است ،افزود : درختان چنار در میامی با قدمت بالا گامی موثر در راستای گردشگری به شمار می‌رود ولی نیازمند وجود زیرساخت های طبیعی جذاب حوزه گردشگری طبیعت است.

وی تصریح کرد : یکی از دلایل عمده کاشت درختان چنار در میامی آب و هوای مناسب این منطقه است.

محمد اصغری یکی از دانشجویان میامی در این باره گفت : شناساندن و معرفی جاذبه طبیعی ،راه اندازی تورهای گردشگری در این منطقه ضرورت دارد.

وی ادامه داد : فشار های ناشی از توسعه بخش های مختلف کشاورزی، صنعت و معدن، فشار های محیطی از جمله آلودگی، تغییرات اقلیمی و بلایای طبیعی و یا شکستن شاخ و برگ، مشکلاتی است که این جاذبه چشم نواز گردشگری این منطقه را تهدید می کند.

محسن عابدیان از جوانان همیار طبیعت میامی نیز با توجه به اینکه مردم میامی نسبت به حفظ درختان توجه خاصی دارند در گفت وگو با ایرنا، افزود : سال گذشته برخی افراد سودجو به دنبال قطع چنارهای منطقه سه چنار بودند که با عکس العمل به موقع مردم مواجه شدند و در این راستا نیز پویش حفاظت از درختان در شهر میامی ایجاد شد.

وی گفت : برای حفظ طبیعت موجود و همچنین کاشت درختان در سطح شهرستان مشارکت همگانی ضروری است.

ضرورت نظارت برای جلوگیری از آسیب به درختان 

سید رضا موسوی عضو شورای اسلامی شهر میامی، نیز در این باره گفت: حفظ میراث فرهنگی و گردشگری میامی در اولویت قرار دارد و باید نظارت کافی از سوی مسئوولان در این راستا صورت پذیرد.

وی افزود: مردم میامی از دیر باز به کاشت درختان مثمر و غیر مثمر توجه خاصی داشته اند و چنارهای قدیمی این شهر گواهی بر این موضوع می باشد.

برخورد با سودجویان اولویتی برای حفظ درختان 

علی اکبر محمدی شهردار میامی، نیز با توجه به اینکه درختان چنار در مرکز شهر میامی زیبایی و جلوه خاصی دارند در گفت وگو با ایرنا، گفت : در راستای جلوگیری از آفت درختان چنار سالهای گذشته هرس این درختان توسط شهرداری میامی انجام شده است.

وی گفت : شهرداری میامی با توجه به ضرورت حفظ درختان با سودجویان برخورد می کند .

مردم بهترین حافظان درختان در میامی 

سید محمدصادق رضویان، مسئول نمایندگی میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان میامی در گفت وگو با ایرنا افزود: درختان کهنسال در بافت تاریخی شهر میامی در فاصله کمی از آب انبار و کاروانسرا تاریخی، مسجد و عمارت آقایان و در ابتدا خیابان ولی عصر (عج)واقع شده‌اند.

وی گفت: این درختان به شماره ۵۴۵ در فهرست میراث طبیعی ملی کشور ثبت شده‌اند.

رضویان ادامه داد : از دیر باز در کوچه باغات در کنار جوب‌های آب درختانی را می‌کاشتند تا هم محلی برای استراحت عابران و ساکنان باشد، هم آبی که جذب زمین می‌شود بیهوده تلف نشود، از این رو معمولا درختانی که به آب فراوان برای رشد نیاز داشتند، مانند درخت چنار و توت کاشته می شد.

مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان میامی گفت: این درختان در باور عمومی مردم شهر میامی دارای قدمت بیش از ۴۰۰ ساله براساس سوابق می‌باشند.

رضویان گفت : این درختان کهنسال با تنه‌ای قطور و استوار، شاخه‌های گشوده، جلوه خاصی در بافت تاریخی شهر ایجاد کرده‌اند و از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند.

مسئول نمایندگی میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری میامی با اشاره به اینکه مرمت‌های انجام شده در فرهنگ‌سازی و ترغیب شهروندان در زمینه حفاظت از آثار تاریخی و طبیعی موثر بوده است، گفت: امسال شهروندان میامی به صورت خودجوش فضای اطراف درختان ثبت شده در فهرست میراث طبیعی ملی این شهرستان را با هدف ایجاد فضای کافی برای رشد و تنفس ریشه درختان، آزادسازی کردند.

تا کنون مجموعه درختان ۳۰۰ تا ۴۰۰ ساله از نوع چنار درمیامی و چنار ۷۰۰ ساله ارمیان در بخش مرکزی میامی شناسایی و با تکمیل سند ثبتی، در فهرست آثار ملی طبیعی به ثبت رسیده اند.

شهرستان میامی ۵۸ اثر ثبت شده در فهرست میراث تاریخی کشور دارد و دارای چهار منطقه نمونه و هفت روستای هدف گردشگری است.

بزرگ‌ترین مجموعه کاروانسرای ایران در این شهرستان قرار دارد. مسجد و حمام آقایان ، کاروانسرای شاه عباسی ،آب انبارهای قدیمی،برج های زیبا و یخچال قدیمی از بناهای تاریخی میامی محسوب می شود.

شهرستان میامی با جمعیتی حدود ۴۰ هزار تن در شرق استان سمنان قرار دارد.

منبع:ایرنا

آشنایی با معبد آناهیتا در کنگاور – کرمانشاه

معبد آناهیتا در مرکز شهر کنگاور در مسیر همدان به کرمانشاه قرار دارد. این بنا روی تپه‌ای طبیعی ساخته شده است.

معبد آناهیتا متعلق به آناهیتا، الهه پاکی و محلی برای نیایش آب بوده که یکی از چهار عنصر مقدس و مورد احترام ایرانیان باستان است. آناهیتا ایزد بانوی آب‌های روان، زیبایی، فراوانی و برکت در دوران پیش از اسلام بوده است.

برخی از محققین، این بنا را کاخی ناتمام برای خسرو پرویز معرفی کرده‌اند. عده‌ای نیز زمان ساخت آن را به اواخر سده سوم و آغاز سده دوم قبل از میلاد و عده دیگر آن را به سده اول قبل از میلاد نسبت می‌دهند.

این معبد که برای استفاده از آب رودخانه شاپور در 6 متری زمین قرار دارد، به صورت مکعب است و دیوارهای این معبد از سنگ‌های بزرگی بنا شده اند که بین سنگ‌های حجاری شده هیچ ملاتی وجود ندارد و این سنگ‌ها توسط بست‌های آهنی به هم متصل شده اند.

این ب‍ن‍‍ا ب‍ر پ‍ش‍ت‍ه‌‌‌ا‌ی‌ ‌از ص‍خ‍ره‌ ق‍ر‌ار گ‍رف‍ت‍ه‌ که‌ د‌ار‌ا‌ی‌ 220م‍ت‍ر طول‌ و 210 م‍ت‍ر ‌ع‍رض‌ ‌اس‍ت‌ و ض‍خ‍‍ام‍ت‌ دی‍و‌ار م‍ح‍ی‍ط‍ی‌ ‌آن‌ به‌ 5/18 م‍ت‍ر م‍‍ی‌‌رسد.

در قسمت جنوبی بنا، پلکان دو طرفه‌ای به درازای 154 متر وجود دارد. هر دو تا پنج پله، در یک بلوک سنگی ایجاد شده است. تعداد سنگ پله‌ها در پلکان شرقی 26 پله و در پلکان غربی 21 پله است.

جوی‌های سنگی آب رودخانه را میزان کرده و به طرز باشکوهی به آبگیری وسط معبد هدایت می‌شده. نوع تقسیم آب و جریان آب درون معبد یکی از شگفتی‌های مهندسی در آن دوران می‌باشد تا این عنصر مقدس را به زیباترین شکل ممکن به نمایش بگذارند.

در چهار طرف معبد دالان‌هایی تعبیه شده که در کف این آن‌ها جوی‌های آب به صورت رفت و برگشت آب را به وسط معبد هدایت می‌کرده.

در وسط معبد فضایی وجود دارد که آب از این جوی‌ها در آن جمع شده و استخر کوچکی حدوداً در ابعاد 10 در10 و عمق 20 سانتی متر را پر آب می‌کرده.

معبد آناهیتا

در دو طرف بالای معبد آناهیتا سر چهار گاو در هر طرف به صورت رو به روی یکدیگر قرار دارد که در زمان آبگیری این معبد عکس سر گاوها روی آب نقش می‌بسته است.

دی‍و‌ار م‍ح‍ی‍ط‍ی‌ ک‍ه‌ س‍ت‍ون‍‍‌ه‍‍ا ب‍ر ‌آن‌ و‌اق‍‍ع‌ ش‍ده‌ خ‍ود ‌از دو ق‍س‍م‍ت‌ ت‍ش‍ک‍ی‍ل‌ ش‍ده، ق‍س‍م‍ت‌ د‌اخ‍ل‍‍ی‌ ک‍ه‌ ب‍‍ا ‌اس‍ت‍ف‍‍اده‌ ‌از س‍ن‍گ‍‍‌ه‍‍ا‌ی‌ ق‍ل‍وه‌ و لاش‍ه‌ ب‍ه‌ ‌اب‍‍ع‍‍اد و ‌ان‍د‌ازه‌‌‌ه‍‍ا‌ی‌ م‍خ‍ت‍ل‍ف‌ و م‍لاط گ‍چ‌ س‍‍اخ‍ت‍ه‌ ش‍ده‌ و ق‍س‍م‍ت‌ خ‍‍ارج‍‍ی‌ ب‍ه‌ وس‍ی‍ل‍ه‌ ی‍ک‌ ردی‍ف‌ س‍ن‍گ‌ ت‍ر‌اش‌ ن‍م‍‍اس‍‍از‌ی‌ شده‌ ‌اس‍ت‌.

‌ارت‍ف‍‍ا‌ع‌ ‌ای‍ن‌ دی‍و‌ار ن‍ی‍ز ب‍‍ا ت‍وج‍ه‌ ب‍ه‌ ش‍ی‍ب‌ ص‍خ‍ره‌‌‌ا‌ی‌ ک‍ه‌ رو‌ی‌ ‌آن‌ ق‍ر‌ار گ‍رف‍ت‍ه‌ ‌اس‍ت‌ در ق‍س‍م‍ت‍‍‌ه‍‍ا‌ی‌ م‍خ‍ت‍ل‍ف‌ م‍ت‍‍غ‍ی‍ر ب‍وده‌ و ‌از چهار م‍ت‍ر ت‍‍ا 12م‍ت‍ر ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ ب‍‍ع‍ض‍‍ی‌ م‍ح‍ق‍ق‍ی‍ن‌ ب‍‍ا ‌اس‍ت‍ن‍‍اد ب‍ه‌ ب‍رخ‍‍ی‌ م‍ح‍‍اس‍ب‍‍ات‌ ‌ای‍ن‌ ‌ارت‍ف‍‍ا‌ع‌ ر‌ا در ض‍ل‍‍ع‌ ج‍ن‍وب‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ ت‍‍ا 18 م‍ت‍ر ت‍خ‍م‍ی‍ن‌ م‍‍ی‌‌زن‍ن‍د.

از دی‍گ‍ر ب‍خ‍ش‌‌‌ه‍‍ا و ‌ع‍ن‍‍اص‍ر ‌اص‍ل‍‍ی‌ ب‍ن‍‍ا‌ی‌ م‍‍ع‍ب‍د ‌آن‍‍ا‌ه‍ی‍ت‍‍ا‌ی‌ ک‍ن‍گ‍‍اور م‍‍ی‌‌ت‍و‌ان‌ ب‍ه‌ ص‍ف‍ه ‌آن‌ ‌اش‍‍اره‌ ک‍رد. ‌آن‍چ‍ه‌ ‌از ‌ای‍ن‌ ب‍خ‍ش‌ ب‍‍اق‍‍ی‌ م‍‍ان‍ده‌ و در ک‍‍اوش‌‌ه‍‍ا‌ی‌ ب‍‍اس‍ت‍‍ان‌‌ش‍ن‍‍اس‍‍ی‌ م‍ش‍خ‍ص‌ ش‍ده،‌ دی‍و‌ار‌ی‌ ‌اس‍ت‌ در ض‍ل‍ع‌ ج‍ن‍وب‍‍ی‌ ص‍خ‍ره‌ ک‍ن‍گ‍‍اور ک‍ه‌ در ب‍خ‍ش‌‌‌ه‍‍ا‌ی‌ ش‍رق‍‍ی‌ و ‌غ‍رب‍‍ی‌ ‌اطر‌اف‌ ص‍خ‍ره‌ ‌اث‍ر‌ی‌ ‌از ‌آن‌ ب‍ر ج‍‍ا‌ی‌ ن‍م‍‍ان‍ده‌ ‌اس‍ت‌.

ض‍ل‍‍ع‌ ش‍م‍‍ال‍‍ی‌ ن‍ی‍ز‌ م‍ورد ک‍‍اوش‌ ق‍ر‌ار ن‍گ‍رف‍ت‍ه‌ و ت‍ن‍‍ه‍‍ا در ض‍ل‍‍ع‌ ج‍ن‍وب‍‍ی‌ ‌آن‌ دی‍و‌ار‌ی‌ ب‍‍ا ق‍طر 5/9م‍ت‍ر و طول‌ 93 ب‍ه‌ ص‍ورت‌ ی‍ک‌ س‍ک‍و ب‍‍اق‍‍ی‌ م‍‍ان‍ده که رو‌ی‌ ب‍ق‍‍ای‍‍ا‌ی‌ دی‍و‌ار ‌آث‍‍ار‌م‍رب‍وط ب‍ه‌ م‍‍ع‍م‍‍ار‌ی‌ ی‍ک‌ ح‍م‍‍ام‌ س‍ل‍ج‍وق‍‍ی‌ م‍ش‍خ‍ص‌ ‌اس‍ت‌.

م‍ص‍‍ال‍ح‌ ‌ع‍م‍ده‌ ‌ای‍ن‌ دی‍و‌ار ر‌ا س‍ن‍گ‌ ‌غ‍ی‍ر ح‍ج‍‍ار‌ی‌ ش‍ده‌ و ض‍خ‍ی‍م‍‍ی‌ ت‍ش‍ک‍ی‍ل‌ م‍‍ی‌‌د‌ه‍د ک‍ه‌ ب‍‍ا ‌اس‍ت‍ف‍‍اده‌ ‌از م‍لاط گ‍چ‌، رو‌ی‌ ‌ه‍م‌ ت‍ث‍ب‍ی‍ت‌ ش‍ده‌‌‌ان‍د.

‌آخ‍ری‍ن‌ ب‍خ‍ش‌ ‌از م‍‍ع‍م‍‍ار‌ی‌ ب‍ن‍‍ا‌ی‌ ک‍ن‍گ‍‍اور ر‌ا ب‍ق‍‍ای‍‍ا‌ی‌ م‍‍ع‍م‍‍ار‌ی‌ ف‍ر‌از ت‍پ‍ه‌ ت‍ش‍ک‍ی‍ل‌ م‍‍ی‌‌د‌ه‍د، ‌ای‍ن‌ ب‍خ‍ش‌ ش‍‍ام‍ل‌ دی‍و‌اره‌‌‌ا‌ی‌ ب‍ه‌ ق‍طر 6 م‍ت‍ر ‌اس‍ت‌ ک‍ه‌ م‍ح‍دوده‌‌‌ا‌ی‌ در ح‍دود ی‍ک‍ ه‍ز‌ار و 200م‍ت‍ر م‍رب‍‍ع‌ ر‌ا ش‍‍ام‍ل‌ م‍‍ی‌‌ش‍ود ک‍ه‌ در ج‍‍ه‍ت‌ ش‍رق‍‍ی‌ ‌غ‍رب‍‍ی‌ س‍‍اخ‍ت‍ه‌ ش‍ده‌ است.

به طور کلی در معبد آناهیتا ستون بندی بنا به صورت ردیفی و متوازی در جهار جنب محدوده ی خارجی بناست. در فضای میانی، صحن باز و بسیار بزرگ بر فراز سکویی محصور بین ستون ها و فضای کوچک مستطیل شکلی در راستای شرقی – غربی قرار دارد که ان هم با مجموعه ای از ردیف‌های ستون‌های کوتاه سنگی محصور می شده و به اعتقاد بسیاری از باستان شناسان فضای اصلی معبد بوده است.

ستون ها در این معبد بر خلاف آپاداناهای داریوش و پاسارگاد ساده و بدون تزیین، کوتاه و قطورند و غیر از یک ردیف گیلویی (بالشتک) چوبی سقف دیگری را (برخلاف آپادانا) تحمل نمی کرده است.

معبد آناهیتا

در تابستان سال ۱۳۴۷ برای نخستین‌بار هیئتی در تپه ناهید کنگاور به کاوش‌های باستان‌شناسی پرداخت.

پس از بررسی‌های اولیه مشخص شد که از مجموع تپه ، تقریباً حدود 53 هزار متر مربع به بنای تاریخی اختصاص دارد که به جز چند سر ستون شکسته و تعدادی حجاری‌های پراکنده در کنار کوره‌های آهک‌پزی که چند سال قبل از آن تعطیل شده بود چیز دیگری مشهود نیست.

اعضای هیئت عکس هوایی کنگاور را که در سال ۱۹۳۲ میلادی تهیه شده بود، پس از تعبیر و تفسیر و یافتن گرته و اثری از امتداد ابهام آمیز دیوار و صفه تاریخی مدفون، مورد استفاده قرار داد و موفق گردید بخشی از دیوار شرقی را در آن تشخیص داده و پس از کاوش، آن قسمت از صفه را از خاک ایام آزاد نماید.

با آغاز فعالیت‌های هیأت کاوش معبد آناهیتا در سال ۱۳۴۷ و پس از خرید و تخریب منازل مسکونی بالای تپه و اطراف آن نقشه و موقعیت مکانی این بنای تاریخی تهیه شد.

معبد آناهیتا در سال 1310 توسط وزرات فرهنگ و هنر با شماره 31 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

منبع:همشهری

آشنایی با مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر – خوزستان

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در دوران ساسانیان، جهت بهره‌گیری از نیروی آب به‌عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی ساخته شد. این مجموعه در مجاورت شهر شوشتر در استان خوزستان قرار دارد

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

 

این مجموعه از بی نظیرترین نمونه‌هایی است که جهت استفاده بهینه از آب در ادوار کهن مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

در این مجموعه بزرگ، ساختمان آسیاب‌ها، آبشارها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکا که محلی جهت استراحت و تفریح است قابل توجه و جالب هستند.

در قسمت انتهایی ضلع غربی این مجموعه، سیکا قرار دارد که دسترسی به فضای درون آن از طریق چند پله دستکند میسر است.

درون این فضا یک حوض 8 ضلعی با کانال‌های کوچک به چشم می‌خورد. آب این حوض از طریق یک جوی که از دیواره سیکا خارج می‌شود تأمین و از طریق دو کانال کوچک به درون رودخانه هدایت می‌شود.

این مجموعه جزئی از کانال‌های آبرسانی به آسیاب‌ها بوده که بعدها در دوره قاجار و در زمان حکومت محتشم (از حکام محلی) سدی در این مکان زده شده و در این مکان آب از یک قسمت داخل و وارد یک 8 ضلعی گود شده و سپس از این 8 ضلعی وارد دو کانال و از آنجا وارد رودخانه می‌شود.

در مورد معنای «سیکا» نظرات متفاوتی ارائه شده است. لغت نامه دهخدا سیکا را نوعی مرغابی یا نوعی درخت و قومی از هندوان دارای مهب وشنو که شعبه‌ای از آیین بودائیست معرفی می‌کند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در مسیر «رودخانه گرگر» که خود از شاهکارهای فنی و مهندسی اعصار کهن است، بنا شده است. رود گرگر کاملاً به صورت دستکند می‌باشد و احداث آن را به اردشیر بابکان، شاهنشاه ساسانی نسبت داده‌اند.

در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ باستان‌شناس نامدار فرانسوی از این محوطه به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی پیش از انقلاب صنعتی یاد شده است.

این محوطه مجموعه‌ای از سد، تونل‌ها، کانال‌های فرعی و آسیاب‌های آبی است که به صورت یک مجموعه صنعتی- اقتصادی بوده و جزئی از مجموعه بزرگ «سازه‌های آبی شوشتر» می‌باشد که در کتب تاریخی مکرراً به آن اشاره شده است.

اساس کار مجموعه به این صورت است که سد گرگر مسیر رودخانه را مسدود کرده و سطح آب را برای آبگیری 3 تونل حفر شده در تخته سنگ بالا می‌آورد.

تونل‌های سه گانه، آب را به مجموعه هدایت می‌کنند و به کانال‌های متعددی تقسیم می‌شوند که پس از گرداندن چرخ آسیاب‌ها، آب به صورت آبشارهایی به محوطه‌ای حوضچه مانند سرازیر می‌شود.

یکی از ویژگی‌های بسیار بارز مجموعه آسیاب‌ها و آبشارها مجاورت آن با بافت تاریخی شهر شوشتر است. این محوطه علاوه بر استفاده‌های صنعتی، در ایام کم آبی نیز، آب مورد نیاز ساکنین را تأمین می‌نمود.

یک ویژگی بسیار زیبا و منحصر بفرد بصری نیز که در این مجموعه وجود دارد و جلوه‌ای خاص به آن می‌بخشد این است که آب حاصل از پساب آسیاب‌ها به صورت آبشارهای مصنوعی زیبا به محوطه‌ای حوضچه مانند می‌ریزد که منظره‌ای چشم‌نواز و دل‌انگیز را در مقابل دیدگان هر بیننده بوجود می‌آورد.

همچنین در محوطه پشت بند که محل آبگیری 3 تونل معروف «سه کوره»، «دهانه شهر» و «بلیتی» است نیز چشم انداز زیبایی به چشم می‌خورد.

تونل‌های سه گانه در پشت «پل بند گرگر»، وظیفه انتقال حجم معینی از آب را برای به حرکت درآوردن پره‌های آسیاب برعهده داشته‌اند.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر با توجه به زمان ساخت از شاهکارهای فنی و مهندسی در جهان است. این شاهکار مهندسی هم در ایران و هم در جهان بی‌نظیر است.

با توجه به اهمیت شهر شوشتر در برهه‌هایی از تاریخ و توجه ویژه به احداث تأسیسات آبی در این منطقه که از فنون مهندسی پیچیده‌ای سود می‌جوید، ما را در نتیجه نهایی مصمم می‌نماید که احداث آسیاب‌ها را متعلق به دوران کهن و حتی هم عصر با ساسانیان بدانیم.

مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر در سال 1377 توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره 2181 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

همچنین مجموعه آسیاب‌ها و آبشارهای شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران به کمیته میراث جهانی یونسکو معرفی شد و در نشست سالانه اعضای این کمیته در سال ۲۰۰۹ با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت جهانی رسید.

منبع:همشهری

آشنایی با مسجد جامع شوشتر – خوزستان

مسجد جامع شوشتر از بناهای تاریخی و اسلامی این شهر و استان خوزستان است

ساخت این مسجد در شهر باستانی شوشتر بعد از فتح مسلمانان و اسلام آوردن مردم، در سال ۲۵۴ قمری در زمان سیزدهمین خلیفه عباسی «المعتزبالله المتوکل» که در زمان امام حسن عسکری (ع) خلافت می‌کرد، آغاز شد.

هرکدام از خلفای عباسی که در مسجد کارهایی را انجام داده است کتیبه ای از کار خود به یادگار گذاشته است. مسجد در گذشته دارای تعداد بیشتری کتیبه گچی و سنگی بوده اما در تعمیرات دهه 40 و بعد از آن از بین رفته است.

سمت شمال مسجد 12 ردیف ستون و سمت جنوب آن 8 ستون وجود دارد و بلندی آنها به 5 متر می‌رسد.

از مشاهده قوس طاق ها و ایوان رفیع و شبستان آن که به شیوه معماری دوره ساسانی ساخته شده است، قدمت بنا و تعلق آن به اوائل اسلام تا حدودی روشن می‌شود.

مسجد دارای حیاط وسیع و ستون‌های قطور و بسیار محکمی می‌باشد به طوری که قطر هر ستون بیش از یک و نیم متر است و بنای آن بیشتر از سنگ و آجر است و دارای منبری قدیمی است که قدمت آن را 700 سال نوشته‌اند.

در قسمت راست منبر نوشته‌هایی به خط کوفی از جنس تخته بریده شده است. ساختمان منارة مسجد را به دوران چوپانیان و شیخ اویس بن شیخ حسن چوپانی نسبت می‌دهند. بلندی مناره قبل از فرسایش، 26 متر بوده اما هم اکنون در حدود 18 متر است.

مسجد جامع در گذشته دارای یک حوض بزرگ بوده که توسط قناتی که از نهر داریون آب می‌گرفته پر می‌شد. شکل ستون‌های جلوی مسجد در دهه 40 به بنا الحاق شده‌اند و در گذشته حمامی که در پشت مسجد قرار داشت در وقف مسجد بوده است.

قبل از پوشش کنونی، سقف مسجد به وسیله شاه چوب هندی مسقف شده بود و بر طبق کتیبه موجود در مسجد که دارای تاریخ سال ۱۲۱۳، ۱۱۷۵، ۹۳۳، ۶۸۳ ،۴۴۵ هجری قمری است معلوم می‌شود که مسجد جامع شوشتر در قرون بعد به کرات تعمیر و مرمت شده است.

شبستان اصلی مسجد در طرف جنوب واقع شده، در شبستان منبر چوبی نفیسی قرار دارد که طبق کتیبه، نام (منصور ابو احارث) و تاریخ صفر سال۴۴۵ هجری قمری بر روی آن حک شده است.

همچنین بر دیواره شبستان مسجد کتیبه گچبری با مضمون سوره یاسین حک شده است. مسجد در گذشته دارای تعداد بیشتری کتیبه گچی و سنگی بوده که متاسفانه در تعمیرات دهه۴۰ و بعد از آن از بین رفته است.

مسجد دارای حیاط وسیع و ستون‌های قطور و بسیار محکمی است به طوری که قطر هر ستون بیش از 5/1 متر است و بنای آن بیشتر از سنگ و آجر است و دارای منبری قدیمی است که قدمت آن را ۷۰۰ سال نوشته‌اند، در قسمت راست منبر نوشته‌هایی به خط کوفی از جنس تخته بریده شده است.

این منبر قدیمی 17 پله دارد که تعداد این پله‌ها به دلیل تعداد رکعت‌های نمازی است که هر مسلمان در روز اقامه می‌کند. چوب استفاده شده در این منبر از نوع آبنوس هندی است و در سال 1276 هجری قمری ساخته شده است.

مردم به دلیل اعتقاد زیادی که به این منبر داشته اند در روزهای خاصی در سال با روشن کردن شمع و بستن نیاز به این منبر دخیل می بسته اند که در یکی از این سال ها این منبر آتش می گیرد و قسمتی از آن طعمه حریق می‌شود.

مسجد جامع شوشتر دارای دو محراب است که یکی برای اقامه نماز جماعت در فصول سرد سال بوده که در داخل ساختمان مسجد تعبیه شده است و دیگری نیز برای فصول گرم سال در بیرون از ساختمان مسجد ساخته شده است.

این محراب دارای معماری پیش از اسلام بوده است و وجود پایه های پافیلی در کنار این محراب این مهم را تائید می‌کند.

وجود آجر چینی خاص در سقف این محراب باعث شده است که نقش 12 نام علی(ع) در این محراب چشم هر بیننده و اهل نظری را خیره کند. به عبارتی، معماری ویژه این مسجد باعث شده شوشتر در قرون ابتدایی اسلام مرکزیت خاصی داشته باشد.

ساختمان مناره مسجد را به دوران چوپانیان و شیخ اویس بن شیخ حسن چوپانی نسبت می‌دهند. بنای مناره مسجد جامع در سال ۸۲۲ هجری بوده است و چون کج شده بود در قرن دوازدهم قفسه‌اش را از ترس انهدام تا حد مقرنس برداشتند و در سال‌های انقلاب مشروطیت که آن را در جنگ‌های محلی سنگر قرار داده بودند و قسمتی از طرف مشرق آن خراب شد، در وسط آن میلی استوانه شکل از آجر ساخته شده که روی آن با کاشی زیبا مفروش است و بر تمامی آن کلمه «الله اکبر» نوشته شده است.

در مسجد جامع شوشتر دستورات حکومتی و احادیث زیادی در قالب کتیبه‌های خطی و سنگ نوشته بر دیوار حکاکی و یا نصب شده است.

تعداد این کتیبه‌ها به بیش از 40 عدد می‌رسید که در شرایط کنونی تنها 35 کتیبه از این تعداد باقی مانده است. برخی از این فرامین مانند دستور ممنوعیت شرب خمر و کبوتر بازی در شوشتر بوده که توسط خلیفه وقت صادر شده است.

برخی دیگر از این کتیبه ها در مسجد جامع شوشتر به دستوراتی حکومتی درباره قلعه سلاسل بر می گردد که با خط کوفی و زیبا بر سنگ حک شده است که در دهه 20 این کتیبه ها در مسجد جامع قاب گرفته شده است.

این بنای تاریخی در سال 1315 توسط وزارت فرهنگ و هنر با شماره 286 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و مالکیت آن در اختیار اداره اوقاف گذاشته شد.

منبع:همشهری

آشنایی با بند قیصر – خوزستان

بند قیصر یا پل شادروان شوشتر با قدمت دوره ساسانی در کنار پل جدید شهرستان شوشتر در استان خوزستان قرار دارد.

در دانشنامه جهان اسلام، درباره بند قیصر آمده است:

  • پل‌بند والرین یا بند قیصر در شوشتررا سربازان و مهندسان رومی که در ۲۶۰ میلادی همراه امپراتور روم والریانوس به اسارت شاپور اول درآمده بودند، بنا کردند.

همچنین در دایرةالمعارف مصاحب، آمده است:

  • بند قیصر، بندی که در قرن ۳ میلادی به امر شاپور اوّل ساسانی در شوشتر رود کارون ساخته شده است. گویند رومیانی که در جنگ با ایران اسیر شده بودند در ساختن این بند به کار گرفته شدند و به همین مناسبت بند قیصر خوانده شده است.

در فرهنگ معین نیز آمده است:

  • … سدی است که در زمان شاپور اول ساسانی و به امر او پس از اسارت قیصر روم توسط برانوش، مهندس رومی در نزدیک شوشتر ساخته شد. این سد ۱۵۰۰ قدم طول داشت و هنوز هم برای برگرداندن آب کارون به مزارع به کار می‌رود. بند قیصر، سدی است که به امر شاپور اول ساسانی به دست رومیان و توسط مهندس رومی به نام برانوش (بزانوش، اورانوش) در شوشتر (کنار پل شوشتر) ساخته شد. ترتیب ساختن این سد چنین بود که همۀ آب رودخانه را به شعبه‌ای که از آن خارج کرده بودند برگردانیده‌اند و معروف به آب گرگر است که هنوز موجود می‌باشد. کف رودخانه را با سنگ‌های بسیار محکم فرش کرده‌اند. خود سد از سنگ‌های بزرگ سماقی که همۀ آنها را به‌هم پیوند داده‌اند ترکیب یافته است که با چشمه‌ها و دریچه‌های مربوط برای اجرای آبیاری اراضی مجاور بسیار مناسب است. پل شوشتر روی این سد قرار دارد.

برخی بر این باورند که پل شادروان شوشتر قدیمی‌ترین پل جهان می‌باشد که دارای 44 دهنه بوده است و برخی نیز گفته‌اند 48 دهنه داشته است.

پل شادروان زمانی یکی از بناهای مشهور ایران بود ولی امروزه خرابه ای از آن باقی مانده است. روایات مربوط به این پل معمولا تکراری و نقل از منبع پیشین است. آنها ساخت پل را به زمان شاپور اول ساسانی می‌دانند که والریان رومی را پس از اسارت وادار به ساخت این پل و سد شادروان نمود ولی استناد همه آنها به روایات محلی می‌باشد.

کلمان هوار در کتاب ایران و تمدن ایرانی آورده است: پل شوشتر از روی شادروانی می‌گذشت و بنا به روایات مهندسان رومی آن را ساخته بودند.

فردوسی نیز در ضمن سرودن شعری مربوط به این پل نام سازنده آن را برانوش آورده و پس از ساختن آن به روم برگشته است.

البته در قرن هشتم که ابن بطوطه به شوشتر رفته این پل قابل استفاده نبوده، چرا که وی می‌گوید : عمق رودخانه زیاد است و محاذی دروازه دسبول، مانند بغداد و حله جسری از کشتی‌های کوچک درست کرده‌اند.

مولف تذکره شوشتر تجدید بنای آن را به وسیله فتحعلی‌خان از حاکمان اواخر صفویه می‌داند.

این پل بارها مرمت شده است تا اینکه در سال 1303 قمری سیلاب برای چندمین بار آن را شکست و دیگر تعمیری در آن انجام نشد و دائما در حال ویرانی بیشتر شد.

پل معروف به بند قیصر در سال 1310 با شماره 78 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

منبع:همشهری

آشنایی با پل خواجو – اصفهان

 پل خواجو ، در شهر اصفهان و روی رودخانه زاینده‌رود قرار دارد.

این پل در شرق پل الله‌وردی خان یا سی و سه پل واقع است. پل خواجو یا پل شاهی به دستور شاه عباس دوم در سال 1060 قمری روی ویرانه‌های پلی از دوره تیموری ساخته شد و در دوره صفویه یکی از زیباترین پل‌های جهان به شمارمی‌رفت.

وسط پل، ساختمانی شامل چند اتاق مزین به نقاشی دارد وجود دارد که این اتاق‌ها اختصاص به بزرگان و امرائی داشت که به هنگام ایجاد دریاچه مصنوعی مسابقات شنا و قایقرانی را تماشا می‌کردند.

پل خواجو به دلیل معماری و تز ئینات کاشیکاری نسبت به سایر پل‌های زاینده رود برتری دارد.

هدف شاه عباس دوم از احداث این پل ارتباط دو قسمت محله خواجو و دروازه حسن آباد به تخت فولاد و راه شیراز بود که به پل حسن آباد و پل شیراز نیز شهرت دارد.

طول پل 133متر و عرض آن 12متر، همراه با تزئینات کاشیکاری فراوان از آثار بسیار ممتاز اصفهان است.

سیاحان و جهانگردانی که در ادوار مختلف به اصفهان آمده‌اند زیبائی‌های پل خواجو را وصف کرده و آن را در زمره شاهکارهای مسلم معماری ایرانی – اسلامی به شمار آورده‌اند.

پل خواجو به هنگام طغیان آب زاینده رود، منظره بسیار جالبی به خود می گیرد. برای اقامت موقتی شاه صفوی و خانواده او در وسط پل، ساختمان مخصوصی که به نام بیگلربیگی شهرت دارد، بنا شده که هم اکنون وجود دارد و اطاق‌های آن دارای تزئینات نقاشی است.

اطراف پل مانند قدیم در ایام بهار و تابستان و روزهای تعطیل، محل گردشگاه عموم مردم است. این پل را با اسامی بابا رکن الدین، خواجو، گبرها، شیراز، حسن آباد، پل شاهی تیموری خوانده‏اند.

منبع:همشهری