رضا سلیمان‌نوری در سمپوزیوم ملی یک صد سال گردشگری ایران که پیرامون سیر تاریخی گردشگری فرهنگی، زیارتی، طبیعت‌گردی و ورزشی به صورت وبینار برگزار شد، اظهار کرد: گردشگری زیارتی نوعی از گردشگری است که به پیش از اسلام باز می‌گردد. اولین اشاره رسمی در سفرنامه‌های ثبت شده، ماجرای سفر قیصر روم از قسطنطنیه به بیت‌المقدس در واکنش به پیروزی مقابل ایرانیان است که قیصر روم نذر می‌کند در صورت پیروزی مقابل ایران، فاصله قسطنطنیه تا بیت‌المقدس را پیاده طی کند.

وی افزود: زیارت در تمام ادیان الهی و غیرالهی جایگاه خاصی دارد و در تک تک ادیان، مکان‌های مقدسی برای زیارت در چارچوب زندگی دینی قرار گرفته و معمولا نیز ایامی را به عنوان روزهای زیارتی دارند که به این مقوله می‌پردازند. ما مسلمانان نیز از گذشته تا کنون زیارت داشته و داریم. در نمونه بارز آن می‌توان به سفر پیامبر پیش از بعثت، به سوریه اشاره کرد که در میانه راه به زیارت قبر پدرش مشرف شده است.

تاریخچه گردشگری زیارت در ایران به چه زمانی بازمی‌گردد؟

عضو انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان در خصوص گردشگری زیارت و زیارت مذهبی در ایران گفت: بر اساس اسنادی که در اختیار داریم، نخستین زیارت دسته‌جمعی بزرگی که انجام شده در دوره آل‌بویه رخ داده و علاء‌الدوله فاصله کوفه تا نجف را پیاده طی کرده است. پس از آن این مسئله ادامه پیدا می‌کند و با توجه به تغییرات حکومت میان اهل سنت و تشیع این موضوع تا دوران صفوی کمرنگ  و پررنگ می‌شود. در دوران صفوی شاهد دو سفر پیاده شاه عباس از اصفهان به مشهد هستیم که در این دو سفر شاه عباس به نوعی تلاش می‌کند مشهد را جایگزین عتبات عالیات کند.

سیلمان‌نوری با اشاره به روایت‌های سفرهای زیارتی خاطرنشان کرد: در دوران پس از شاه عباس سفرهای زیارتی بسیاری را داشته‌ایم و هرچه از آن زمان گذشته سفرهای زیارتی ایرانیان نیز قوی‌تر شده است. آیت‌الله سید محمود شاهرودی بزرگ، ۲۶۰ مرتبه سفر پیاده حد فاصله نجف تا کربلا را طی کرده و دو بار تا مشهد نیز پیاده آمده که در خصوص سفرهای زیارتی رکوردی به خود اختصاص داده است. ناصرالدین شاه نیز مقطعی دروازه شهر مشهد تا حرم امام رضا(ع) را به عنوان سفر زیارتی طی کرده است.

وی گفت: سنت سفر زیارتی پیاده به مشهد سال‌ها در دوران رضاشاهی و پهلوی از قلم می‌افتد و فراموش شده تا اینکه از اوایل دهه ۷۰ سفر زائران پیاده به مشهد با سفر مردم نیشابور و شهرهای اطراف مشهد آغاز می‌شود و تا کنون ادامه پیدا می‌کند. اگر ایام کرونایی را کنار بگذاریم، در ایام دهه آخر صفر بزرگترین سفرهای پیاده داخل کشور را به عنوان زیارت پیاده به مشهد داریم که زائران از شهرهای تهران و یزد به صورت پیاده به مشهد سفر می‌کنند.

عضو انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان تصریح کرد: کنار این زیارت پیاده به مشهد نوآوری‌هایی نیز داریم که می‌توان به زیارت دوچرخه‌سواران از قم به مشهد که از سال ۹۲ آغاز شده و هر ساله انجام می‌شود و زیارت دونده‌های جاده ولایت (مسیر شلمچه تا مشهد) که از سال ۹۱ در روز ولادت امام رضا(ع) صورت می‌گیرد، اشاره کرد.

سلیمان‌نوری با اشاره به سایر ظرفیت‌های اقامتی شهر مشهد در گذشته گفت: در کنار مسافرخانه‌ها و هتل‌ها اگر به عقب بازگردیم، خانه‌زوارها، حسینیه‌ها و کاروان‌سراهای اقامتی مشهد را داشته‌ایم. اگر به بافت مشهد در دوران صفویه و قاجار رجوع کنیم چیزی به اسم مسافرخانه و هتل نداشته‌ایم اما وقتی از دروازه پایین‌خیابان مشهد وارد می‌شده‌ایم، در دو سوی خیابان کاروان‌سراهایی وجود داشت که علاوه بر فضایی برای بارانداز کاروان‌ها، فضایی برای استراحت و اقامت زوار فراهم بوده که نقش مسافرخانه و هتل‌ها را بازی کرده است.

وی ادامه داد: کاروان‌سراها فقط به مشهدی‌ها اختصاص داشته است. کاروان‌سراها مربوط به یک طائفه‌ای خاص بوده که در مشهد زمینی خریده و کاروان‌سرایی ایجاد کرده‌اند تا وقتی اهالی آن طائفه به مشهد می‌آمدند مشکلی برای اقامت نداشته باشند.

حسینیه‌های مشهد کاربرد جدیدی در اقامت‌گاه‌ها ایجاد کرده‌اند

عضو انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان بیان کرد: در مشهد پدیده حسینیه‌های اقامتی را داریم که در هیچ منطقه از کشور به مشابه مشهد وجود ندارد. هرچند برابر با چارچوب ذهنی و نام آن قرار است کاربرد مذهبی داشته باشد، اما این‌ها کاربرد اقامتی بسیار بالایی دارد و کاربرد جدیدی در اقامت‌گاه‌های مشهد ایجاد کرده که وقتی می‌خواهیم اقامت‌گاه‌های مشهد را تقسیم‌بندی کنیم باید به این حسینیه‌ها نیز توجه داشته باشیم.

سلیمان‌نوری عنوان کرد: درست است که با وجود امام رضا(ع) در مشهد یک بعد بزرگ گردشگری زیارتی را در کشور دارا هستیم، اما برای سایر گروه‌های قومی و مذهبی موجود در کشور ظرفیت‌های گردشگری زیارتی خوبی در مشهد و خراسان رضوی داریم که می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. برای مثال می‌توان به مزار امام زاده یحیی‎‌بن‌زید در میامی که بزرگترین شخصیت دینی شیعیان چهار امامی در ایران است اشاره کرد و اینکه هنوز افرادی برای زیارت به این مکان مشرف می‌شوند و فعالیت‌هایی دارند خود قابل توجه است.

وی افزود: در کنار این موضوع میزبان قبور عرفا در مشهد و حاشیه شهر مشهد مانند گنبد سبز، مزار ویرانی، بوعلی فارمدی و امثال آن که حداقل ۱۵ مورد از چهره‌های عرفانی شناخته‌ شده در سطح ایران و جهان هستیم. اینها ظرفیت‌های بزرگی هستند که هر کدام مختص فرقه و گرایش خاصی از عرفان، تشیع و اهل سنت هستند.

عضو انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان گفت: خراسان رضوی و مشهد به غیر از وجود امام رضا(ع) در بعد گردشگری زیارت، ظرفیت‌های دیگری مختص سایر فرقه‌ها و گرایش‌های خاص دیگری دارد که متاسفانه مغفول مانده که اگر روی آنان کار شود می‌توان جنبه گردشگری زیارت مشهد را افزایش داد.

سلیمان‌نوری اضافه کرد: خراسان تنها فضایی در کشور است که تمام گونه‌های گردشگری فرهنگی را در خود پذیرا است. با حضور در مشهد و اطراف مشهد می‌توان گردشگری میراثی، هنری، خلاق، روستایی، شهری، عشایری، قومی و عامه‌پسند در یک بازه زمانی چند روزه را تجربه کرد و با آنان آشنا شد.

وی با اشاره به ظرفیت موزه‌ بزرگ خراسان و سایر موزه‌های مشهد یادآور شد: موزه بزرگ خراسان آنقدر ظرفیت ارزشمندی دارد که اگر کسی به مشهد بیاید و از این موزه بازدیدی نداشته باشد، مانند این است که مشهد نیامده است. در کنار آن می‌توان به ظرفیت موزه آستان قدس، موزه نادری و موزه توس که در مشهد قرار دارند اشاره کرد که اگر یک گردشگر برای موزه‌گردی به مشهد بیاید، می‌تواند چند روز فقط در موزه‌های مشهد بازدید داشته باشد.

آرامستان‌گردی یکی از انواع جدید گردشگری، کمتر مورد شناسایی قرار گرفته است

وی در خصوص آرامستان‌گردی عنوان کرد: آرامستان‌های مشهد ظرفیت‌های بسیار بالایی دارند. آرامستان‌گردی یکی از انواع جدید گردشگری در کشور است که کمتر مورد شناسایی قرار گرفته است. اگر یک روز کامل را در خواجه‌ربیع مشهد که یک آرامستان درجه سه محسوب می‌شود وقت بگذارید، می‌توانید با شخصیت‌های بزرگ که در این مجموعه به خاک سپرده‌ شده‌اند، آشنا شوید.

عضو انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان گفت: در شهری همچون مشهد که زیارت اولویت قلمداد شده اما در کنار آن فضاهای گردشگری فرهنگی، طبیعت‌گردی و ورزشی خوبی نیز وجود دارد که بسیار قابل توجه است. امیدوارم در سمپوزیوم‌های آتی به صورت جزئی به هریک از توانایی‌های گردشگری مشهد پرداخته شود که چه توانایی‌هایی در مشهد و خراسان وجود دارد و به جای هزینه‌کردن برای سفر به ترکیه، امارت و ارمنستان می‌توان با هزینه‌ای کمتر خراسان و مشهدگردی داشت.

منبع:ایسنا

به گزارش ایسنا، کمیته میراث جهانی یونسکو پس از یک سال وقفه به علت همه‌گیری کرونا، از روز جمعه در چین آغاز به کار کرده است. کمیته مجازی است و به گفته معاون میراث فرهنگی، فقط اعضای کمیته بین‌الدول در فوجو چین حضور دارند. برگزاری مجازی، قدرت رایزنی و مذاکرات در ارتباط با ثبت پرونده‌ها را پایین آورده است. محمدحسن طالبیان قبلا به این نکته اشاره کرده بود. او حالا به فرانسه، مقر اصلی یونسکو رفته تا شاید رایزنی‌ها از این زاویه بهتر انجام شود.

پرونده راه‌آهن ایران براساس برنامه اعلام‌شده از سوی دبیرخانه یونسکو قرار است روز یکشنبه ۲۵ جولای (۳ مرداد) و پرونده ثبت منظر فرهنگی هورامان ( اورامانات) روز سه‌شنبه ۲۷ جولای (۵ مرداد) بررسی شود. طالبیان روز شنبه، ۲۶ تیرماه در مصاحبه‌ای که وب‌سایت خبری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی منتشر کرده، گفته بود: نظریه اولیه ایکوموس در خصوص این دو پرونده اعلام شده است و بر اساس نظرات دریافت‌شده، اورامانات یا هورامان از بخت بالایی برای ثبت در فهرست میراث جهانی برخوردار بوده و در خصوص پرونده راه‌آهن البته مسائلی مطرح شده است. با این وجود در حال رایزنی‌های نهایی برای این دو پرونده هستیم.

معاون میراث فرهنگی به جزئیات نظر کارشناسان یونسکو درباره پرونده راه‌آهن اشاره‌ای نکرده و سربسته گفته که به‌دلیل پیچیدگی‌های فنی و گستردگی محدوده عرصه و حریم این دو پرونده، فرآیند بررسی کارشناسی آن در ایکوموس و کمیته میراث جهانی قابل توجه است.

ارزیابی پرونده راه‌آهن، به گفته طالبیان در سال ۱۳۹۸ با بازدیدهای میدانی ارزیاب ایکوموس (شورای بین‌المللی ابنیه و محوطه‌ها) انجام شده است. همان موقع هم اصلاحات و نظراتی به این پرونده وارد شد. در حقیقت، پرونده راه‌آهن سال ۱۳۹۶ به یونسکو تحویل داده شد. کارشناسان یونسکو آن زمان هم نظرات و اصلاحاتی را روی این پرونده وارد دانستند. معاون میراث فرهنگی گفته بود: کارشناسان یونسکو نقشه‌ها و جزئیات بیشتری را برای تکمیل پرونده نیاز داشتند که در این رابطه اطلاعات بیشتر به آن‌ها ارائه شد تا این پرونده در سال ۲۰۱۸ ارزیابی شود و برای سال ۲۰۱۹ به ثبت برسد.

اما پرونده راه‌آهن در سال ۲۰۱۹ که به همراه جنگل هیرکانی در کمیته میراث جهانی بررسی شد، به دلیل نقایصی که داشت، برگشت خورد و درحالی که هیرکانی وارد فهرست جهانی یونسکو شد، سهمیه دیگر ایران برای ثبت جهانی میراث فرهنگی از دست رفت. قرار شد شانس این پرونده در سال ۲۰۲۰ دوباره محک زده شود. اما ویروس کرونا اجلاس را یک سال به تعویق انداخت. حالا در اجلاس ۲۰۲۱ ثبت این پرونده قرار است دوباره مطرح شود، اما پیش‌بینی کارشناسان مربوطه با توجه به نظر اولیه ارزیاب‌ها و کارشناسان یونسکو بر این است که احتمالا بخت پرونده راه‌آهن به اندازه هورامان بلند نباشد. گرچه رایزنی‌ها برای هر دو پرونده همچنان ادامه دارد.

ایران در سال‌های اخیر برای جبران سال‌هایی که در کمیته میراث جهانی یونسکو حضور نداشت، به پرونده‌های زنجیره‌ای گرایش پیدا کرده است؛ قنات‌ها، کلیساها، باغ‌های ایرانی و حالا راه‌آهن و پس از آن هم پرونده کاروانسراها. نظر معاون میراث فرهنگی این است که پرونده‌های زنجیره‌ای و بزرگ خوب است و شانس زیادی خواهد داشت. پرونده راه‌آهن هم ۱۴۰۰ کیلومتر را در بر می‌گیرد و استان‌ها را به هم متصل می‌کند. پرونده کمی‌ برای یک کشور نیست. تمام ایستگاه‌ها و … را می‌توان به عنوان مقصد جهانی معرفی کرد. از زمانی که پرونده راه‌آهن مطرح شد بسیاری از ساختمان‌های قدیمی ‌راه‌آهن حفظ شد، درحالی که قصد تخریب آن‌ها را داشتند. حتی قرار است این ساختمان‌ها مرکز اقامتی شود و یا موزه راه‌آهن ایجاد کنند.

شبکه راه‌آهن ایران با گستره پهناوری که در سراسر کشور دارد، دارای سیستم زنده و درحال کار است که نگهداری، تعمیر و بهره‌برداری از آن با شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران است. این شبکه همواره شاهد دخالت عوامل بهره‌بردار و توسعه بوده است. اگرچه در اطراف این شبکه ریلی، سازه‌ها، پل‌ها، ایستگاه‌ها و حتی لوکوموتیوهای قدیمی و واجد ارزش وجود دارد و بخش‌هایی از این شبکه، همانند راه‌آهن شمال ـ جنوب هویت تاریخی دارد، اما سوال اصلی این است که در صورت ثبت راه‌آهن ایران در فهرست جهانی یونسکو، دخالت‌ها و بهره‌برداری‌ها را با این وسعت شبکه ریلی چگونه می‌توان کنترل و محافظت کرد که در ادامه، این اثر گسترده مخدوش نشود و در معرض خطر قرار نگیرد؟

چه چشم‌اندازی برای بهره‌بردار و متولی آن برای نگهداری و محافظت از این اثر و چگونگی اجرای پروژه‌های توسعه در شبکه ریلی تعریف شده است؟

سوال دیگری که برای فعالان میراث فرهنگی ایجاد شده و همچنان بی‌پاسخ مانده، این است که چرا با وجود ۵۷ پرونده معطل در فهرست موقت یونسکو و کارنامه قابل بحث محافظت و نگهداری از میراث ملی و جهانی از سوی متولی، مسؤولان میراث فرهنگی بر پیگیری و ثبت پرونده غول‌آسای راه‌آهن اصرار دارند که از همان ابتدا با ایراد کارشناسان یونسکو ایکوموس مواجه شد؟

منبع:ایسنا

این‌ها اظهارات کیوان بیانی، مدیر یک آژانس گردشگری در تهران است که خودش هم تور ارمنستان را این روزها اجرا کرده و درباره موج سفر ایرانی‌ها که به خاطر تزریق واکسن در ارمنستان راه افتاده است، به ایسنا می‌گوید: استقبال از تورهای ارمنستان با تبلیغاتی که درباره تزریق رایگان واکسن شد، یک‌باره افزایش پیدا کرد، اما چون زیرساخت در مرز و داخل کشور ارمنستان پاسخگوی این حجم از تقاضا نبود، بیشتر مسافران به‌ویژه در هفته‌های گذشته با مشکل مواجه شدند. مردم به دنبال رویای واکسن به ارمنستان رفتند، اما با واقعیت‌های دیگری روبه‌رو شدند.

او منظورش از رویافروشی در ارمنستان را این‌طور تشریح می‌کند: بعضی از مجریان تور  که غیرمجاز هم هستند، درباره ارمنستان واقعیت‌ها را نگفتند و رویافروشی کردند، برای همین در مرز با آن ازدحام جمعیت روبه‌رو شدیم و یا در خیابان‌های ایروان (پایتخت ارمنستان) مردم شب را صبح کردند. ازدحام جمعیت در مرز، تاخیرهای طولانی را سبب شد، مرز نوردوز زیرساخت ندارد و نمی‌تواند پاسخگوی این حجم از تقاضا باشد. در واقع هیچ یک از مرزهای زمینی چنین زیرساختی ندارد. گمرک ایران از سفر ۱۴ هزار ایرانی از مرز هوایی و زمینی سخن گفته، درحالی که گزارش‌ها و مشاهدات همکاران ما آماری بیشتر از این عدد را نشان می‌دهد، شاید عدد میلیونی باشد.

بیانی می‌افزاید: ایروان مثل استانبول شهر بزرگ و پیشرفته‌ای نیست و نمی‌تواند پاسخگوی این تعداد گردشگر باشد. آن‌طور که همکارانم گزارش دادند یک روزهایی اتاق خالی برای مسافران پیدا نمی‌شد. متاسفانه بعضی از مسافران هم گرفتار دلال‌ها و شیادها شدند. برای همین بدون جا و مکان ماندند و بعد هم آن تصاویر از مسافران ایرانیِ در خیابان‌مانده منتشر شد.

یک روزهایی در شهر ایروان اتاق خالی برای مسافران پیدا نمی‌شد.   بعضی از مسافران هم گرفتار دلال‌ها و شیادها شدند. برای همین بدون جا و مکان ماندند و بعد هم آن تصاویر از مسافران ایرانیِ در خیابان‌مانده منتشر شداین مدیر آژانس مسافرتی می‌گوید: کل جمعیت ارمنستان کمتر از سه‌ونیم میلیون نفر است، فرض کنید یک‌سوم جمعیت این کشور مسافر خارجی داشته باشد، امکانات چطور می‌تواند پاسخگو باشد؟ من عکسی از میدان اصلی و بزرگ ایروان دیدم که مملو از جمعیتی شده بود که برای تزریق واکسن آمده بودند. برای همین معتقدم درباره ارمنستان رویافروشی شد، هجمه‌ای پدید آمد و بعد هم آن تصاویر را از مسافران ایرانی مشاهده کردیم. البته که به خاطر بی‌تدبیری و بی‌توجهی‌ها این اتفاق افتاده است. حقیقت درباره سفر ارمنستان به قدری عریان است که اصلا لزومی ندارد انگشت اتهام را به سمت شخص یا دستگاهی بگیریم و او را نشان دهیم.

بیانی در ادامه با بیان این‌که تب تور ارمنستان درحال فروکش است، اظهار می‌کند: ارمنستان هیچ وقت مقصد یا انتخاب اول ایرانی‌ها برای سفر نبوده است. وقتی جایگزینی نباشد، مردم هم سراغ ارمنستان می‌روند. در واقع تزریق رایگان واکسن در این کشور، این حجم از ایرانی‌ها را به ارمنستان کشاند، اما حالا که قانون ۱۰ روز اقامت در این کشور برای مسافران خارجی الزامی شده است، پیش‌بینی می‌کنیم به تدریج از تعداد سفرها کاسته شود که البته از حالا شاهد آن هستیم. میزان تقاضا برای سفر به ارمنستان در این هفته بسیار کمتر از هفته‌های گذشته بود.

این مدیر آژانس گردشگری همچنین می‌گوید: با توجه به وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم، سفر اتوبوسی به ارمنستان بیشترین متقاضی را داشته که قیمت آن حدود سه و نیم میلیون تومان بوده است. البته درحال حاضر امکان سفر مستقیم با اتوبوس به ارمنستان وجود ندارد و مسافر از مرز پیاده می‌گذرد و آن طرف هم با اتوبوس دیگری ادامه می‌دهد. قرار شده در آینده نزدیک اجازه تردد به اتوبوس‌ها از مرز داده شود. سفرهای هوایی هم متقاضی دارد، قبلا پروازها به خاطر کووید متوقف شده بود که حالا هواپیمایی ارمنستان دوباره کارش را در مسیر ایران شروع کرده است.

بابک نعمت‌پور، راهنمای رسمی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز که این روزها مسافران ایرانی را در سفر ارمنستان به عنوان راهنمای تور، همراهی می‌کند، پرده‌ای دیگر از این سفرها را کنار می‌کشد و به ایسنا می‌گوید: ۱۷ تیرماه توری زمینی را به مقصد ارمنستان اجرا کردم. شاید شلوغ‌ترین روز مرز بود. ۲۴ ساعت معطل ماندیم. ازدحام و صف طولانی به علت کنترل تست‌های کووید مسافران بود. فقط دو مامور در مرز مستقر شده بودند که کفاف آن همه جمعیت را نمی‌داد. بسیاری از مسافران ساعت‌های طولانی روی پل مرزی که از رود ارس گذر کرده، معطل ماندند. کار بیشتر مسافران راه نیافتاد و خیلی‌ها مجبور شدند شب را در مرز بگذرانند.

او هم تایید دارد که مرز زمینی ارمنستان زیرساخت مناسبی برای جمعیت زیاد ندارد.

نعمت‌پور می‌گوید: برخورد نامناسبی را در مرز شاهد نبودیم، فقط مرز شلوغ بود و تدبیری برای این حجم از مراجعه‌کننده نسنجیده بودند.

این راهنمای گردشگری ادامه می‌دهد: در شهر ایروان حدود پنج مرکز اجازه تزریق واکسن به مسافران خارجی را داشتند که در هر مرکز، روزانه به ۱۰ تبعه خارجی واکسن تزریق می‌شد. ابتدا اسم افرادِ در صف را می‌نوشتند و چهار پنج روز بعد وقت واکسن می‌دادند. در این مراکز اولویت با شهروندان ارمنستان بود و مازاد روزانه واکسن را به مسافران خارجی تزریق می‌کردند که سهمیه آن هم مشخص بود. یک مرکز هم بود که سهمیه بیشتری داشت و روزانه بین ۵۰ تا ۸۰ نفر را واکسینه می‌کرد. با این حال، خیلی از مسافران نتوانستند واکسن بزنند و به کشور برگشتند، چون مدت سفر و تورشان تمام شده بود.

افرادی هستند در اطراف مراکز تزریق واکسن در شهر ایروان که برای هر دُز واکسن ۱۰۰ دلار می‌گیرند و مسافران را به روستاهای اطراف این شهر می‌برند تا آنجا واکسینه شونداو می‌گوید: این حجم تقاضا عامل دلال‌بازی‌هایی هم شده است. افرادی هستند که از هر نفر برای هر دُز واکسن ۱۰۰ دلار می‌گیرند و آن‌ها را به روستاهای اطراف ایروان می‌برند تا آن‌جا واکسینه شوند.

او می‌افزاید: واقعیت درباره سفر ارمنستان به مردم گفته نشده است، فقط تبلیغ کردند که واکسن رایگان تزریق می‌شود. دیگر همکارانم تعریف می‌کردند که تا قبل از ۱۷ تیرماه ـ پیش از افزایش تقاضا در ایران برای سفر به این کشور ـ چادرهای زیادی در سطح شهر ایروان برای تزریق واکسن برپا شده بود، شاید به ۱۰ تا ۱۵ ایستگاه می‌رسید، اما وقتی جمعیت مسافر زیاد شد، همه آن چادرها را جمع کردند و چهار پنج مرکز را به مسافران خارجی اختصاص دادند. ساعت کار این مراکز هم از چهار عصر تا هشت شب بود. سهمیه هم که محدود بود. خیلی‌ها تا ایروان آمدند، اما نوبت واکسن به آن‌ها نرسید.

او درباره تصاویری که از خیابان‌خوابی مسافران ایرانی منتشر شد، نیز توضیح می‌دهد: این‌طور نبوده که اتاق خالی اصلا پیدا نشود. از همکارانم شنیدم بعضی از آژانس‌ها زیر تعهدات‌شان زدند و تعدادی از مسافران خدمات نگرفتند.

این راهنما به افزایش هزینه‌های تورهای ارمنستان همزمان با افزایش تبلیغات واکسن رایگان و تقاضا برای سفر به این کشور، اشاره و بیان می‌کند: طبق اطلاعاتی که دارم هزینه خوراک و اقامت در ارمنستان که تغییری نکرده است، اما در ایران هزینه اتوبوس و بلیت هواپیما با توجه به افزایش تقاضا گران شده است.

نعمت‌پور می‌گوید: حالا که از حجم آن تبلیغات و فشارها کم شده، تقاضا برای سفر به این کشور هم فروکش کرده و به نسبت هفته‌های گذشته اوضاع آرام‌تر شده است، مخصوصا با قانونی که ارمنستان برای ۱۰ روز اقامت ضروری تعیین کرده است. طبق این قانون، مسافر حدود  ۹ روز باید در این کشور اقامت داشته باشد تا پس از آن اجازه تزریق واکسن بگیرد.

منبع:ایسنا