دستورالعمل‌های دولت گرجستان برای تردد اتباع ایرانی به این کشور

سفارت جمهوری اسلامی ایران در تفلیس پیرو سئوالات متعدد ایرانیان سرمایه‌گذار و فعالان اقتصادی و فرهنگی و گردشگری، آخرین دستورالعمل‌های صادره را در پرتو آخرین رویه نامه و شرایط حادث از پاندمی کرونا جهت رعایت، به شرح زیر اعلام کرد.

تاج‌آباد در آستانه جهانی شدن؛ از آرزوهای بلند تا ترس از گردشگر

یک فعال فرهنگی اهل روستای تاج‌آباد با بیان اینکه سیستم به اهالی روستا اجازه نداده که گردشگر پذیر باشند، گفت: منظور از زیرساخت فقط زیرساخت فیزیکی نیست بلکه به زیرساخت روانی هم نیاز داریم و متأسفانه اهالی تاج‌آباد از هر دو نظر آمادگی جذب گردشگر را ندارند اما اگر ثبت جهانی انجام شود بسیار خوشحال می‌شویم چراکه می‌دانیم نسل‌ آینده، از ما فرهیخته‌تر هستند و تعامل با سایر ملل را در پیش می‌گیرند.

آثار باستانی سه تا۴۰ هزار ساله در تاج‌آباد

قباد یاری در نشست “واکاوی تأثیر ثبت جهانی کاروانسراهای تاج‌آباد و فرسفج بر گردشگری همدان” که در دفتر ایسنا، برگزار شد، با اشاره به اینکه این روستا دو هزار نفر جمعیت دارد، اظهار کرد: به جز کاروانسرا آثار باستانی دیگری هم در تاج‌آباد موجود است و به عنوان نمونه حدود ۲۰۰ کتیبه و سنگ نوشته با قدمت بین سه تا۴۰ هزار سال در روستا وجود دارد.

وی با اشاره به وجود راه باستانی “چنار یولی” در تاج‌آباد، بیان کرد: قبل از اینکه انگلیسی‌ها در جنگ جهانی جاده آسفالت کنونی که محل تردد به کرمانشاه است را احداث کنند راه از پشت روستا عبور می‌کرد و در حال حاضر نیز قابل رویت و دسترسی است و حدود ۹ کیلومتر از جاده کنونی فاصله دارد.

یاری ادامه داد: مکانی به نام “داره پیره” که در بین بیشتر مناطق کردنشین وجود دارد و مکان مقدسی است در تاج‌آباد نیز موجود است و سالانه دو بار محل گردهمایی مردم بوده است که یک روز قبل از درو و یک بار موقع برداشت محصول این آیین را برگزار می‌کردند و آخرین بار سال ۷۲ شاهد این مراسم بودیم که جشن‌ها و آیین‌های خاصی اجرا شد.

داستان‌های تاج‌آباد گنج‌های روستاست

وی تصریح کرد: داستان‌های زیادی در تاج‌آباد داریم و به اعتقاد خانم آیینه‌چیان این داستان‌ها گنج‌های روستاست و ممکن است روزی به عنوان میراث ناملموس ثبت شوند، همچنین آیین‌های زیادی در روستا وجود دارد که پیش از شیوع کرونا برگزار می‌شدند مثل جشن چله، جشن سده و جشن نوروز که آخرین بار در سال ۹۷ برگزار و حدود ۲۵۰۰ نفر از سایر شهرستان‌ها در آن شرکت کردند.

قدمت کاروانسرا بیشتر از۵۰۰ سال است

دهیار سابق روستای تاج‌آباد درباره کاروانسرا مطرح کرد: این بنا سند مکتوبی ندارد و پیشینه‌اش به درستی مشخص نیست اما در یک سفرنامه آمده است که شاه عباس صفوی هنگام عبور از منطقه به دلیل کولاک گردنه به مشکل برمی‌خورد و شب در کاروانسرای تاج‌آباد به سر می‌برد، همچنین در تحقیقات فردی بنام قره‌خانلو سابقه مکان به قبل از دوره صفویه می‌رسد و معتقد است پیش از آن چاپارخانه بوده بنابراین به نظر می‌رسد قدمت بنا بیشتر از۵۰۰ سال است.

 اهالی تاج‌آباد آماده پذیرایی از گردشگر نیستند

یاری با اشاره به اینکه ثبت این آثار در یونسکو اول راه است، گفت: قصد داریم به این وسیله برای ورود گردشگر ویترین تهیه کرده و آنرا معرفی کنیم اما اهالی روستا آماده پذیرایی نیستند و از گردشگر هراس دارند.

وی با بیان اینکه در کشور کمتر از ۳۰۰ هزار تخت در مهمانسراها و هتل‌ها برای گردشگر وجود دارد، افزود: پیش‌بینی چشم‌انداز دراز مدت کشور، پذیرش ۲۵ میلیون گردشگر است اما با چه پیش ساختی می‌خواهیم برای گردشگرپذیر بودن برنامه‌ریزی کنیم؟

در تاج‌آباد یک چشمه توالت عمومی وجود ندارد

این فعال فرهنگی مطرح کرد: در تاج‌آباد یک تخت نیست، یک اقامتگاه بومگردی نداریم و حتی یک چشمه توالت عمومی وجود ندارد و اگر گردشگری به روستا بیاید و این شرایط را ببیند دیگر کسی تمایل ندارد تاج‌آباد را به عنوان مقصد گردشگری انتخاب کند.

یاری با بیان اینکه با وجود تمامی این مشکلات به ثبت جهانی کاروانسرا خوش‌بین و خیال‌پرداز هستیم، اضافه کرد: اعتقاد داریم اگر کاروانسرا ثبت جهانی شود از تخریب آن جلوگیری شده و در آینده هر خانه روستایی می‌تواند یک خانه گردشگری ‌شود.

تاج‌آبادی‌ها از گردشگر و مهمان هراسناکند

وی با تأکید بر اینکه اهالی تاج‌آباد از گردشگر و مهمان هراسناکند و میراث فرهنگی و وزیر هم از ورود گردشگر به کشور می‌ترسند، بیان کرد: نفت بلای جان کشور ماست، اگر نفت نبود دولت به مالیات من بدهکار بود و من روستایی را به رسمیت می‌شناخت و غیر خودی نمی‌خواند و از وقتی که روستایی را غیر خودی خواند دستم بسته شد.

عضو سابق شورای روستای تاج‌آباد افزود: از فرماندار شهرستان بهار تقاضا کردیم ۵ سال یارانه روستا را قطع کند و برای خدمات عمومی روستا هیچ هزینه‌ای تقبل نکنند و اجازه دهند در حوزه گردشگری فعالیت کنیم تا آنقدر گردشگر به روستا بیایند که مردم نیازی به یارانه نداشته باشند اما متأسفانه این فرصت را ندادند.

ورود گردشگر یعنی با جهان سر ستیز نداریم

یاری اضافه کرد: ثبت جهانی آغاز ویترین و ورود گردشگر است، ورود هر گردشگر یعنی ذخیره کردن ۱۰ بشکه نفت، یعنی تأمین معیشت، امنیت و به معنی این است که با جهان سر ستیز نداریم اما آیا واقعا با جهان سر ستیز نداریم؟ آیا آماده پذیرش گردشگر هستیم؟

باید آماده باشیم جهان را به رسمیت بشناسیم

وی تصریح کرد: ثبت یک اثر در یونسکو یعنی حمایت یک جهان از آن اثر و ما باید آماده باشیم آن جهان را به رسمیت بشناسیم، از طرف دیگر باید یاد بگیریم قبل از اینکه یونسکو اثرمان را به رسمیت بشناسد ابتدا خودمان را به رسمیت بشناسیم.

تاج‌آباد زیرساخت‌های جذب گردشگر را ندارد

این مروج برتر کتاب کشور با بیان اینکه تاج‌آباد زیرساخت‌های جذب گردشگر را ندارد، شرح داد: به عنوان مثال بنیاد مسکن به اهالی روستا وام می‌دهد که نماها مثل هم کار شوند اما کوچکترین اعتنا و نظارتی روی نحوه کار ندارد و همین باعث از بین رفتن تدریجی بافت روستا می‌شود.

یاری با اشاره به اینکه سیستم به ما اجازه نداده که گردشگر پذیر باشیم، گفت: منظور از زیرساخت فقط زیرساخت فیزیکی نیست بلکه به زیرساخت روانی هم نیاز داریم و متأسفانه اهالی روستا از هر دو نظر آمادگی جذب گردشگر را ندارند اما اگر ثبت جهانی انجام شود بسیار خوشحال می‌شویم چراکه می‌دانیم نسل‌های بعد از ما فرهیخته‌تر هستند و تعامل با سایر ملل را در پیش می‌گیرند.

درب چاه‌های نفت را ببندیم و وارد وادی گردشگری شویم

وی با اشاره به اینکه چهار سال پیش به میراث فرهنگی گفتیم تاج‌آباد را جزء روستاهای هدف گردشگری قرار دهد و اطراف کاروانسرا را به جای آسفالت، سنگ فرش کند اما کوچکترین اعتنایی نشد، افزود: ما نمی‌خواهیم کشورمان گردشگر پذیر باشد در حالی که اگر درب چاه‌های نفت را ببندیم و در وادی گردشگری وارد شویم می‌توانیم درآمد پایدار داشته باشیم.

منبع:ایسنا

موزه‌ها مروج ناب‌ترین پدیده‌های فرهنگی

نقش موزه‌ها در جوامع بشری نقشی بدیع، ماندگار و مروج ناب‌ترین پدیده‌های فرهنگی است. موزه‌ها روزانه بازدیدکنندگان زیادی در سنین مختلف و با فرهنگ‌های گوناکون دارند. اگر با موزه‌آرایی سنجیده و راهنمایی مناسب ارزش تاریخی و هنری هر شی بر بیننده مشخص شود، یک شی سفالی ساده مربوط به هزاره اول پیش از میلاد همانند یک تابلوی نقاشی معاصر جذاب و پربیننده خواهد شد.

مشهد نیز دارای موزه‌های فراوانی است که هر یک تداعی‌گر فضایی خاص و منحصر به‌ فرد است که از جمله آن‌ می‌توان به موزه‌های زمین‌شناسی دانشکده علوم دانشگاه فردوسی مشهد، سایت‌موزه مسجد مدرسه توس، مسجد مدرسه و موزه بانک ملی مشهد اشاره کرد.

موزه زمین‌شناسی دانشکده علوم دانشگاه فردوسی مشهد

موزه زمین‌شناسی دانشکده علوم دانشگاه فردوسی مشهد در گروه زمین‌شناسی این دانشکده در بخشی از ساختمان آن به مساحت حدود ۲۵۰ متر مربع در سال ۱۳۹۵ افتتاح شده است. در این موزه بیش از ۳۰ هزار نمونه فسیل، سنگ‌واره، کانی‌ها و انواع سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی متعلق به بی‌مهرگان و مهره‌داران ماقبل تاریخ و از نقاط مختلف ایران همانند کوه‌های البرز، شمال طبس و نقاط دیگر جمع‌آوری شده است.

قدمت سنگ‌واره‌ها در این مجموعه مربوط به ۵۰۰ میلیون سال قبل است. همچنین انواع مهره‌داران خشک‌زی دوران مزوزوئیک، دایناسورها و مهره‌داران دریازی نظیر ایکتوزورها، انواع دندان ماهیان قبل از تاریخ و مهره‌دارانی همانند اسب‌های دوران سنوزوئیک در این مکان به نمایش درآمده است.

این موزه با هدف نمایش و آموزش به دانشجویان، دانش‌آموزان و گروه‌های بازدیدکننده شکل گرفته و به همین منظور امکانات نمایش فیلم آموزشی و معرفی امور مربوط به زمین، زمین‌شناسی، شناسایی سنگ‌ها، فسیل و کانی‌های موجود روی زمین و دیگر امکانات آموزشی و تجهیزاتی نمایشگاهی همانند میکروسکوپ در آن فراهم شده است.

سایت‌موزه مسجد مدرسه توس

توس یکی از واژه‌های کهن ایرانی است که در فرهنگ، تاریخ و اسطوره‌های ایران‌زمین حضوری قابل توجه دارد. نام‌آورانی همچون حکیم ابوالقاسم فردوسی، خواجه نظام‌الملک طوسی، دقیقی توسی و… از این سامان برخاسته‌اند. توس در مسیر جاده ابریشم قرار داشته و در سده‌های چهارم و پنجم هجری شهری آباد و با اهمیت بوده است که در اواسط قرن ششم با حمله غزها و در قرن هفتم با حمله مغولان و پس از آن نیز با حمله ازبک‌ها به شدت ویران شد و پس از آن شکوه گذشته را نیافت.

مسلمانان از همان روزهای آغازین ظهور اسلام برای پرستش خالق یکتا و اجرای سنت نماز بناهایی ساختند که مسجد(مکان سجده) نام گرفت. مساجد در دنیای اسلام از شیوه‌های معماری متنوعی برخوردارند و پیوسته این معماری در تکامل بوده است زیرا مسجد نمونه‌ای عالی از بناهای اسلامی است.

مساجد در قرون اولیه اسلامی علاوه بر محل نیایش، کانون تبادل اندیشه‌ها، طرح موضوعات سیاسی، تصمیم‌گیری‌های جامعه مسلمانان و محل بحث و گفت‌وگو بوده است که این ویژگی‌ها بعدها در مدارس اسلامی تجلی یافت. به همین دلیل برخی از مساجد نیز علاوه بر این که محل بحث و درس بوده‌، محل نیایش نیز محسوب می‌شده است و از این رو به آن‌ مسجد مدرسه نیز گفته می‌شد.

در دوران سلجوقی به سبب سعی و تلاش خواجه نظام‌الملک طوسی، مقتدرترین وزیر سلجوقی، مدارس(نظامیه‌ها) متعددی در سراسر دنیای اسلام بنا شد. در سال ۱۳۷۹ طی کاوش‌های انجام‌ شده در شهر تاریخی توس بقایای بنای آجری با ستون‌های مدور و چند نوع کف آجری در محوطه‌ای در مرکز شهر و جنوب بنای هارونیه کشف شد.

مطالعات باستان‌شناسی و تحقیقات معماری نشان می‌دهد که این بنا احتمالا در دوران سلجوقی(اواخر قرن پنج) بنا و احتمالا پس از آن به بخشی از مدارس در دوران سلجوقی تبدیل شده است. این بنا دارای شبستانی ستون‌دار، حیاط مرکزی و رواقی گرداگرد حیاط بوده که بخش‌هایی از آن آشکار شده است.

در حمله وحشیانه مغولان به خراسان بنای مسجد مدرسه توس نیز دست‌خوش ویرانی قرار گرفت که آثار آن در این مسجد به چشم می‌خورد. به همین دلیل در حال حاضر اثری از پوشش و یا تزئینات آن باقی نمانده اما با این همه تعدادی نقوش، چند کف‌فرش آجری و مقداری گچ‌بری در این منطقه کشف ‌شده که گواه زیبایی آن در دوران آبادی است. پس از انجام طرح حفاظت و مرمت، این مجموعه به صورت موزه روباز، معماری شهر تابران توس در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است.

موزه بانک ملی مشهد

موزه بانک ملی مشهد همزمان با نودمین سالگرد تأسیس ساختمان این بانک در سالن مرکزی ساختمان در شهریور ماه سال ۱۳۹۸ و با هدف معرفی امور بانک و بانک‌داری افتتاح شد. آثار این موزه به طور کلی در سه بخش به نمایش درآمده است. بخش اول آن در بر گیرنده تجهیزات، لوازم و ابزار کار بانک‌داری از بدو تأسیس در این شعبه است.

بخش دوم شامل اسناد و مدارک، دفترچه‌های قدیمی حساب، دفاتر و مکاتبات است. بخش سوم نیز شامل انواع سکه و اسکناس از دوره قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی ایران است. سردر ورودی قدیمی بانک نیز دارای نمایی آجری است که بازسازی شده و تعدادی مجسمه به عنوان کارمند، مشتری و خدمتکار ساخته شده و به صورت فضای کاری بانک به نمایش درآمده است. ساختمان بانک ملی مشهد(شعبه مرکزی) به دلیل ارزش‌های معماری و فرهنگی ثبت فهرست آثار ملی میراث فرهنگی کشور شده است.

منبع:

پهلوان، مهرآسا؛ ۱۳۹۸؛ کتاب موزه‌ها و مجموعه‌داران خراسان رضوی؛ انتشارات درج سخن

منبع:ایسنا

کاروانسراها را پس از ثبت جهانی رها نکنیم

یک مدرس و راهنمای گردشگری گفت: پس از ثبت جهانی کاروانسراهای «فرسفج» و «تاج آباد» باید برنامه‌ریزی کرد و با اجرای برنامه‌های متنوع آن‌ها را احیا کنیم نه با رهاکردن این آثار را به سرنوشت دیگر آثار ثبت جهانی در ایران محکوم کنیم.

مینا رستگار در نشست “واکاوی تأثیر ثبت جهانی کاروانسراهای تاج‌آباد و فرسفج بر گردشگری همدان” که در دفتر ایسنا برگزار شد، با اشاره به اهمیت و جایگاه کاروانسراها در تاریخ اظهار کرد: وجود و پیدایش کاروانسراها به زمان هخامنشیان برمی‌گردد قطعاً پیش از این زمان هم وجود داشته ولی بر اساس مدارک مکتوب، ۱۱۱ منزلگاه در مسیر جاده شاهی از شهر شوش پایتخت هخامنشیان تا یکی از مهم‌ترین شهرهای تجاری در غرب ترکیه امروزی به اسم سارد گسترش داشته است.

وی عنوان کرد: چاپارها و کاروان‌ها منزل به منزل از مسیر این جاده شاهی عبور و پیک‌ها با سرعت پیام‌ها را منتقل می‌کردند، البته آثاری از این جاده شاهی هم در استان همدان و هم در استان فارس و بعضی از مناطق به دست آمده است.

وی با بیان اینکه در دوره اشکانی بر اساس منابع مکتوب از کاروانسراها به نام چاپارخانه‎های پارتی یاد شده است، افزود: در دوره اشکانی راه ابریشم آغاز به کار می‌کند، راهی که ایران یکی از مهم‌ترین مناطق محل عبور آن محسوب می‌شود که چین را به سمت غرب یعنی امپراطوری روم متصل می‌کرده است.

رستگار، شهر همدان را یکی از راه‌های فرعی جاده ابریشم معرفی کرد و گفت: در دوران ساسانی با رونق گرفتن شهرها و ساخت بناهای عام المنفعه که پادشاهان ساسانی بسیار به آن اهمیت می‌دادند، تلاش می‌کردند تا با ساخت کاروانسراهای زیاد نامی خوش از خود در تاریخ به یادگار بگذارند.

کاروانسرای دیرگچین؛ مادر کاروانسراهای ایران

وی با بیان اینکه یکی از بهترین نمونه‌های کاروانسرای متعلق به آن زمان، کاروانسرای دیر گچین در جاده تهران قم است، تصریح کرد: کاروانسرای دیرگچین معروف به مادر کاروانسراهای ایران است و خیلی از کاروانسرای شاه عباسی که در دوران صفوی ساخته شده‌اند، شالوده‌ای از دوران ساسانی در آن‌ها وجود دارد.

رستگار ادامه داد: در دوران سلجوقی و به دلیل امنیتی که در راه‌ها به واسطه اقتدار پادشاهان سلجوقی وجود داشت، همچنان کاروانسرا سازی در ایران رشد داشته و در دوره ایلخانی با همت بزرگانی چون خواجه نصیرالدین طوسی و خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی؛ ما بناهای عام المنفعه بسیار زیادی از جمله کاروانسراها را در ایران شاهد هستیم.

دوره صفوی؛ عصر طلایی کاروانسراها در ایران

این راهنمای گردشگری عصر طلایی کاروانسراهای ایران را دوره صفوی و دوره پادشاهی شاه عباس دانست و افزود: در دوران صفوی به دلیل وجود اختلاف بین ایران و دولت عثمانی و مسدود شدن جاده ابریشم، با تدبیر شاه عباس مسیر تجارت از سمت شمال به جنوب و از جنوب به مناطق شمال گسترش پیدا کرد و راه تجارت ما به شکل عمودی تغییر پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: به همین دلیل بیشتر کاروانسراهای ساخته شده در دوره شاه عباس، در این مسیر وجود دارند که اکنون به همت میراث فرهنگی در حال ثبت جهانی هستند، کاروانسرای فرسفج از زمان شاه عباس و کاروانسرای تاج آباد هم از یادگارهای دوره ناصرالدین شاه قاجار است که طبق گفته‌ها به دستور دختر شاه ساخته شده است.

اولویت گردشگران خارجی، آثار ثبت جهانی یک کشور است

رستگار یکی از دغدغه‌های فعالان حوزه گردشگری استان همدان را عدم وجود اثر ثبت شده جهانی در همدان نام برد و بیان کرد: وقتی یک گردشگر خارجی قصد سفر به کشور دیگر دارد، در ابتدا با مطالعه کتاب‌ها، مجلات و سایت‌های مختلف اطلاعاتی در مورد آثار ثبت جهانی آن کشور کسب می‌کند تا به طور دقیق مقصد و اهداف سفر خود را تعیین کند، اولویت گردشگران آثار ثبت جهانی یک کشور است.

این مدرس حوزه گردشگری مطرح کرد: به دلیل همین اولویت بندی، اهمیت وجود آثار ثبت جهانی در هر استان آشکار می‌شود، موقعیت جغرافیایی استان همدان در غرب کشور است، مسیری که گردشگران خارجی در ایران سفر می کنند معروف به مسیر کلاسیک است یعنی مسیری که از تهران آغاز و به سمت کاشان، اصفهان، یزد و شیراز ختم می شود و در برخی مواقع شاید از کرمان و استان خوزستان هم دیدن کنند و مجدد برای بازگشت به کشور خود به تهران می روند.

استان‌همدان بی‌نصیب از مسیر کلاسیک گردشگران خارجی

رستگار اضافه کرد: در مسیر کلاسیک؛ مناطق غرب و شرق از حضور گردشگر بی‌بهره می‌ماند، تنها ۲۰ درصد از گردشگران تمایل دارند به شهرهای غربی و غیر از مسیر کلاسیک سفر کنند که البته بعد از تمایل گردشگر برای سفر به مناطق غربی متأسفانه باز هم استان همدان جایگاه زیادی ندارد چرا که مسافر برای دیدن سایت جهانی بیستون به کرمانشاه می‌رود.

وی با بیان اینکه در مواقعی هم برخی از گردگشران برای دیدن تپه هگمتانه توقف کوتاهی در همدان دارند، افزود: همیشه در اتاق فکر گردشگری استانداری و یا دیگر محافل این موضوع مطرح بوده که ما باید کاری کنیم که همدان توقفگاه مسافرها باشد نه صرفا محل عبور آن‌ها به شهرهای دیگری مثل کرمانشاه که امیدواریم با ثبت جهانی این کاروانسراها این اتفاق رخ دهد.

رستگار به اشاره به اینکه در این پرونده قرار است ۵۶ کاروانسرا که هر کدام شاخصه‌های جالب و جذابی دارند به ثبت جهانی برسند، اظهار کرد: با وجود این تعداد از کاروانسراها باید کاری کنیم تا کاروانسراهای استان همدان یک شاخصه و یک امتیاز برتری نسبت به سایر کاروانسراها داشته باشد تا مورد انتخاب گردشگران خارجی قرار بگیرد زیرا در مسیر کلاسیک گردشگران تعداد زیادی از این کارونسراها وجود دارد.

وی عنوان کرد: در زمانی که قرار بود منطقه هورامان ثبت جهانی شود با وجود اینکه روستاهای آن منطقه با مشکلاتی چون عدم وجود آب و بهداشت رو به رو بود ما برای اینکه ثبت یونسکو انجام شود زباله‌های منطقه را به صورت موقت برداشتیم و در و پنجره‌های روستاها را رنگ کردیم اما هیچ اقدام زیرساختی و پایداری اتفاق نیافتاد و نتوانستیم در بافت میراث جهانی پایداری ایجاد کنیم.

لزوم برنامه‌های متعدد برای کاروانسراها بعد از ثبت جهانی

رستگار با بیان اینکه باید برنامه‌های کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدتی برای کاروانسراهای تاج آباد و فرسفج تعریف شود، تأکید کرد: داشتن برنامه‌های آموزشی برای مردم مناطقی که کاروانسرا در آن ها قرار دارد ضروری است، آنها باید بدانند یونسکو چیست و دقیقا بعد از ثبت جهانی این آثار چه اتفاقی پیش خواهد آمد.

این راهنمای گردشگری با تأکید بر مشارکت مردم گفت: برای همکاری مردم منطقه باید آن ها را مشتاق کنیم تا اگر صنایع دستی و یا محصول کشاورزی دارند آن را دوباره احیا و تولید کنند تا در برنامه‌ها و جشنواره‌ها استفاده شود، در واقع اینها هستند که کاروانسراها را زنده نگه می‌دارند و گرنه کاروانسراها قصه‌هایشان را پشت سر گذاشته اند و ما دیگر قادر به احیای آن‌ها به شکل قدیمی نیستیم.

وی اظهار کرد: با تمام این تفاسیر اما با برگزاری برخی فعالیت‌های فرهنگی می‌توانیم همچنان به زنده نگه‌داشتن کاروانسراها کمک کنیم، کاروانسراها سالیان سال در دل یک دشت حضور داشته حالا متعلق به دنیا ست و با اجرای برنامه‌های متنوع می‌توان به آن احساس زنده بودن داد.

رستگار با بیان اینکه علاوه بر میراث فرهنگی، مردم منطقه و تمامی مردم استان که در این موضوع ذی‌نفع هستند باید به این موضوع اهمیت دهند، افزود: از میراث فرهنگی می‌خواهیم  زمینه فعالیت بیشتر در این مناطق را فراهم کنند، برگزاری یک جشن و رصد شبانگاهی در سال اصلاً کافی نیست و ما نیازمند برنامه‌های زیادی در زمینه میراث ملموس یعنی بافت و معماری کاروانسراها و میراث ناملموس یعنی همان اتفاق‌های که در آنجا رخ داده و فرهنگی که مردم منطقه دارند هستیم تا بتوانیم کاروانسراها را احیا کنیم.

عدم ارزش‌گذاری به آثار ثبت جهانی در ایران

این راهنمای گردشگری تفاوت بین یک اثر که در خارج از ایران و در ایران ثبت می‌شود  را از زمین تا آسمان عنوان کرد و گفت: در خارج حتی به گردشگران اجازه نمی‌دهند تا پایشان را بر روی چمن‌های یک اثر طبیعی بگذارند و بازدیدکنندگان تنها باید از روی مسیر تعبیه شده عبور کنند که این ارزش‌گذاری به یک اثر است اما در ایران مثلا در شهر گور که به صورت دایره‌ای ساخته شده و بسیار منحصربه‌فرد است، همچنان شاهد کاشت ذرت و حضور تراکتور در اطراف منطقه هستیم.

وی با بیان اینکه اگر به پتانسیل‌های موجود در آثار جهانی پرداخته شود درآمدهای حاصل از آن بسیار بالاتر از بخش کشاورزی خواهد بود، تصریح کرد: متأسفانه در ایران با وجود بودجه‌هایی که سازمان یونسکو اختصاص می‌دهد به اندازه‌ای کافی به آثار ثبت جهانی ارزش داده نمی‌شود، در حال حاضر وضعیت تمامی آثار ثبت جهانی در ایران همچون چغازنبیل، نقوش برجسته ساسانی در تنگه‌چوگان، بیستون و تخت‌سلیمان خوشایند نیست، نباید کاری کنیم تا کاروانسراها هم به سرنوشت این آثار دچار شوند.

این مدرس گردشگری در پایان یادآور شد: ما باید در حوزه گردشگری به سطح استانداردهای جهانی برسیم، چرا دغدغه‌مندان گردشگری در ایران همیشه باید حسرت بخورند، چرا در برخی مواقع وضعیت یک اثر پس از ثبت جهانی بدتر از گذشته می‌شود که همه این‌ها ما را به یاد این بیت می‌اندازد که از ماه من تا ماه گردون تفاوت از زمین تا آسمان است.

منبع:ایسنا

تورهای ورودی پاییز را از دست دادیم برای ژانویه برنامه‌ریزی می‌کنیم

درحالی رییس جامعه تورگردانان ایران از برنامه‌ریزی برای جذب گردشگران ژانویه خبر داد که قیمت سفر به ایران باتوجه به نوسان ارز، ارزان‌تر و نصف قیمت شده است.

به گزارش خبرنگار ایلنا، ابراهیم پورفرج (رییس جامعه تورگردانان ایران) با اشاره به آن که وعده‌های وزیر میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی در خصوص صدور ویزا برای گردشگران خارجی از آبان ماه جدی است، گفت: بعد از برگزاری نشست با وزیر امور خارجه و وزیر بهداشت، ضرغامی اعلام کرد که از اول آبان ماه شاهد صدور ویزا برای گردشگران خارجی خواهیم بود البته امیدوار هستیم ویزا برای تمام گردشگران در تمام حوزه‌ها صادر شود؛ چراکه طی ماه‌های گذشته و در شرایط شیروع ویروس کرونا شاهد آن بودیم که با وجود تاکیدهایی که وزارت بهداشت برای عدم حضور گردشگران خارجی در داخل کشور داشت اما ویزا برای گردشگران سلامت صادر می‌کرد.

او ادامه داد: بر اساس تفاهم‌های انجام شده قرار بر آن شد تا هر گردشگری که درخواست ورود به ایران را داشته باشد و ۲ دوز واکسن خود را زده باشد و کارت واکسن داشته باشد، برای او ویزا صادر شود. فرقی نمی‌کند که گردشگران چه واکسنی را زده باشند چراکه اکثرا چهار واکسن فایزر، مدرنا، آسترازینکا و جانسون را زده‌اند ضمن آنکه سینوفارم هم در کشور ما پذیرفته است.

به گفته پورفرج قبل از این تفاهم موضوع pcr نیز در خصوص گردشگران ورودی مطرح بود اما اکنون تاکید بر تزریق دو دوز واکسن و دارا بودن کارت واکسن است.

این فعال گردشگری وی خاطرنشان کرد: همچنین تفاهم بین دفاتر خدمات مسافرتی فعال در تورهای ورودی بر تزریق دو دوز واکسن و دارا بودن pcr منفی حین ورود به ایران است.

پورفرج درخصوص تقاضاهایی که برای برگزاری تور ایران از سوی کارگزاران خارجی وجود دارد، گفت: در طول سال عموما دو فصل پر کار گردشگری داریم که بهار و پاییز است. اکنون چون تاکنون ویزا صادر نمی‌شد عملا با آغاز صدور ویزا در آبان ماه می‌توان گفت فصل پاییز را هم از دست داده‌ایم. تورگردان رایزنی‌های خود را با شرکت‌های خارجی شروع کرده‌اند و باز شدن صدور ویزا را اطلاع داده‌اند. برنامه‌ریزی‌ها برای اجرای تور در ژانویه و تعطیلات آغاز سال نو میلادی در جریان است.

این تورگردان خاطرنشان کرد: با وجود آنکه رایزنی برای برگزاری تورهای خارجی را شروع کرده‌ایم و چند گروه کوچک آمادگی خودرا برای ورود به ایران اعلام کرده‌اند اما به نتیجه ۱۰۰ در ۱۰۰ نرسیده‌ایم. کشورهای اروپایی و آسیایی و البته چینی‌ها درخواست‌هایی برای ورود به ایران دارند. قبل از شیوع کرونا با بیش از ۱۰۰ شرکت چینی ملاقات داشتیم امیدوارم در دوران پساکرونا شاهد حضور گردشگران مختلف در ایران باشیم چراکه سرعت واکسیناسیون افزایش یافته و امنیت بهداشتی ایران مورد توجه گروه‌های خارجی قرار گرفته.

او خاطرنشان کرد: مزیت دیگری که ایران این روزها دارد آن است که به واسطه نوسان نرخ ارز تبدیل به مقصدی ارزان شده‌ایم. هرچند فعالات عرصه گردشگری اعم از هتل‌ها و… افزایش نرخ دارند اما همچنان برای گردشگر خارجی مقصدی ارزان هستیم. باید سیاست را در ارزان ماندن قرار دهیم تا بتوانیم در پساکرونا به سود برسیم. ما باید به عنوان شرکت ایرانی قیمت‌ها را ریالی دریافت کنیم و گردشگران را جذب کنیم.

این تورگردان معتقد است: اگر گردشگران اروپایی بخواهند به کشورهای اطراف خود سفر کنند هزینه سفرشان از سفر به ایران گران‌تر خواهد شد. مزیت رقابتی ما ارزان بودن نرخ سفر به ایران است که باید از آن استفاده کنیم. این بهترین تبلیغ خواهد بود. سفر به ایران نسبت به گذشته حداقل ۵۰ درصد ارزان‌تر شده.

پورفرج درخصوص جذب مخاطبان و بازدیدکنندگان اکسپو ۲۰۲۰ دبی نیز گفت: هرچند برنامه‌هایی برای این مهم داریم و با توجه به زمان طولانی برگزاری اکسپو شاید بتوانیم کارهایی از پیش ببریم اما امید چندانی برای تحقق و عملیاتی شدن آن نداریم. اما تلاش‌هایمان بی‌تاثیر نخواهد بود. ضمن آنکه این مسیر میتواند راهی برای ایجاد آمادگی برای جذب گردشگران جام جهانی قطر باشد.

به گفته او، امیدها برای جذب مخاطبان جام جهانی قطر بیشتر ۴است. در این میان تمرکز برای جذب گردشگران برای کیش و قشم است و مسیرهایی نیز برای بازدید از اصفهان، شیراز و یزد در نظر گرفته‌ایم.

منبع:ایلنا

چگاسفلی، مزار جام، بندر کنگ و معماری سواحل خلیج فارس در فهرست موقت میراث جهانی جای گرفتند

ایران مدتی است که پرونده‌های جدیدی برای قرار گرفتن در فهرست موقت میراث جهانی به یونسکو ارائه داده که در این میان پرونده‌هایی مانند چگاسفلی به چشم می‌خورد.

به گزارش خبرنگار ایلنا، این روزها سایت میراث جهانی یونسکو اسامی جدیدی از سایت‌های باستانی ایران را در لیست موقت خود قرار داده است که نام محوطه باستانی چگاسفلی نیز در میان آن‌ها به چشم می‌خورد.

با نگاهی به سایت یونسکو می‌توان متوجه شد که در تاریخ ۲۰۲۱/۰۸/۲۴ سایت‌هایی از جمله چشم‌انداز فرهنگی بندر تاریخی کنگ، معماری تاریخی در سواحل شمالی خلیج فارس (سیراف، کنگ، لافت، کیش و مکران)، مجتمع و مقبره شیخ احمد جام خانگاه (مزار جام) و البته چگاسفلی در فهرست موقت میراث جهانی جای گرفته‌اند تا با تکمیل شدن پرونده آن‌ها و فراهم شدن شرایط شاهد قرار گرفتن این میراث در فهرست یونسکو باشیم.

سایت ماقبل تاریخ چگاسفلی در جنوب بهبهان و در فاصله کمی از سواحل شمالی خلیج فارس واقع شده است. در دهه ۱۹۷۰، طی یک بررسی باستان‌شناسی توسط هانس نیسن از موسسه شرق دانشگاه شیکاگو و دانشگاه فرای برلین، این مکان را شناسایی و به عنوان گسترده‌ترین مکان ماقبل تاریخ در دشت زهره شناخته شد.

در نتیجه کاوش‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰ که به سرپرستی عباس مقدم در قالب پروژه ماقبل تاریخ زهره انجام شد، سنت دفن شش هزارساله با معماری منحصر به فرد آرامگاه شناسایی شد. در این منطقه معماری مقبره‌های ماقبل تاریخ از نظر تکنیک ساخت، شکل و عملکرد به اوج شکوه خود رسیده است تا جایی که قدیمی‌ترین مقبره‌های آجری در قبرستان چگاسفلی کشف شده است. هنر چگاسفلی آنقدر با سنت آیینی و نمادین رایج در آن ارتباط دارد که نقوش روی سفال، نقوش حک شده بر روی سنگ افراشته‌های آیینی و… نشان از تمدنی هزاران‌ساله دارد و واضح‌ترین شواهد از تاریخ تمدن بشری در منطقه خلیج فارس است. تحقیقات باستان‌شناسی نشان داده است که برای اولین بار در تاریخ فرهنگی بشر در شش هزار سال پیش، قبرستان از منطقه مسکونی جدا شده است.

عباس مقدم (سرپرست کاوش‌های باستان‌شناسی در چگاسفلی) عنوان کرد: امید است تا به زودی شاهد ثبت یک منظر آیینی پیش از تاریخ ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو باشیم.

معماری و شهرسازی بنادر تاریخی ایران در خلیج فارس

پرونده ثبت معماری و شهرسازی بنادر تاریخی ایران در خلیج فارس مانند سیراف، کنگ، لافت، کیش و مکران نیز در قالب یک پرونده سریالی متشکل از بافت تاریخی شهری بنادر، نواحی ساحلی، میراث ملموس و ناملموس است که ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند و به ارتباط شهرها دریا و مردمشان می‌پردازد. این بنادر تاریخی روایتگر بخشی از میراث دریایی مردمان خلیج فارس هستند که یاد و خاطره آن هنوز در حافظه مشترک و جمعی ساکنان آن زنده است. تاریخچه آن‌ها به دوره اشکانیان و ساسانیان بازمی‌گردد که در این دوران تجارت و سفرهای دریایی آغاز شده است. تداوم سکونت گاه‌ها از دوره ساسانی و پس از اسلام تا به امروز معماری و شهرسازی سواحل خلیج فارس را با سنت‌ها و سبک زندگی برجسته خود در میان بنادر تاریخی ایران در این منطقه شکل داده است.

چشم‌انداز فرهنگی کنگ

پرونده چشم‌انداز فرهنگی کنگ نیز یکی دیگر از پرونده‌های جدیدی است که توسط ایران در فهرست موقت میراث جهانی قرار گرفته. این پرونده ترکیبی جدایی ناپذیر از یک شهر بندری با معماری منحصر به فرد، یک سیستم هوشمند جمع آوری آب و آبیاری در کنار میراث ناملموس غنی و چشمگیر آن است که با چشم اندازهای طبیعی و دست ساز زیبا احاطه شده است.

کنگ یکی از بهترین تعاملات دریایی، معماری، کاربری زمین و فرهنگ است. بندر تاریخی کنگ مهمترین مکان در تولید کشتی‌ها و کشتی‌های باری و بادبانی است، با موقعیت ژئواستراتژیک منحصر به فرد بندر و به لطف مزایای طبیعی، این بندر مدت‌ها مرکز تبادلات تجاری بوده است. کنگ مهمترین مکان برای یافتن بهترین دریانوردان بوده و هنوز هم بهترین مکان برای نگهداری و سفارش کشتی‌های سنتی به نام «لنج» است. کنگ در طول تاریخ طولانی توانسته بافت سنتی و تاریخی خود را حفظ کند. عناصر معماری و سنتی ایران مانند بادگیرها (بادگیر)، کوچه‌های باریک، فن‌آوری‌های ارزشمند دریانوردی و تبدیل شدن آن به محلی برای تبادلات فرهنگی و تجاری، دوره‌های تاریخی را در این منطقه با توسعه شهر پیوند داده است.

درختان با عمر طولانی ایران

درختان با عمر طولانی یکی دیگر از پرونده‌های در لیست انتظار ثبت ایران است. این درختان به عنوان مخازن ژنتیکی، گیاه شناسی، فرهنگی و حتی تاریخی در جهان شناخته می‌شوند و تلاش‌های بی‌شماری برای نگهداری و حفاظت از آن‌ها وجود دارد. کیفیت، تعداد و تنوع درختان با عمر طولانی در ایران چشمگیر و حیرت‌انگیز است. بیش از ۲۰۰۰ درخت با عمر طولانی در ایران شناسایی و اطلاعات آن‌ها ثبت شد.

شاید بتوان از سرو ابرکوه به عنوان شاخص‌ترین اثر این پرونده یاد کرد. این درخت با ارتفاع ۲۵ متر و با محیط ۱۱.۵ متر بیش از چهار هزار سال عمر دارد و احتمالا یکی از قدیمی‌ترین موجودات زنده دنیا در آسیا است.

مقبره شیخ احمد جام خانگاه (مزار جام)

مجموعه مقبره شیخ احمد جم حاصل تحولات دوره‌های مختلف تاریخی است و شامل آثار متعددی از دوره‌های سلجوقی، تیموری، صفوی و قاجار است. در این بقعه عناصر معماری در اطراف یک حیاط مرکزی بزرگ شکل گرفته است. این سازه به عنوان یکی از شاهکارهای هنر تزئینی در معماری اسلامی باقی مانده است. بناهای ارزشمند این مجموعه حاصل اندیشه و تجربه معماری در ترکیب با عرفان اسلامی است.

منبع:ایلنا

چهره “شاسوسا” در غبار بی‌مهری

“شاسوسا”، بنایی رمزآلود در دلِ دشتِ”ملاحبیب” آران و بیدگل که پیوندی ناگسستنی با سهراب سپهری در دفتر “آوار آفتاب” این شاعر دارد،به گفته کوشندگان میراث فرهنگی در بی‌مهریِ نهادهایی که ادعای مالکیت آن را دارند، راه نیستی و زوال را در پیش گرفته است.

چه کسی می‌داند که چگونه و چطور “شاسوسا” به این نقطه از زمان و اکنون بر لب ویرانی رسیده است؟! یا اینکه از کدام دهلیز زمان و دوران متولدشده و حالا در غربت غَمبار فراموشی، راه ویرانی را می‌پیماید؟! کسی دقیق نمی‌داند که “شاسوسا” متعلق به کدام دوران است و یا چه محلی بوده؛ خانقاهی یا زیارتگاهی؟! اما شاسوسا، خلوتِ الهام‌بخش سهراب سپهری، یکه و تنها در دل دشت “ملا حبیب”، در دو قدمی کاشان که در دفتر “آوار آفتاب” سهراب جاودانه شده، حالا در حصار ساخت‌وسازها و در دفتر آوار فراموشی، نیستی را هجی می‌کند؛ نیستی از آن جنس که به گفته دوستدارن یادمان‌های تاریخی، راهی تا ویرانی کامل بنا باقی نمانده و به قول سهراب ” انگشتش به هیچ سو لغزیده است!

غمگنانه‌تر از این نیست که بدانیم، با این اندازه از بی‌توجهی و بی‌مهری که نثار شاسوسا می‌شود، شاید به این زودی‌ها، با یک باران، یا یک نشست که ناشی از برداشت بی‌رویه از آبخوان آن دشت باشد، ناگهان طرح چهره شاسوسا از هم بپاشد و غبارش را باد ببرد؛ این همان تعبیری است که سهراب در خلوت خود با شاسوسا از آن می‌گوید.

اما شاسوسا، کجاست و چیست؟ شاید شاسوسا، بیشتر به یک چهارطاقی شبیه باشد، مثل همه چهارطاقی‌های دیگر در دشت‌های  کاشان؛ اما این بنا در دشت ملاحبیب در دو کیلومتری شرق کاشان، که معلوم نیست متعلق به کدام دوران است، چهارطاقی نیست و آسمان با همه وسعتش در دل گنبد گشاده‌اش جا می‌گیرد.

شاید تصور شود که بخشی از گنبد شاسوسا فروریخته، اما به‌واقع طاق این گنبد خانه،آسمان است و ازاین‌رو بر رمزآلود بودن کاربری این بنا افزوده‌شده. شاسوسا اما با همه رنجی که از فراموشی و ویرانی می‌کشد، همچنان رنگ و روی ابهت را از کف نداده و در انتظار گوشه چشمی از سوی متولیانی است که ادعا دارند مالکیت این بنا در دستان آنها قرار دارد.

محسن جاوری، باستان‌شناس در گفت‌وگو با ایرنا، ابعاد دیرینگی و کاربری این بنا را بیشتر می‌شکافد، وی معتقد است که این بنا به دلیل شکل و فرمی که دارد و به دلیل منفرد بودنش، بیشتر به خانقاه می‌ماند. بررسی‌های این باستان‌شناس دیرینگی شاسوسا را به ایلخانی و قرن هفتم هجری برمی‌گرداند. بااین‌وجود بر این باور است که باید پلان بناهای اطراف آن خواناسازی شود تا بتوان قضاوت دقیقتری داشت. به گفته جاوری، شاسوسا بناهای پیرامونی داشته که در طول سالیان گذشته از بین رفته‌اند و با این روند بی‌توجهی نهادهایی که ادعای مالکیت می‌کنند، آنچه از شاسوسا باقی‌مانده نیز در آینده نزدیک از بین خواهد رفت.

ماجرا ازاین‌قرار است که اداره اوقاف یک‌سوی شاسوسا و سوی دیگر آن راه و شهرسازی و هرکدام هم ادعا دارند تملک بنا در دستان آنها است. این وسط اشخاص حقیقی هم هستند که می‌گویند بنای شاسوسا از پدرانشان که در دشت ملا حبیب، آب و زمین دارند به ارث برای آنها باقی‌مانده است. بدین ترتیب مدعیان و صاحبان شاسوسا کم نیستند! اما به‌واقع شاسوسا در میان این‌همه هست و این‌همه نیست، یکه و تنها، بی یار و یاور در حال ویرانی است.

همه اینها در حالی است که به استناد بند ۱۳ قانون احیا و مرمت بناها و بافت‌های تاریخی، اگر بنایی تاریخی و به ثبت آثار ملی رسیده، در اختیار یک نهاد اجرایی باشد، آن نهاد مکلف به حفاظت از آن بنا است. بنای ثبت ملی شده شاسوسا اما به گفته فعالان میراث فرهنگی در همه‌سال‌های گذشته از سوی هیچ نهادی دست حفاظت و یاری در نگهداری ندیده و امروز حتی سرمایه‌گذاران بخش خصوصی به دلیل دوگانگی یا چندگانگی در مالکیت بنا، دچار تردید در سرمایه‌گذاری و مرمت در این بنای تاریخی شده‌اند.

چهره در حجاب فراموشی

این روایت حسین ایمانیان، عضو هیات علمی دانشگاه کاشان و عضو انجمن «دوستداران میراث فرهنگی صباحی بیدگلی » از شرایطی است که به گفته وی، شاسوسا را در تنگنا قرار داده است: “نخستین مشکل این است که اطراف شاسوسا، ساختمان‌های کارگاهی زیادی ساخته‌شده که چه‌بسا ارتفاعشان فراتر از این بنا باشد و بنابراین دیدن شاسوسا به‌جز از طرف جاده قدیم آران بیدگل به کاشان، از سه طرف دیگر بسیار سخت است. اما مشکل اساسی به مالکیت بنا برمی‌گردد که مشخص نیست چه کسی مالک بنا است! در این میان، برخی اشخاص حقیقی ادعا می‌کنند که از پدرانشان که در دشت ملاحبیب، صاحب آب و زمین بوده‌اند، به ارث رسیده است ولی با پیگیری‌های که من داشتم، سندی دراین‌باره وجود ندارد.”

به گفته ایمانیان، توسط افراد سودجو باهدف تجسس در برخی از قسمت‌های بنا، گودال ایجاد و بخش‌هایی از دیوارها تخریب‌شده است. همچنین شکاف‌هایی به شکل طبیعی و عمیق در جِرزها(دیوار) و به‌احتمال در اثر فرونشست ایجادشده که اگر کار نجات بخشی و استحکام‌بخشی انجام نشود ، ممکن است بخشی از ساختمان، به‌ویژه قسمت باقی‌مانده از طاق شاسوسا که در معرض آسیب جدی است، با یک باران سنگین فرو بریزد.

از نگاه ایمانیان نخستین کاری که اداره میراث فرهنگی شهرستان آران و بیدگل باید انجام بدهد، این است که بکوشد، مالکیت شاسوسا را مشخص کند و دومین کار اینکه،مطالعات حریمی انجام شود تا از ساخت‌وسازهای جدید و از کورتر شدن و پنهان‌تر شدن بنا، بیش ازآنچه هست جلوگیری شود.

 

این عضو هیات علمی دانشگاه کاشان در گفت‌وگو با ایرنا افزود: باید به‌سرعت عملیات نجات بخشی انجام و دیوار الحاقی و قدیمی دور شاسوسا تکمیل شود. پس‌ازآن، باید به سراغ خاکبرداری درون شاسوسا رفت و کارهای باستان‌شناسی انجام داد، چون قدمت شاسوسا با آثار و سفال‌هایی که به دست خواهد آمد، قابل‌تشخیص است.

شاسوسا، از پس پرده مالکیت چندگانه

از سوی دیگر چاکری، رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان آران و بیدگل نیز معتقد است که مهم‌ترین مشکل شاسوسا چندگانگی مالکیت آن است: سرمایه‌گذار ورود کرده است و آمادگی دارد این بنا را با هزینه خودش مرمت کند. درواقع این بنا طرح مرمتِ آماده دارد. چند جلسه با محوریت فرمانداری برای بحث ورود سرمایه‌گذار داشتیم اما مسئله این است که اداره اوقاف می‌گوید مالک است و از سوی دیگر اداره راه و شهرسازی هم می‌گوید مالک است!

چاکری در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که تکلیف شرایط دشوار شاسوسا در میانه این کشمکش چیست، گفت: طبق بخش‌نامه مصوبه مجلس شورای اسلامی و ابلاغی رییس جمهور، دستگاه‌های اجرایی که بنایی تاریخی در اختیاردارند، مکلف نسبت به مرمت و تمام موارد مرتبط با بنا هستند؛ ولی برای یافتن پاسخ‌تان بروید بناهایی را  که در آران بیدگل، مالکیتشان در دست شهرداری، اوقاف و اداره راه و شهرسازی است ــ به‌جز بناهایی که شهرداری تا حدودی مرمت‌هایی انجام داده ــ ببینید! ببینید که بناها در چه وضعیتی هستند و آنها چه کرده‌اند؟!

چاکری در ادامه گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا افزود: بند  ۱۳ قانون احیا و مرمت  بناها و بافت‌های تاریخی در رابطه  با دستگاه‌های اجرایی است که می‌گوید، دستگاه‌های اجرایی که بناهای تاریخی در اختیاردارند و بیشتر هم از اوقافی هستند، مکلف‌اند به این بناها رسیدگی کنند، ولی ما چیزی ندیده‌ایم! متاسفانه دیدی که وجود دارد، این است که وقتی بنایی را ثبت می‌کنیم، می‌گوییم چرا خرج این بنا نمی‌کنید، می‌گویند، ثبتش کرده‌اید، شما باید هزینه کنید! می‌گوییم ثبت کردیم که حفاظت شود. سوال من این است که به‌جای اینکه از مالک درخواست مرمت داشته باشند، چرا همه فشار را می‌گذارند روی میراث فرهنگی؟!

فراتر از انتقادی که چاکری نسبت به سازمان‌های داری مالکیت آثار تاریخی دارد، وی معتقد است که حالا دوگانگی مالکیت بنای شاسوسا، شرایط را دشوار کرده است: حرف من این است که وقتی این بنا، چنین وضعیتی را دارد، سرمایه‌گذار بلاتکلیف است و رغبت نمی‌کند کاری انجام دهد!

وی افزود:  بنای شاسوسا پای ثابت همیشه ما در فهرست پیشنهادی‌های اعتباری است، اما کمبود اعتبارات داریم  و شرایط به شکلی نیست که بتوانیم این بنا را مرمت کنیم. این بنا در سال ۱۳۷۷  در فهرست آثار ملی قرارگرفته است اما  بعید می‌دانم از آن سال، کوچک‌ترین اعتباری به این بنا اختصاص داده و مرمتی شده باشد.

مثلثی برای شاسوسا

از سوی دیگر در بررسی ابعاد این ماجرا، مهدی حافظیان رییس اداره اوقاف شهرستان آران و بیدگل در پاسخ به اینکه چرا شاسوسا به حال خود رهاشده است، گفت: دستگاه ما اعتباری ندارد که بخواهد به‌طور مستقیم به بحث مرمت شاسوسا ورود کند. ما اعتبار دولتی نداریم و علاوه بر شاسوسا، اماکن دیگر هم داریم که موضوع  تاریخی و میراثی دارند، اما اعتبار دولتی به ما تعلق نمی‌گیرد که بخواهیم هزینه کنیم. به همین دلیل هم ما فراخوان دادیم که کسانی که تمایل به مشارکت دارند، در قالب قراردادهای اوقاف به این موضوع ورود کنند. بنابراین طبق نظر کارشناس و طبق آورده سرمایه‌گذار که بستگی به  تعمیرات و مرمتی که بخش خصوصی می‌خواهد انجام بدهد، می‎توانیم بنا را واگذار کنیم اما مالکیت بنا نمی‌تواند منتقل شود.

وی افزود: بنای شاسوسا ثبت اداره اوقاف است ولی اداره منابع طبیعی و آبخیزداری این مکان را جز اراضی منابع طبیعی قلمداد کرده که این موضوع مشکل ایجاد کرده است.

بااین‌وجود حافظیان ماجرا را پیچیده نمی‌بیند و معتقد است که این موضوع یک مثلث سه‌ضلعی با اضلاع سرمایه‌گذار، اوقاف  و منابع طبیعی را می‎‌طلبد که در کنار هم به یک نتیجه درست برسند.

به اعتقاد رییس اداره اوقاف شهرستان آران و بیدگل، اداره منابع طبیعی همراه خوبی است و  اگر سرمایه‌گذار همچنان مصر باشد،می‌توان در صحن فرمانداری جلسه گذاشت و با نظارت فرمانداری و در قالب یک صورت‌جلسه، عاقبت این مشکل چندین ساله سر باز کند و حل شود.

حافظیان ضمن تایید صحبت‌های خبرنگار ایرنا در خصوص فرسایش شتابناک این روزهای بنای شاسوسا، گفت: شاسوسا هرسال براثر فرسایش توسط نزولات آسمانی تخریب می‌شود و ممکن است در ده سال آینده اثری از آن باقی نماند.

مشکلی برای واگذاری نداریم، مستندات ارائه کنید

و اما در این پیوند امیرحسین عصارزاده، رییس اداره راه و شهرسازی شهرستان آران و بیدگل به ایرنا گفت که اگر اداره اوقاف مستندات کافی در رابطه با تملک بنای شاسوسا دارد، ارائه کند تا بنا به آنها واگذار شود.

وی تاکید کرد: زمینی  به وسعت ۱۲۰ هکتار از اداره منابع طبیعی به ما واگذارشده که شاسوسا هم داخل آن است و این زمین ملی اعلام‌شده است. تولیت زمین‌های داخل حریم با اداره راه و شهرسازی است. اگر اوقاف مستنداتی بر وقف بودن شاسوسا دارد، ارائه کند، ما می‌توانیم این بنا را واگذار کنیم.

عصارزاده یادآور شد: پیگیر این هستیم که زمین‌های اطراف شاسوسا را تملک کنیم و در اختیار سرمایه‌گذار بگذاریم  که هم شاسوسا احیا شود و هم محوطه مناسبی برای آن مجموعه طراحی شود. هرکسی قصد احیا شاسوسا را داشته باشد ما حاضر به همکاری هستیم اما بحث این است که برای سرمایه‌گذار تنها شاسوسا کفایت نمی‌کند و درخواست اراضی بیشتری برای اجرای طرحشان دارند؛ این اراضی مجاور بنای شاسوسا، تاغزار هستند که منابع طبیعی روی آنها حساسیت دارد.

وی تاکید کرد: منابع طبیعی مشکلی بابت واگذاری اراضی ندارند مگر در تاغزارهای دست کاشت مصوب. در این رابطه به اداره منابع طبیعی شهرستان نامه زده‌ایم  که اراضیِ دست کاشت تاغِ مصوب را به ما اعلام  کنند. اگر تاغزارهای مصوب جایی به‌جز این منطقهِ اطراف شاسوسا نباشد، برای تغییر نمایندگی درخواست می‌کنیم.

همه‌چیز منتفی، در روشن شدن ابعاد یک اعتراض

از سوی دیگر،سید مجتبی شریفیان رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان آران و بیدگل،در ضلع دیگر بررسی شرایط دشوار این روزهای شاسوسا ، در پایان آب پاکی را روی دست خبرنگار ایرنا می‌ریزد و سر ناپیدای دیگر این ماجرا را یادآور می‌شود؛ این‌که یک مدعی دیگر هم برای شاسوسا وجود دارد و بااین‌وجود باید همچنان صبر کرد.

شریفیان دراین‌ارتباط توضیح داد: اگر سرمایه‌گذار طرح مصوب داشته باشد، حتی اگر تاغزارها دست کاشت هم که باشند، طرح باید در کمیته فنی ما مصوب شود که مشکلی دراین‌ارتباط وجود ندارد.مسئله اما این است که در آن محدوده که ما اجرای  قانون کرده‌ایم، اعتراضی به اجرای قانون ما واردشده است  و تا  تعیین تکلیف نهایی هیچ کاری نمی‌شود کرد.

اشاره شریفیان به‌احتمال همان وارثان آب و زمین در دشت ملاحبیب اند که می‌گویند این زمین‌ها و هر آنچه در آنها است از مایملک آنها محسوب می‌شود!  کلاف سردرگم سرنوشت بنای شاسوسا حالا پیچیده‌تر می‌شود و سوالات گنگ‌تر! اما فعالان میراث فرهنگی می‌گویند، هیچ سندی بر این مدعا وجود ندارد، بااین‌وجود باید منتظر ماند و دید که نتیجه این اعتراض به اجرای قانون اداره منابع طبیعی چیست؟ و یا اینکه از اساس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری، اداره راه و شهرسازی و اداره اوقاف حاضر می‌شوند برای حفظ یک میراث ارزشمند که حالا چهره‌اش در نقاب ویرانی کشیده و به باد فراموشی سپرده‌شده ، چند قدم به‌سوی هم پیش بگذارند یا می‌خواهند شاسوسا یادگار و خلوت الهام‌بخش سهراب سپهری در باد فراموشی نیست و نابود شود؟!

بنای شاسوسا،در دو کیلومتری شهر کاشان و در کنار جاده قدیم کاشان ــ آران و بیدگل، پشت خط راه‌آهن کاشان قرار دارد.این بنای خشتی با شعری از سهراب سپهری  به نام “شاسوسا” که در دفتر” آوار آفتاب ” در “هشت کتاب” پیوند دارد. گفته می‌شود، سهراب به این بنا تعلق‌خاطر داشته و به‌نوعی به آن رفت‌وآمد می‌کرده و در آنجا شعر می‌سروده است.

با استناد به مقاله “بازشناسی عمارت تاریخی شاسوسا” برخی این بنا را آرمگاه یکی از سلاطین شوش دانسته‌اند و برخی آن را خانقاه می‌دانند. اما آنچه روشن است، طبق مستندات موجود، این بنا نزد مردم مورداحترام بوده، اما کم‌کم از جایگاه‌ و احترامش نزد مردم کاسته شده است. قدیمی‌ترین سند موجود که در آن از این بنا یادشده کتاب “تاریخ کاشان” اثر کلانتر ضرابی است که نویسنده از آن به‌عنوان “شاه سی سیاه ” نام‌برده است. درباره ترکیب “شاه سی سیاه” یک زبان‌شناس و متخصص زبان‌های ایرانی بر آن است که “سی” به معنای آبگیر است و “سیا ” هم که سیاه است؛ بنابراین معنای ترکیب” شاه سی سیاه”  کم‌وبیش روشن می‌شود؛ عنوان شاه نیز پیشوند مقابر و زیارتگاه‌های بسیاری در کاشان و ایران است.

منبع:ایرنا

شالبافیان: تنوع‌بخشی، راهکار توسعه گردشگری شهری است

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گفت: هر شهری که به تنوع محصولات گردشگری اهمیت می‌دهد و تنها بر جاذبه‌های تاریخی و میراثی خود تکیه نمی‌کند، کمتر دچار آسیب می‌شود و در توسعه گردشگری شهری موفق‌تر است.

به گزارش گروه فرهنگی ایرنا از روابط عمومی معاونت گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی علی‌اصغر شالبافیان، شامگاه روز گذشته (شنبه/ اول آبان) در نشست رونمایی از ۲۰۰ ویدئوی داستان‌های ناگفته اصفهان که در اتاق بازرگانی شهر اصفهان برگزار شد، گفت: تغییر نگاه اتاق بازرگانی اصفهان در سال‌های گذشته از رویکردی منفعت محور، به حضور فعالانه در انجام مسئولیت‌های اجتماعی قابل‌تقدیر است و می‌تواند الگویی برای اتاق بازرگانی‌های سطح کشور باشد.

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، وجه بارز ویدئوهایی که به همت کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی اصفهان، برای روایت داستان‌های ناگفتۀ شهر تهیه و در فضای مجازی منتشر شده را توجه به گردشگری موضوعی دانست و افزود: مهم‌ترین توصیه برنامه‌ریزان و بازاریابان گردشگری توجه به گردشگری موضوعی است؛ به‌طوری‌که علاوه بر بناها، شیوۀ زندگی، غذا، سوغات و سایر جذابیت‌های شهر را نیز شامل شود.

گردشگری در اصفهان بیش از یک صنعت و مانند هوا ضروری است. بسیاری از جلوه‌های ظهور صنایع دیگر نیز از قبل گردشگری تحقق می‌یابد و رویکردی که اتاق بازرگانی اصفهان در پیش گرفته در بلندمدت منفعت اقتصادی شهر را به دنبال خواهد داشت.

شالبافیان با اشاره به اهمیت تقویت زیرساخت‌ها و شبکۀ حمل‌ونقل بین‌شهری برای تقویت گردشگری گفت: تدوین ویدئوهای داستان‌های ناگفتۀ اصفهان در واقع یک اعلان عمومی برای دعوت مردم به بازدید از اصفهان است و مهم است که شهر اصفهان این دعوت را یک آغاز بداند نه یک پایان.

وی در ادامه خاطر نشان کرد که در محور شرقی اصفهان یک کاشان باستانی دیگر نهفته است و از کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی خواست فعالیت‌های خود را به‌گونه‌ای ساماندهی کند که مردم محور شرق و غرب اصفهان نیز مزۀ توسعۀ گردشگری را بچشند و ظرفیت‌های منحصربه‌فردشان موردتوجه قرار بگیرد.

از هر شهری که برای تولید محتوای مناسب در حوزۀ گردشگری قدمی بردارد قدردانی خواهیم کرد و البته باید تلقی‌ای از توسعه‌یافتگی نیز به ذهن مخاطب محتواهای تولیدشده منتقل شود و سایر حوزه‌های گردشگری را نیز دربرگیرد.

معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یادآور شد: گردشگری پیش از کرونا نیز آسیب‌دیده بود و راهی که باید برای پایدار کردن گردشگری در پیش گرفت، متنوع کردن بازار هدف است، چراکه هر شهری به تنوع گردشگری اهمیت داده و تنها بر جاذبه‌های تاریخی و میراثی خود تکیه نکرده، کمتر دچار آسیب شده است.

شالبافیان، ابراز امیدواری کرد که با انجام واکسیناسیون، گردشگری مجدداً احیا شود و گفت: در حال حاضر راه توسعه از تقویت گردشگری داخلی و درون‌مرزی می‌گذرد و دولت نیز درصدد انجام اقداماتی در این حوزه است.

نکته‌ای که در ستاد کرونا مصوب شد حمایت از تأسیسات رسمی گردشگری است، به‌گونه‌ای که با همکاری وزارت خارجه ابتدائا و ترجیحاً درخواست صدور ویزا از طریق دفاتر مسافرتی داده و اقامت نیز در تأسیسات رسمی باشد.

معاون گردشگری گفت: امیدوارم که کارگروه ستاد خلاق سفر با حمایت استانداری اصفهان و پیگیری مدیران تشکیل شود و طرح‌ها نیز نیمه‌کاره رها نشوند.

شالبافیان در انتها خبر داد: وزارتخانه میراث‌فرهنگی پیشنهاد ایجاد مرکز جهانی گردشگری و صنایع‌دستی را به سازمان جهانی گردشگری داده و طرح، مورد پذیرش اولیه قرار گرفته است.

گفتنی است در این نشست استاندار، شهردار، برخی از اعضای شورای شهر و فعالان حوزۀ گردشگری اصفهان نیز حضور داشتند.

منبع:ایرنا

بریم به شهداد/ کدامین آیین گردشگری را می‌شناسیم؟

 به جای اینکه تا می‌توانستیم فِس‌فِس کنیم و به هر آبادی رسیدیم بایستیم، ببینیم و ببینیم و با اهالی بومی گپ بزنیم، راننده آنچنان شتاب داشت تا از کاروان حامل آقای استاندار عقب نماند که اصلا نفهمیدیم چطور به شهداد رسیدیم.

اصل مشکل البته به برنامه‌ریزی این دست تورهای خبری یا غیرخبری برمی‌گردد که اگر کمی با نگاه بلندتر، عمیق‌تر و گردشگرمحور همراه باشد می‌تواند به آشنایی بیشتر با مناطق و صید اطلاعات مفیدتر هم بینجامد اما مشکل اینکه تقریبا هیچ برنامه‌ای را گردشگرمحور نمی بندیم یا اگر می بندیم همه جانبه و کامل که به اشتغال و درآمدزایی همه مرتبطان هم منجر شود نیست.

آن زمان که ما از کرمان به سوی مقصد شهداد حدود ساعت ۱۵ حرکت کردیم معلوم بود تا برسیم به شب می خوریم و تنها به برنامه های افتتاح که بهانه سفر شده بود می رسیم، اما چاره چه بود؟ حتی ستاره های شب کویر هم نتوانستیم صید کنیم چون باز شتاب داشتیم بازگردیم و هنگامی هم که با تاکید مدیر برنامه در میانه راه توقف کردیم تا مهتاب و آسمان کویر را ببینیم، گفت که هنوز زود است، ساعت حدود ۹ است و ساعت های ۱۰ ، ۱۱ شب باید اینجا بود و مهتاب را در کنار کویر دید.

واقعیت اینکه در مسیر رسیدن به بخش شهداد در حدود یکصدکیلومتری شمال مرکز شهرستان کرمان که در حاشیه کویر ثبت جهانی لوت قرار دارد نتوانستیم حتی یک لحظه توقف کنیم تا هم با سبک و آداب زندگی اهالی منطقه، دست‌آفریده‌ها، محصولات کشاورزی یا دامی، صنایع دستی، موسیقی و دیگر مظاهر احتمالی زندگی این مردم آشنا شویم؛ از داخل خودرو ون فولوکس واگن استانداری هم که با سرعت رد می شدیم غیر از مغازه های معمولی مانند سایر جاها با تابلو شناخته شده سوپرمارکت چیزی ندیدیم و تنها بویی هم که استشمام کردیم بوی لنت ترمزهای مکرر ون در سراشیبی بود که به علت سرعت بالا و ترمز های بسیار، بلند شده بود.

داخل شهر شهداد هم که شدیم وضع همین بود؛ البته ما برای افتتاح چند طرح در چند نقطه شهداد بیشتر توقف نکردیم اما آنطور که پرسیدم اگر به جاهای دیگر هم سر می زدیم چیز بیشتری دستگیرمان نمی شد؛ مگر اینکه با سماجت می توانستیم در بعضی خانه های بومگردی یا کمپ و اقامتگاه منطقه، نان سنتی یا دیگر محصولات و صنایع دستی مختص این منطقه را اندکی گیر بیاوریم.

یا اینکه روال را اینطور تغییر می دادند که مثلا حتی اگر زمان برنامه افتتاح، شب است تور خبرنگاران را از صبح به منطقه ببرند تا بیشتر با جای جای منطقه آشنا شوند و جای جای منطقه را ببینند و بتوانند از مشکلات و ظرفیت ها مطالب متعدد و متنوع اثرگذاری هم تولید کنند و مدیران متولی باور داشته باشند که اگر هم این نوع کار و برنامه ریزی، کمی هزینه ها را بیشتر می کند اما بواقع ارزشش را دارد. گرچه در همین حد و بضاعت که به دیدن شهداد منجر شود، منطقه ای که نامش کافیست برای برانگیخته شدن عزم و اشتیاق دیدنش نیز خود جای سپاس از مجموعه استانداری کرمان و دیگر متولیان دارد و این نوشتار نیز از سر ناسپاسی، ایراد بیخودگرفتن یا هر علت دیگری نیست که هدف دلسوزی و ارائه طریق برای بهره گیری بیشتر از این دست برنامه ها در آینده است.

اما درواقع آداب و سنت های گردشگری را اگر می شناختیم وضع این نبود؛ آن هم وقتی رضا اعتماد بخشدار شهداد آمار می دهد در همین روزهای کرونایی که محدودیت های تردد هم برقرار بوده حداقل روزی چهار هزار خودرو و با احتساب هر خودرو ۲ سرنشین، دستکم هشت هزار نفر در منطقه شهداد عبور می کنند و گردشگر محلی یا غیرمحلی وارد و خارج می شود؛ عدد و آماری که خیلی قابل توجه است اما چه محصول و خدمات آنچنانی از اهالی این مناطق برای آنان عرضه می شود؟

افرادی که به این منطقه می آیند کدام آیین های سنتی و محلی از عزاداری یا شادی مثل عروسی این محل را می بینند؟ کدامیک از موسیقی محلی اینجا را می شنوند؟ لباس های بومی، صنایع دستی، تولیدات غذایی و کشاورزی و ….. را کجای این مناطق دایر کرده اند که داشته های این منطقه را در معرض دید افراد بگذارد تا در رهگذر آن هم با آداب و سبک زندگی این دیار آشنا شوند و هم اقتصاد مردم اینجا رونق بگیرد؟

شاید هم امام جمعه شهداد در مراسم افتتاح هتل بخش خصوصی پایاب شهداد که توسط یک سرمایه گذار بومی در این شهر شامگاه شنبه همزمان با ولادت نبی مکرم اسلام(ص) افتتاح شد، درست می گوید که تاکید داشت آیین نامه های گردشگری را باید پاس بداریم.

علی زینی وند استاندار کرمان هم البته این صحبت امام جمعه شهداد را کامل تر و تاکید کرد که منظور امام جمعه این است که در کنار گردشگری به فرهنگ و سنت مردم هم احترام گذاشته شود که خواسته درستی است.

حجت الاسلام احمد الله وردی امام جمعه شهداد در سخنان خود با اشاره به تعداد بالای خانه های بومگردی در این منطقه از یک سو و ورود گردشگران و سرمایه گذاری افراد در این عرصه که اشتغالزایی را نیز به همراه دارد از سوی دیگر تاکید کرد که آیین نامه های گردشگری را نیز باید حفظ کنند تا چیزی به خطر نیفتند، سرمایه گذاران هم به سرمایه هایشان برسند و بتوانند بدهی هایشان را به دولت و بانک ها بپردازند.

عبدالحمید فهیمی مالک هتل تازه افتتاح شده در شهداد می گوید حدود ۴۲ میلیارد ریال برای ساخت این هتل صرف کرده است و  یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان توانسته تسهیلات بگیرد و وقتی پرسیدم چطور شما به عنوان یک بازنشسته توانستید ساخت هتل را به این مرحله برسانید پاسخ داد: هرچه از زمین و دیگر چیزها که داشتم را فروختم تا توانستم کار هتل را به اینجا برسانم که هنوز هم کامل نیست؛ مثلا در بعضی اتاق ها هنوز تلویزیون و سایر تجهیزات نصب نشده است.

امام جمعه و استاندار هم درباره توجه به آداب، سنت ها، رعایت حریم ها، حرمت ها و شئونات اسلامی و عرفی هر جامعه درست می گویند اما این آیین نامه ها خیلی جنبه های دیگر هم دارد مثل ایجاد زمینه هایی دائمی برای عرضه و معرفی همه سنن و مظاهر آن که اگر رعایت نشود، انگار کاری نکرده ایم.

در شهر شهداد، آنطور که عباس تقی زاده مدیرکل روابط عمومی استانداری که این برنامه خبری را مدیریت می کرد و خودش هم اهل شهداد است می گوید، دارای دهها یا بیشتر اثر تاریخی و باستانی و جاذبه های گردشگری است.

به طور مثال وقتی از هتل پایاب داشتیم خارج می شدیم، در کنار آن آسیابی تاریخی را دیدیم که ثبت ملی است اما در کنار خیابان همینطور رهاست و می شد، ردپای تخریب را در گوشه گوشه آن دید.

داشتن نگاه ترکیبی و همه جانبه، گردشگر و توسعه محور لازم و خیلی مهم است که متاسفانه در بسیاری از مناطق وجود ندارد که اگر داشت درآمدزایی مناطق این نبود و به دنبال آن، راه های ارتباطی، زیرساخت های فناوری اطلاعات و دیگر زمینه های مهم این مناطق این نبود که اینک هست.

گردشگری موسیقی

سید فواد توحیدی نوازنده، موسیقیدان و پژوهشگر حوزه موسیقی نواحی در گفت وگو با خبرنگار ایرنا فقط به بخش موسیقی نواحی کرمان اشاره می کند و می گوید اگر برنامه ریزی ها به گونه ای باشد که گردشگران داخلی یا خارجی به مناطق مختلف بروند، آیین ها و موسیقی اصیل این مناطق را از نزدیک ببینند و برای آن هزینه کنند، هم با بخش مهمی از فرهنگ غنی ایران زمین در سطح کشوری و جهانی آشنا می شوند و هم اهالی بومی منطقه از درآمد ناشی از این رویکرد انگیزه می گیرند و این مسیر در بخش هنر موسیقی و دیگر بخش های گردشگری را ادامه می دهند.

این هنرمند که ماحصل دستکم ۲ دهه پژوهش و تحقیقاتش درباره موسیقی نواحی کرمان را در کتابی با همین نام از طریق انتشاراتی سازمان حوزه هنری سال ۹۷ منتشر کرده می گوید افزون بر ۳۰ نوع ساز و انواع موسیقی در هر منطقه از این استان داریم، از تنها ساز چهارگوش دو سر که در جهان نخستین و تنها نوع است تا سایر و انواع دیگرسازهای محلی و غیرمحلی.

ارتقای تقسیمات کشوری اما با نگاه گردشگرمحور

نخستین ایستگاه سفر استاندار کرمان به شهداد حضور در جمع اعضای شورای اسلامی شهر در سالن جلسات این شورا، چسبیده به ساختمان آتش نشانی این شهر بود؛ جایی که دکتر محمدرضا پورابراهیمی نماینده مردم کرمان و راور در مجلس و دیگر نماینده این دو شهرستان دکتر محمدمهدی زاهدی نیز استاندار را همراهی می کردند و بیشترین وقت جلسه به ارائه راهکار و ضرورت پیگیری برای شهرستان شدن این منطقه و بخش گذشت.

استاندار کرمان که تاکید داشت در این زمینه صاحب شناخت و اطلاعات است می گفت که این منطقه باتوجه به شاخص های جمعیت، قرارداشتن در کنار کویر جهانی لوت، در مسیر سایر استان ها بودن، قدمت شهرداری آن در دهه ۳۰ و دیگر موارد، ظرفیت تبدیل به شهرستان را دارد اما بهتر است سه شهر شهداد، اندوهجرد و گلباف باهمدیگر هماهنگ کنند تا آغاز فرآیند تلاش برای ارتقای این مناطق به شهرستان به صورت هماهنگی بین این سه شهر باشد و مسائل اجتماعی آن نیز لحاظ شود تا مشکلی رخ ندهد.

زینی وند تاکید داشت که با ارتقای این مناطق به شهرستان خدمات رسانی در آن نیز ارتقا می یابد؛ سخن استاندار البته درست است زیرا تبدیل یک منطقه به شهرستان در ساختار کنونی کشور برابر است با ردیف های بودجه مستقل تر، بهتر و خدمات رسانی مناسب تر اما حتی باوجود شهرستان شدن، اگر نوع نگاه گردشگرمحور نداشته باشیم آیا باز افق های مدنظر آنچنان که باید محقق خواهد شد؟ چقدر شهرستان داریم که با دهها جاذبه تاریخی همچنان سهم درآمدهای گردشگری آنها کمترین و ناچیز است؟

سفر همزمان به کویر و کوهستان

در سفر استاندار سامانه پایش تصویری شهرداری شهداد با ۱۵ میلیارد ریال اعتبار و ۵۳ دوربین، ساختمان مرمت و تجهیزشده مجتمع خدماتی، رفاهی و آموزشی آموزش و پرورش شهداد با ۱۶ میلیارد ریال اعتبار و هتل بخش خصوصی پایاب افتتاح شد و شهداد را شبانگاه پس از صرف شام به میزبانی هتل تازه افتتاح شده شهداد و دست و دل بازی صاحب آن در پذیرایی که آنطور که پرسیدیم، بسته به فرهنگ و رسم اهالی این منطقه امری طبیعی است، به سمت کرمان ترک کردیم که برای مطالعه جزییات بیشتر افتتاح طرح ها اینجا و سخنان استاندار اینجا را کلیک کنید.

نرسیده به دوراهی نهبندان که آن منطقه را به خراسان جنوبی متصل می کند در حاشیه جاده ایستادیم تا آسمان و ستارگان را در شبی مهتابی ببینیم؛ تقی زاده مدیرکل روابط عمومی استانداری کرمان از وصف شب های کویری این منطقه برایمان گفت و ما روبه رویمان ماه را با آن عظمت و روشنی اش داشتیم، در کنار صدها ستاره روشن و چشمک زنی که نگاهمان می کردند.

همزمان داشتیم توضیحات مدیر برنامه های این تور خبری را نیز گوش می دادیم و در سه کیلومتری آنجا که ایستاده بودیم روستایی را نشان داد که همه درختان مناطق سردسیری و گرمسیری را یکجا دارد؛ ازخرما، زردآلو و گردو گرفته تا دیگر محصولات. کمی آنسوتر درختانی را در حاشیه جاده به نظاره ایستادیم که بعدازظهر با شتاب از کنارشان رد شده بودیم؛ درختانی که یک سمت آنها برگ ها کاملا زرد و قرمز و سمت دیگر سبز سبز و از جلوه های خاص این منطقه بود.

زادگاه هوشنگ مرادی کرمانی

و چند کیلومتر جلوتر به سیرچ رسیدیم؛ زادگاه هوشنگ مرادی کرمان نویسنده شهیر این سرزمین؛ منطقه ای سردسیر و کوهستانی که رودخانه پرآب و وسیع آن که از میان دهستان و باغات گردو و انگور و دیگر درختانش می گذرد، انسان را به یاد مناطق شمال کشور می اندازد و وجودشان به فاصله چند کیلومتر در نزدیکی کویر، خود اعجاب انگیز و منحصربه فرد است.

کرمان با ۸ اثر جهانی

برای آنکه در جریان سایر مظاهر طبیعی و تاریخی استان کرمان قرار گیریم حتما باید این نکته را نیز ذکر کنیم که این استان بیشترین آثار ثبت جهانی کشور را از آن خود کرده و بتازگی ۲ کاروانسرای گنجعلی خان شهر کرمان و چاه توران (شهرستان راور) را در مسیر ثبت جهانی ذیل ثبت جهانی کاروانسراهای ایران دارد که اگر به مرحله ثبت برسد شمار آثار جهانی این استان به ۱۰ مورد می رسد.

ارگ بم (بزرگترین سازه خشتی جهان)، روستای دست‌کند میمند با چندهزارسال قدمت، باغ زیبای شازده یا شاهزاده با ویژگی های منحصر به فرد باغ و معماری عمارت آن، دشت کویر لوت در منطقه شهداد کرمان که قدیمی ترین درفش جهان از آنجا به دست آمده و سه قنات «گوهرریز» جوپار در شهرستان کرمان، «اکبرآباد» و «قاسم آباد» در شهرستان بم به ثبت جهانی رسیده است. همچنین روستای دارستان سیرجان و این شهرستان به عنوان خاستگاه بافت گلیم شیرکی پیچ و دهکده جهانی گلیم به ثبت جهانی رسیده است.

منبع:ایرنا

اصفهان آماده پذیرش گردشگران خارجی است

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اصفهان گفت: این استان در آمادگی کامل برای پذیرش گردشگران خارجی به‌منظور سفر ایمن و با رعایت شیوه‌نامه های بهداشتی بسر می‌برد و آموزش‌های لازم در این زمینه به واحدهای مختلف ارائه شده است.

حیدر صادقی روز دوشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا افزود: بخش‌های مختلف گردشگری در استان ازجمله حدود ۴۲۰ آژانس مسافرتی و واحدهای اقامتی، بومگردی و سنتی آمادگی کامل برای پذیرش گردشگران خارجی را در روزهای آینده و بر اساس پروتکل‌های تعریف‌شده توسط ستاد ملی مقابله با کرونا و وزارتخانه میراث فرهنگی دارند.

وی با تأکید بر اینکه این آمادگی در طیف وسیع و متنوع خدمات گردشگری استان اصفهان وجود دارد، اظهار داشت: بازارهای هدف در این زمینه اولویت‌بندی شده و لازم است گردشگران برای داشتن سفری ایمن از طریق ارائه‌کنندگان خدمات گردشگری مجاز که ملزم به رعایت پروتکل‌های سفر هوشمند هستند، اقدام کنند.

صادقی بابیان اینکه کارکنان آژانس‌های گردشگری و اقامتگاه‌ها و راهنمایان تورهای مسافرتی آموزش‌های لازم و به‌روز را با توجه به شرایط کرونایی گذرانده‌اند و تجهیزات موردنیاز فراهم‌شده است، خاطرنشان کرد: با توجه به پروتکل‌های سفر هوشمند که از سوی وزارتخانه میراث فرهنگی اعلام‌شده است راهنمایان تورهای گردشگری و هتلداران می‌دانند که چگونه یک تور را به‌منظور داشتن سفری ایمن، مدیریت کنند.

وی گفت: معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی در سفری که این هفته به اصفهان داشت از بازگشایی برخی مرزها به‌صورت محدود برای مقاصد گردشگری و با موافقت ستاد ملی مقابله با کرونا و رعایت پروتکل‌های بهداشتی خبر داد که روزنه امیدی برای صنعت گردشگری کشور است.

صادقی اضافه کرد: بر این اساس، آژانس‌های مسافرتی و واحدهای اقامتی می‌توانند در کنار وزارت امور خارجه قرار بگیرند تا گردشگرانی که قصد ورود به کشورمان دارند بتوانند از طریق نهادهای رسمی و مجاز اقدام کنند.

وی همچنین با اشاره به اینکه در سفر علی‌اصغر شالبافیان معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به اصفهان یک الگوی موفق همکاری نهادهای متولی گردشگری و بخش خصوصی معرفی شد، تصریح کرد: در این الگو، همکاری مشترک بین اداره کل میراث فرهنگی، اتاق بازرگانی، شهرداری، شورای خلیفه‌گری ارامنه و مردم محلی با رونمایی از ۲۰۰ ویدئوی کوتاه و یک‌دقیقه‌ای ” داستان‌های ناگفته اصفهان ” متجلی شد.

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی اصفهان بابیان اینکه مقرر شد این الگو به‌عنوان یک نمونه موفق در سطح ملی معرفی شود، افزود: ساخت چنین ویدئوهای کوتاه به ایجاد تحول در بخش تبلیغات و بازاریابی گردشگری کشور منجر می‌شود.

وی بابیان اینکه بخش خصوصی ازجمله اتاق بازرگانی این کار را در جهت ایفای نقش مسوولیت اجتماعی خود انجام داده است، خاطرنشان کرد: این ویدئوها با همکاری وزارت امور خارجه به روش‌های مختلف ازجمله شبکه‌های اجتماعی بازنشر شده است.

صادقی با اشاره به اینکه امروزه توسعه صنایع، فروش بهتر کالاها و بهبود فضای کسب‌وکار از طریق ارتقای صنعت گردشگری میسر می‌شود، تأکید کرد: بسیاری از صنایع، کار معرفی محصولات خود را از طریق گردشگری انجام می‌دهند.

وی خاطرنشان کرد: در دیدار معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی با استاندار اصفهان علاوه بر بررسی برنامه‌های ملی و بین‌المللی، موضوع مرکز جهانی گردشگری و صنایع‌دستی مطرح شد که به ابتکار ایران به سازمان جهانی گردشگری پیشنهادشده و اصفهان با توجه به ظرفیت‌ها و نقاط قوتی که دارد، یکی از گزینه‌های آن است.

وی با اشاره به اینکه تصمیم‌گیری درباره انتخاب مرکز جهانی گردشگری و صنایع‌دستی در سطح ملی انجام می‌شود، ادامه داد: همچنین در سفر معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی به اصفهان موانع و مشوق‌های سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری با حضور نمایندگان این بخش  قرار گرفت و اعلام شد که به‌منظور تسهیل فضای کسب و کار در این حوزه، مشوق هایی تدوین شده است.

صادقی گفت: به‌عنوان مثال اگر سرمایه گذاران به احیای بناهای تاریخی با هدف گردشگری بپردازند، هزینه‌های مرمت بنا به‌عنوان آورده متقاضی، جزو مالیات و هزینه‌های آب، برق و گاز مطابق با تعرفه های فرهنگی محاسبه می‌شود.

استان اصفهان با پنج میلیون نفر جمعیت به‌عنوان قطب گردشگری جهان و ایران، بیش از ۲۲ هزار بنا و اثر تاریخی شناسایی شده دارد که از میان آنها افزون بر یک‌هزار و ۸۰۰ اثر ثبت ملی شدند.

هفت اثر از آثار تاریخی اصفهان به نام‌های میدان نقش جهان، کاخ چهلستون، باغ فین کاشان و مسجد جامع و سه قنات به نام‌های وزوان، مزدآباد و مون به ثبت جهانی رسیده و کانون توجه گردشگران داخلی و خارجی است.

اصفهان حدود ۱۵۰ هتل، ۴۴۴ اقامتگاه بومگردی، ۷۰ هتل سنتی، ۱۵۰ خانه مسافر و ۲۳۰ مهمانپذیر و افزون بر ۳۵ هزار تخت دارد.

بخش گردشگری این استان در دوران شیوع ویروس کرونا متحمل خسارت مالی حداقل چهار هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان شده است.

منبع:ایرنا