«گردشگری برای رشد فراگیر» شعار روز گردشگری ۲۰۲۱

به‌گزارش خبرنگار میراث‌آریا، بیماری همه‌گیر COVID-۱۹ تأثیر اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای بر روی تمام جوامع داشته است. اقتصادهای توسعه‌یافته و در حال‌ توسعه از این همه‌گیری خسارت‌های زیادی دیده‌اند و در این میان، گروه‌های حاشیه‌نشین و افراد آسیب‌پذیر، بیشتر از همه صدمه دیده‌اند. شروع مجدد گردشگری به راه‌اندازی رشد و بازیابی جوامع کمک خواهد کرد، اما ضروری است که مزایای این اتفاق به شکلی گسترده و منصفانه بین تمام گروه‌ها و افراد توزیع شود و محدود به گروه خاصی نشود.

بنابراین سازمان جهانی گردشگری، روز جهانی گردشگری ۲۰۲۱ را به عنوان روزی برای تمرکز بر گردشگری به منظور «رشد فراگیر» تعیین کرده است. این فرصتی است تا به اطلاعاتی فراتر از آمار گردشگری نگاه کنیم و تصدیق کنیم که هر گروهی متشکل از افراد مستقل است. UNWTO از كشورهای عضو خود و همچنین آژانس‌های وابسته به سازمان ملل متحد، مشاغل و افراد مختلف دعوت می‌كند تا از توانایی منحصربه‌فرد خود در زمینه گردشگری بهره بگیرند و اجازه ندهند هیچ‌كس پس از راه‌اندازی مجدد گردشگری و در چشم‌انداز‌های آینده، از قافله عقب بماند.

روز جهانی گردشگری، که هر ساله در ۲۷ سپتامبر (برابر با ۵ مهر) برگزار می‌شود، یک روز جهانی است که وظیفه‌اش آگاهی‌بخشی در مورد ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادیِ گردشگری و سهم این بخش در دستیابی به اهداف توسعه پایدار است.

یک چالش جهانی

در سال ۲۰۲۰، حدود ۳۲ میلیون نفر دیگر به زیر خط فقر شدید رانده شدند. به ویژه در کشورهای کمتر‌توسعه‌یافته، زنان بیشتر از همه به دلیل بحران جهانی ناشی از همه‌گیری کرونا آسیب دیده‌اند. یک دلیل برای این امر این است که آنها عمدتا در بخش‌هایی کار می‌کنند که بیشتر تحت تأثیر همه‌گیری قرار داشته است؛ از جمله گردشگری.

آسیب‌پذیرترین اعضای جوامع کمتر توانسته‌اند با تأثیرات اجتماعی و اقتصادی این بیماری همه‌گیر کنار بیایند. علاوه بر این، در بسیاری از موارد، کارگران، جوانان، افراد مسن، جوامع بومی و افرادِ کم‌توان، منابع یا فرصت‌های معدودی برای بهبودی و بیرون آمدن از این وضعیت دارند.

اصل دوم دستور کار ۲۰۳۰ برای توسعه پایدار و اهداف توسعه پایدار آن (SDG) این است که «کسی را پشت سر نگذارید.» این تعهد، که توسط همه کشورهای عضو سازمان ملل و آژانس‌های مختلف آن، از جمله UNWTO، پذیرفته شده است، حالا بیش از هر زمان دیگری به کار می‌آید. وظیفه ما این است که اطمینان حاصل کنیم با بازگشت جهان به وضعیت قبلی و شروع مجدد رشد، زندگی تک‌تک افراد هم بهبود پیدا خواهد کرد.

UNWTO به «دهه اقدام سازمان ملل متحد» برای تحقق اهداف جهانی کاملا متعهد است و همچنین به اصول راهنمای «آینده‌ای که می‌خواهیم، سازمان ملل متحدی به آن نیاز داریم» (یك فراخوان گسترده به منظور ایجاد تحول در جهان) نیز پایبند خواهد بود.

نقش گردشگری در بهبود فراگیر

همانطور که در «سال گردشگری برای توسعه فراگیر» و روز جهانی گردشگری سال ۲۰۲۱ شناخته شده است، گردشگری این توانایی منحصربه‌فرد را داراست که همه را با خود همراه کند و اطمینان حاصل کند که کسی از رشد عقب نخواهد ماند.

گردشگری یکی از ارکان شناخته‌شده در بیشترِ اهداف توسعه پایدار، به ویژه اهداف ۱ (ریشه‌کن‌ کردن فقر)، ۵ (برابری جنسیتی)، ۸ (کار مناسب و رشد اقتصادی) و ۱۰ (کاهش نابرابری‌ها) به شمار می‌رود.

UNWTO به عنوان آژانس تخصصی سازمان ملل برای گردشگری مسئولانه و پایدار، گردشگری را به سمت بهبود و رشد فراگیر هدایت می‌کند. این سازمان تضمین می‌کند که هر بخش از گردشگری در آینده حرفی برای گفتن خواهند داشت، از جمله جوامع، اقلیت‌ها، جوانان و تمام کسانی که امکان دارد با روند موجود، در معرض خطر عقب‌ماندگی از سایرین باشند.

برای اینکه شروع مجدد گردشگری و رشد بتواند تا حد ممکن فراگیر باشد، UNWTO بر روی موارد زیر متمرکز خواهد شد:

مشارکت‌ها: اکنون زمان پرورش و تقویت نقش گردشگری در بخش‌های دیگر برنامه توسعه است. پذیرش اصلاحات سازمان ملل برای تقویت حمایت این سازمان در سطح کشورها، مشارکت با آژانس‌های وابسته سازمان، از جمله برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)، سازمان بین‌المللی کار، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) و زنان سازمان ملل و همچنین مشارکت با سازمان‌های بین‌المللی، موارد بسیار مهمی هستند که اطمینان می‌دهند منافع حاصل از رشد گردشگری در خارج از این بخش هم احساس خواهد شد و به پیشرفت گسترده‌تر کمک خواهد کرد.

طرفداری: اهمیت گردشگری در حال حاضر در بالاترین سطوح سیاسی به رسمیت شناخته شده است و روز به روز هم بر اهمیت آن افزوده می‌شود. UNWTO با در نظر گرفتن نیازها و اهداف طیف متنوعی از ذینفعان‌، از جمله کسانی که ممکن است از رشد گردشگری عقب مانده باشند، با دولت‌ها همکاری می‌کند، تا اطمینان حاصل شود که رشد گردشگری داخلی و بین‌المللی به امری فراگیر بدل شده است. روز جهانی گردشگری ۲۰۲۱ فرصتی را برای دولت‌های سراسر جهان فراهم می‌کند تا نقش گردشگری را در رشد فراگیر ارتقا دهند و نحوه پیشرفت بیشتر را تشخیص دهند.

نگاه به آینده: گشودن پتانسیل اکوسیستم گردشگری و زنجیره ارزش گسترده و تسهیل سرمایه‌گذاری در گردشگری می‌تواند رشد فراگیرتر و پایدارتری را در مناطق جدید، از جمله برای جوامع به‌ حاشیه‌ رانده‌شده، فراهم کند. در کنار این، گسترش دسترسی به آموزش گردشگری و ارائه آموزش‌های خاص مربوط به این بخش، به همه این فرصت را می‌دهد تا از رشد گردشگری آینده بهره‌مند شوند.

گردشگری برای رشد فراگیر

روز جهانی گردشگری ۲۰۲۱ فرصتی منحصر به فرد برای تقویت گفتمان در مورد نقش گردشگری در بهبود و رشد است. UNWTO از کشورهای عضو و اعضای وابسته خود و همچنین آژانس‌های وابسته سازمان ملل متحد، سازمان‌های بین‌المللی، کسب و کارهای مقاصد گردشگری و گردشگران به صورت جداگانه دعوت می‌کند تا نقشی فعال در این زمینه ایفا کنند:

اعضای UNWTO: رشد فراگیر گردشگری یکی از ارکان مهم مأموریت UNWTO به شمار می‌رود. روز جهانی گردشگری فرصتی برای کشورهای عضو و اعضای وابسته است تا از طریق به اشتراک گذاشتن بهترین روش‌ها، نمایش موفقیت‌ها و اطمینان حاصل کردن از اصل رشد فراگیر، تصمیم‌گیری را در بالاترین سطح سیاسی و تجاری تأیید کنند.

آژانس‌های سازمان ملل و سازمان‌های بین‌المللی: UNWTO از آژانس‌های وابسته به سازمان ملل متحد دعوت می‌کند تا از مناسبت روز جهانی گردشگری نهایت استفاده را ببرند و نقشی که گردشگری در زمینه‌های مربوطه خود دارد، از تجارت عادلانه و اقدامات اقلیمی گرفته، تا برابری جنسیتی، حقوق جوامع بومی و فرصت‌های موجود برای رشدد جوانان، را به رسمیت بشناسند.

مقاصد و مشاغل: ایده‌ها و تعهدات اگر عملی نشوند، هیچ سوود و فایده‌ای نخواهند داشت. روز جهانی گردشگری فرصتی است برای طیف متنوعی از ذی‌نفعان گردشگری، از جمله مقاصد و کسب و کارها با هر اندازه‌ای، تا ببیند چطور می‌توانند در هنگام شروع مجدد گردشگری فراگیرتر باشند و بهترین روش‌های دستیابی به این امر را به اشتراک بگذارند و از دستاوردهای موجود تجلیل به عمل بیاورند.

گردشگرها: بدون وجود افراد و تجربیات آنها، گردشگری به معنای واقعی‌اش وجود نخواهد داشت. روز جهانی گردشگری هم سعی دارد همین امر را منعکس کند. از تک‌تک گردشگران خواسته می‌شود تا در این گفتمان شرکت داشته باشند و افکار خود را در مورد اینکه چگونه رشد گردشگری می‌تواند بیشتر و فراگیرتر باشد، با مسئولین و افراد مربوطه به اشتراک بگذارند.

منبع:میراث آریا

جنگل‌های هیرکانی گلستان، فسیل زنده منحصربه‌فرد جهان

جنگل‌های هیرکانی، منطقه‌ای جنگلی در کرانه جنوبی دریای خزر و شمال رشته‌کوه‌های البرز که غنا و تنوع زیستی، گونه‌های بومی، نادر و منحصربه‌فرد گیاهی و جانوری و زیبایی حیرت‌انگیز طبیعی‌اش چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره می‌کند. از جنگل‌های هیرکانی بانام فسیل زنده یا موزه طبیعی نیز یاد می‌شود زیرا بسیاری از گونه‌های گیاهی موجود در این جنگل‌ها امروز به‌صورت فسیل در اروپا یافت می‌شود. شواهد علمی نشان می‌دهند که سابقه تاریخی این جنگل‌ها به دوران سوم زمین‌شناسی (ژوراسیک) یا همان عصر دایناسورها بازمی‌گردد.

اهمیت این سابقه طولانی زمانی آشکار می‌شود که بدانیم هم‌زمان با عصر یخبندان، به‌غیراز جنگل‌های هیرکانی که به دلیل قرار گرفتن بین رشته‌کوه‌های البرز و دریای خزر از اقلیم معتدل‌تری برخوردار بودند، تمامی جنگل‌های پهن‌برگ به‌جز تعداد معدودی نابود شدند؛ از همین رو است که جنگل‌های هیرکانی را مادر جنگل‌های جوان اروپا و شمال آمریکا می‌دانند.

مطالعات انجام‌شده پنج تیپ کلان اقلیمی را در بهشت هیرکان شناسایی کرده‌اند که عبارت‌اند از اقلیم خیلی مرطوب، اقلیم مرطوب، اقلیم نیمه مرطوب، اقلیم مدیترانه‌ای و اقلیم خشک که هرکدام از این اقلیم‌ها برحسب فاکتورهای اقلیمی نظیر تراکم جنگل‌های انبوه یا تنک، جهت شیب، نسبت فاصله با دریای خزر و دیگر فاکتورها، خود به خرده اقلیم‌های زیادی تقسیم می‌شوند که این مسئله موجب شده این جنگل‌ها در نوع خود بی‌نظیر و منحصربه‌فرد باشند و حفاظت از آن‌ها را به‌عنوان گنجینه‌ای ملی بر ما واجب کرده است.

تنوع گونه‌های گیاهی بسیار بالاست و بیش از ۸۰ گونه درختی پهن‌برگ، چهار گونه سوزنی‌برگ و ۵۰ گونه درختچه‌ای تاکنون در این منطقه شناسایی شده است. از مهم‌ترین گونه‌های گیاهی در جنگل‌های هیرکانی در بین درختان می‌توان به راش، ممرز، بلوط، توسکا، انجیلی، افرا، نمدار، بارانک، نارون، زبان‌گنجشک، انجیر، لرگ و سرخدار و در بین گونه‌های درختچه‌ای به آلوچه وحشی، انار، شمشاد، ولیک، ازگیل، جل، خاس، گالش، انگور، سیاه تنگرس طبی و… اشاره کرد.

در میان گونه‌های جانوری می‌توان به پلنگ، خرس، کل، بز، گرگ، مارال، شوکا، گربه وحشی، روباه، شغال، سمور، سیاه‌گوش، خرگوش، موش جنگلی، راسو، قوچ، سنجاب، و در میان ساکنان آسمانی زیباترین جنگل‌های زمینی، بهشت هیرکان، یعنی پرندگان به توکا، سنقر سفید، انواع پرندگان شکاری، دارکوب، سار، سینه‌سرخ، سسک، چرخ ریسک خزری، قرقاول، سهره، بلدرچین، قوش، دال (کرکس)، کبک، اردک نوک پهن و اردک اره، کبوتر جنگلی، عقاب و جغد اشاره کرد.

ثبت جنگل‌های هیرکانی در لیست میراث جهانی یونسکو

جنگل‌های هیرکانی به عنوان دومین اثر بزرگ طبیعی ایران پس از بررسی در چهل‌وسومین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در باکو آذربایجان، در تاریخ ۱۰ جولای ۲۰۱۹ مصادف با ۱۹ تیرماه ۱۳۹۸ با شماره ۱۵۸۴ در فهرست جهانی به ثبت رسید.

ثبت جنگل‌های هیرکانی در لیست میراث جهانی یونسکو که از مدت‌ها قبل مورد توجه دولت ایران بوده است به یکی از اولویت‌های ایران در سال ۲۰۱۷ تبدیل شد. در مجموع تعداد ۱۵ سایت در استان‌های گلستان، سمنان، گیلان، مازندران و خراسان شمالی با همکاری سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری وقت، سازمان محیط‌زیست، سازمان جنگل‌ها و مراتع و دانشگاه تربیت مدرس برای ثبت در لیست میراث جهانی یونسکو پیشنهادشد.

از ۲ میلیون هکتار مساحت جنگل هیرکانی حدود ۲۵ درصد در استان گلستان واقع‌شده است.

سه سایت استان گلستان عبارت‌اند از پارک ملی گلستان، منطقه حفاظت‌شده جهان‌نما و منطقه ابر (بخش گسترده‌ای شامل درختان سوزنی‌برگ سرخدار در دره پونه آرام علی‌آبادکتول و جنوب رامیان است.)

پارک ملی گلستان

سایت گلستان بزرگ‌ترین، قدیمی‌ترین و غنی‌ترین پارک جنگلی ایران است که در شمال ایران و جنوب شرقی دریای خزر قرار گرفته است. این سایت مساحتی برابر با ۸۷هزار و ۲۴۱ هکتار دارد. قرار گرفتن در مرز بین دو اقلیم نیمه مرطوب خزری و خشک و نیمه‌خشک ایران تورانی و پستی‌وبلندی‌های شدید باعث تنوع اقلیمی در این سایت شده است که تأثیر زیادی در ایجاد جنگل‌های پهن‌برگ در غرب، جنگل‌های سوزنی‌برگ در ارتفاعات و مراتع و درختزارها در شرق و شمال سایت دارد.

این پارک با وجود اینکه درصد کمی از مساحت ایران را در برگرفته، اما یک‌هشتم گونه‌های گیاهی، یک‌سوم پرندگان و بیش از ۵درصد از گونه‌های پستانداران ایران را در خود جای‌داده است.

این سایت همچنین دارای بزرگ‌ترین جمعیت گونه در معرض خطر انقراض پلنگ ایرانی است. مهم‌ترین گونه‌های جانوری پارک شامل پلنگ ایرانی، گرگ، گوزن مارال، شوکا، قوچ اوریال، بز وحشی و غزال است.

منطقه حفاظت‌شده جهان‌نما

سایت جهان‌نما در محدوده سیاسی استان گلستان و در جنوب و جنوب شرقی شهرستان‌های گرگان و کردکوی در سلسله جبال البرز واقع شده است.

به‌دلیل وجود حیات‌وحش ارزشمند و چشم‌اندازهای بی‌نظیر همچنین وجود زیستگاه‌های مختلف کوهستانی تپه‌ای و دشتی و جنگل‌های انبوه و متراکم، پهنه‌ای کم‌نظیر و منحصربه‌فرد در لیست سایت‌های پیشنهادی برای ثبت جهانی قرارگرفته است. واقعیتی که به‌خودی‌خود آشکارا می‌تواند تنوع اقلیمی کم‌نظیر این زیستگاه ارزشمند را نشان دهد. از همین روست که می‌توان به‌صورت هم‌زمان جنگل‌های پهن‌برگ بلوط، راش و ممرز را در نیمه شمالی و رویشگاه‌های درختانی سوزنی‌برگ ارس و متراکم را در نیمه جنوبی منطقه مشاهده کرد.

در منطقه جهان‌نما به طور کلی ۵۹ گونه پستاندار شناسایی شده است. این تعداد گونه‌ها حدود ۳۰/۴ درصد از پستانداران خشکی‌زی ایران را شامل می‌شوند. از پستانداران شاخص منطقه می‌توان به مرال، بز و پازن، گوسفند وحشی، شوکا، پلنگ ایرانی و… اشاره کرد.

تاکنون حدود ۶۰۷ گونه گیاهی نیز در این منطقه شناسایی‌شده و از نظر تنوع گیاهان دارویی نیز بسیار غنی است.

جنگل ابر

ابر قسمتی از قدیمی‌ترین و زیباترین جنگل‌های هیرکانی است و با گونه‌های گیاهی و جانوری نادر، یکی از زیباترین نقاط ایران و شمال شرق کشور است. جنگل ابر به دلیل این‌که در اغلب مواقع فضای آن را اقیانوسی از ابر فراگرفته به این نام مشهور است.

ویژگی‌های شاخص این زون به دلیل وجود درختان سرخدار و رویشگاه درختان و سوزنی‌برگ در محدوده دره زرین گل و پونه آرام علی‌آبادکتول و روستاهای افرا تخته و سیاه رودبار است که قدمت رویشگاه درختان سرخدار به ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون سال قبل می‌رسد.

دامنه تغییرات ارتفاعی سایت از ۱۲۹ تا ۲۹۰۲ متر و اقلیم منطقه نیمه مرطوب تا نیمه مرطوب سرد است. به دلیل تنوع ارتفاعی منطقه و قرار داشتن این سایت در محل تقاطع دو ناحیه رویشی هیرکانی و ایران و تورانی سیمای زیستگاهی و رویشگاهی منطقه بسیار متنوع است. خرس قهوه‌ای، گرگ، پلنگ، خوک وحشی، مرال، شوکا، شغال، روباه، خرگوش، کل و بز، کبک، بلدرچین، عقاب جنگلی، کرکس، شاهین، فاخته و قرقاول ازجمله گونه‌های جانوری موجود در این منطقه هستند.

قدمت زمین‌شناسی بیش از ۴۰ میلیون سال، ارزش دیرین‌شناسی درختان با بیش از یک‌میلیون سال، تنوع زیستی بسیار بالای گیاهی و جانوری و زیباشناختی که درواقع به‌عنوان یک فسیل زنده منحصربه‌فرد در جهان مطرح است، اهمیت جنگل‌های هیرکانی را نمایان می‌سازد.

در کنار ارزش‌های زیست‌محیطی این جنگل، توسعه گردشگری با تبلیغ یونسکو می‌تواند گامی مؤثر در اقتصاد کشور و استان گلستان باشد.

گلستان جزو معدود استان‌های کشور است که در ۳ حوزه میراث غیرمنقول (میراث جهانی گنبد قابوس) ناملموس (فن مهارت ساختن و نواختن کمانچه ترکمن) طبیعی (جنگل‌های هیرکانی) اثر ثبت جهانی دارد.

ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی به‌عنوان سومین اثر جهانی استان در کنار سایر ظرفیت‌های میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی، گوناگونی اقلیمی و تنوع اقوام، بستر مناسبی را در استان گلستان برای جذب گردشگر گرد هم آورده است که می‌توان با بهره‌مندی مناسب از این پتانسیل‌ها این استان را به مقصدی برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل کرد.

منبع:میراث آریا

ابلاغ عرصه و حریم اثر جهانی هیرکانی گیلان به استاندار

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی گیلان اعلام کرد : محدوده عرصه و حریم اثر جهانی جنگل های هیرکانی از سوی وزیر میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی به ارسلان زارع، استاندار گیلان ابلاغ شده است.

ولی جهانی روز یکشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: این اقدام در اجرای قانون الحاق ایران به کنوانسیون حمایت میراث فرهنگی و طبیعی جهان مصوب دی ماه ۵۳ مجلس شورای اسلامی و ماده ۷ آئین نامه اجرایی تبصره ماده ۲ قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هیات وزیران نقشه محدوده عرصه حریم و ضوابط حفاظتی مربوط به اثر طبیعی جنگل های هیرکانی انجام شده است.

وی اظهار داشت: جنگل های هیرکانی واقع که در استان گیلان ،مازندران ،گلستان ،سمنان و خراسان شمالی که به شماره ۱۵۸۴ در تاریخ ۱۰ جولای ۲۰۱۹ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت جهانی شده است، بر اساس این ابلاغ نقشه عرصه و حریم پهنه های جنگل جهان نما، پارک ملی گلستان، جنگل ابر، بولا، الیمستان ، واز ، کجور، خشکه داران، چهار باغ ، سیاهرود رودبار، گشت رودخان و منطقه حفاظت شده لیسار اعلام شده است.

معاون میراث فرهنگی افزود: بر اساس ابلاغیه یاد شده محدوده عرصه و حریم اثر مذکور تحت نظارت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان است و هرگونه دخل و تصرف در محدوده حریم و تخلف از ضوابط حفاظتی جرم محسوب می شود و مرتکب ،مشمول مجازات های قانونی است.

وی گفت: ثبت جنگل های هیرکانی در فهرست میراث جهانی یونسکو که از قبل از سال ۲۰۰۷ مورد توجه دولت بوده است به یکی از اولویت های ایران در سال ۲۰۱۷ تبدیل شد و در مجموع تعداد ۱۲ سایت در پنج استان گیلان، مازندران و گلستان، سمنان و خراسان شمالی با همکاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، سازمان محیط زیست، سازمان جنگل ها و مراتع و دانشگاه تربیت مدرس و بنیاد سوکوی آلمان برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو پیشنهاد شد .

معاون میراث فرهنگی گیلان اظهار داشت: از این ۱۲ سایت سه سایت گشت رودخان، سیاهرود رودبار و لیسار در استان گیلان واقع شده اند که مساحت سایت های ثبت شده در استان گیلان در مجموع ۵۸هزار و ۵۳۴ هکتار است و این سایت ها در مرطوبترین بخش جنگلهای هیرکانی با تنوع زیستی بی نظیر، واقع شده اند.

ثبت جهانی جنگل‌های هیرکانی که بخشی از آن در گیلان قرار دارد ۱۴تیرماه ۹۸ در چهلمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان، اعلام شد.
جنگل های هیرکانی نوار سبزی به طول ۸۵۰ کیلومتر هستند که از جلگه گرگان تا قسمتی از کشور آذربایجان کشیده شده اند.

نام این جنگل ها از نام قدیم گرگان که در گذشته هیرکان خوانده می شد، گرفته شده است. منطقه ای جنگلی در کرانه جنوبی دریای خزر و شمال رشته کوه های البرز که غنا و تنوع زیستی، گونه های بومی، نادر و منحصر بفرد گیاهی و جانوری و زیبایی حیرت انگیز طبیعی اش چشم هر بیننده ای را خیره می کند. از جنگل های هیرکانی با نام فسیل زنده یا موزه طبیعی نیز یاد می شود زیرا بسیاری از گونه های گیاهی موجود در این جنگل ها امروزه به صورت فسیل در اروپا یافت می شوند.

شواهد علمی نشان می دهند که سابقه تاریخی این جنگل ها به دوران سوم زمین شناسی (ژوراسیک) یا همان عصر دایناسورها بازمی گردد. اهمیت این سابقه طولانی زمانی آشکار می شود که بدانیم همزمان با عصر یخبندان به غیر از جنگل های هیرکانی که به دلیل قرار گرفتن بین رشته کوه البرز و دریای خزر از اقلیم معتدل تری برخوردار بودند، تمامی جنگل های پهن برگ به جز تعداد معدودی نابود شدند؛ از همین روست که جنگل های هیرکانی را مادر جنگل های جوان اروپا و شمال آمریکا می دانند.

در جنگل های معتدل و آمیخته هیرکانی به دلیل حاصلخیزی خاک، تغییرات دما و بارندگی‌های متعدد گونه های گیاهی زیادی وجود دارد. بیش از ۸۰ گونه درختی پهن برگ، چهار گونه سوزنی برگ و ۵۰ گونه درختچه‌ای تاکنون در آن شناسایی شده است.

از مهم ترین گونه های گیاهی در جنگل های هیرکانی بین درختان می توان به راش، ممرز، بلوط، توسکا، انجیلی، افرا، نمدار، بارانک، نارون، زبان گنجشک، انجیر، لرگ و سرخدار و بین گونه های درختچه ای به آلوچه وحشی، انار، شمشاد، ولیک، ازگیل، جل، خاس، گالش انگور، سیاه تنگرس طبی و خردمندی اشاره کرد و در میان گونه های جانوری نیز می توان از پلنگ، گراز، خرس، گرگ، مارال، روباه شغال، سمور، سیاه گوش، خرگوش، موش جنگلی، راسو، قوچ، سنجاب، شوکا، کل، بز و در میان ساکنان آسمانی زیباترین جنگل های زمینی بهشت هیرکان یعنی پرندگان می توان به توکا، دارکوب، سار، سینه سرخ، سسک، چرخ ریسک، قرقاول، سهره، بلدرچین، قوش، دال (کرکس)، کبک، اردک نوک پهن و اردک اره، کبوتر جنگلی، عقاب و جغد نام برد.
تنوع اقلیمی، گونه ای و اکوسیستمی موجب شده این جنگل ها در نوع خود بی نظیر و منحصر بفرد باشند و حفاظت از آنها را به عنوان گنجینه ای ملی بر ما واجب کرده است.
ثبت این جنگل ها در لیست میراث جهانی یونسکو مزایا و فواید بسیاری برای جوامع محلی و منطقه ای و برای کشور ایران در پی خواهد داشت؛ وقتی یک اثر در فهرست جهانی این سازمان ثبت می‌شود همه اعضای کنوانسیون ۱۹۷۲ که ۱۹۱ کشور عضو آن هستند و یک هزار و ۹۲ اثر طبیعی، فرهنگی، ترکیبی و منظر فرهنگی از ۱۶۷ کشور در فهرست آن جای گرفته است، متعهد هستند با مشارکت جهانی از آن اثر مراقبت کنند.
ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی سبب می‌شود علاوه بر محافظت و نگهداری و معرفی ارزش‌های آن به جهانیان به عنوان هدف اصلی، نوعی تبلیغات برای مقصد انجام شود که به واسطه آن فعالیت‌های گردشگری در محوطه نیز افزایش می‌یابد.

منبع:ایرنا

رویافروشی در ارمنستان

«تصاویری که از مسافران ایرانی در خیابان‌های ارمنستان منتشر شده است، متاسفانه واقعیت دارد. درباره ارمنستان رویافروشی شد.»

این‌ها اظهارات کیوان بیانی، مدیر یک آژانس گردشگری در تهران است که خودش هم تور ارمنستان را این روزها اجرا کرده و درباره موج سفر ایرانی‌ها که به خاطر تزریق واکسن در ارمنستان راه افتاده است، به ایسنا می‌گوید: استقبال از تورهای ارمنستان با تبلیغاتی که درباره تزریق رایگان واکسن شد، یک‌باره افزایش پیدا کرد، اما چون زیرساخت در مرز و داخل کشور ارمنستان پاسخگوی این حجم از تقاضا نبود، بیشتر مسافران به‌ویژه در هفته‌های گذشته با مشکل مواجه شدند. مردم به دنبال رویای واکسن به ارمنستان رفتند، اما با واقعیت‌های دیگری روبه‌رو شدند.

او منظورش از رویافروشی در ارمنستان را این‌طور تشریح می‌کند: بعضی از مجریان تور  که غیرمجاز هم هستند، درباره ارمنستان واقعیت‌ها را نگفتند و رویافروشی کردند، برای همین در مرز با آن ازدحام جمعیت روبه‌رو شدیم و یا در خیابان‌های ایروان (پایتخت ارمنستان) مردم شب را صبح کردند. ازدحام جمعیت در مرز، تاخیرهای طولانی را سبب شد، مرز نوردوز زیرساخت ندارد و نمی‌تواند پاسخگوی این حجم از تقاضا باشد. در واقع هیچ یک از مرزهای زمینی چنین زیرساختی ندارد. گمرک ایران از سفر ۱۴ هزار ایرانی از مرز هوایی و زمینی سخن گفته، درحالی که گزارش‌ها و مشاهدات همکاران ما آماری بیشتر از این عدد را نشان می‌دهد، شاید عدد میلیونی باشد.

بیانی می‌افزاید: ایروان مثل استانبول شهر بزرگ و پیشرفته‌ای نیست و نمی‌تواند پاسخگوی این تعداد گردشگر باشد. آن‌طور که همکارانم گزارش دادند یک روزهایی اتاق خالی برای مسافران پیدا نمی‌شد. متاسفانه بعضی از مسافران هم گرفتار دلال‌ها و شیادها شدند. برای همین بدون جا و مکان ماندند و بعد هم آن تصاویر از مسافران ایرانیِ در خیابان‌مانده منتشر شد.

یک روزهایی در شهر ایروان اتاق خالی برای مسافران پیدا نمی‌شد.   بعضی از مسافران هم گرفتار دلال‌ها و شیادها شدند. برای همین بدون جا و مکان ماندند و بعد هم آن تصاویر از مسافران ایرانیِ در خیابان‌مانده منتشر شداین مدیر آژانس مسافرتی می‌گوید: کل جمعیت ارمنستان کمتر از سه‌ونیم میلیون نفر است، فرض کنید یک‌سوم جمعیت این کشور مسافر خارجی داشته باشد، امکانات چطور می‌تواند پاسخگو باشد؟ من عکسی از میدان اصلی و بزرگ ایروان دیدم که مملو از جمعیتی شده بود که برای تزریق واکسن آمده بودند. برای همین معتقدم درباره ارمنستان رویافروشی شد، هجمه‌ای پدید آمد و بعد هم آن تصاویر را از مسافران ایرانی مشاهده کردیم. البته که به خاطر بی‌تدبیری و بی‌توجهی‌ها این اتفاق افتاده است. حقیقت درباره سفر ارمنستان به قدری عریان است که اصلا لزومی ندارد انگشت اتهام را به سمت شخص یا دستگاهی بگیریم و او را نشان دهیم.

بیانی در ادامه با بیان این‌که تب تور ارمنستان درحال فروکش است، اظهار می‌کند: ارمنستان هیچ وقت مقصد یا انتخاب اول ایرانی‌ها برای سفر نبوده است. وقتی جایگزینی نباشد، مردم هم سراغ ارمنستان می‌روند. در واقع تزریق رایگان واکسن در این کشور، این حجم از ایرانی‌ها را به ارمنستان کشاند، اما حالا که قانون ۱۰ روز اقامت در این کشور برای مسافران خارجی الزامی شده است، پیش‌بینی می‌کنیم به تدریج از تعداد سفرها کاسته شود که البته از حالا شاهد آن هستیم. میزان تقاضا برای سفر به ارمنستان در این هفته بسیار کمتر از هفته‌های گذشته بود.

این مدیر آژانس گردشگری همچنین می‌گوید: با توجه به وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم، سفر اتوبوسی به ارمنستان بیشترین متقاضی را داشته که قیمت آن حدود سه و نیم میلیون تومان بوده است. البته درحال حاضر امکان سفر مستقیم با اتوبوس به ارمنستان وجود ندارد و مسافر از مرز پیاده می‌گذرد و آن طرف هم با اتوبوس دیگری ادامه می‌دهد. قرار شده در آینده نزدیک اجازه تردد به اتوبوس‌ها از مرز داده شود. سفرهای هوایی هم متقاضی دارد، قبلا پروازها به خاطر کووید متوقف شده بود که حالا هواپیمایی ارمنستان دوباره کارش را در مسیر ایران شروع کرده است.

بابک نعمت‌پور، راهنمای رسمی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز که این روزها مسافران ایرانی را در سفر ارمنستان به عنوان راهنمای تور، همراهی می‌کند، پرده‌ای دیگر از این سفرها را کنار می‌کشد و به ایسنا می‌گوید: ۱۷ تیرماه توری زمینی را به مقصد ارمنستان اجرا کردم. شاید شلوغ‌ترین روز مرز بود. ۲۴ ساعت معطل ماندیم. ازدحام و صف طولانی به علت کنترل تست‌های کووید مسافران بود. فقط دو مامور در مرز مستقر شده بودند که کفاف آن همه جمعیت را نمی‌داد. بسیاری از مسافران ساعت‌های طولانی روی پل مرزی که از رود ارس گذر کرده، معطل ماندند. کار بیشتر مسافران راه نیافتاد و خیلی‌ها مجبور شدند شب را در مرز بگذرانند.

او هم تایید دارد که مرز زمینی ارمنستان زیرساخت مناسبی برای جمعیت زیاد ندارد.

نعمت‌پور می‌گوید: برخورد نامناسبی را در مرز شاهد نبودیم، فقط مرز شلوغ بود و تدبیری برای این حجم از مراجعه‌کننده نسنجیده بودند.

این راهنمای گردشگری ادامه می‌دهد: در شهر ایروان حدود پنج مرکز اجازه تزریق واکسن به مسافران خارجی را داشتند که در هر مرکز، روزانه به ۱۰ تبعه خارجی واکسن تزریق می‌شد. ابتدا اسم افرادِ در صف را می‌نوشتند و چهار پنج روز بعد وقت واکسن می‌دادند. در این مراکز اولویت با شهروندان ارمنستان بود و مازاد روزانه واکسن را به مسافران خارجی تزریق می‌کردند که سهمیه آن هم مشخص بود. یک مرکز هم بود که سهمیه بیشتری داشت و روزانه بین ۵۰ تا ۸۰ نفر را واکسینه می‌کرد. با این حال، خیلی از مسافران نتوانستند واکسن بزنند و به کشور برگشتند، چون مدت سفر و تورشان تمام شده بود.

افرادی هستند در اطراف مراکز تزریق واکسن در شهر ایروان که برای هر دُز واکسن ۱۰۰ دلار می‌گیرند و مسافران را به روستاهای اطراف این شهر می‌برند تا آنجا واکسینه شونداو می‌گوید: این حجم تقاضا عامل دلال‌بازی‌هایی هم شده است. افرادی هستند که از هر نفر برای هر دُز واکسن ۱۰۰ دلار می‌گیرند و آن‌ها را به روستاهای اطراف ایروان می‌برند تا آن‌جا واکسینه شوند.

او می‌افزاید: واقعیت درباره سفر ارمنستان به مردم گفته نشده است، فقط تبلیغ کردند که واکسن رایگان تزریق می‌شود. دیگر همکارانم تعریف می‌کردند که تا قبل از ۱۷ تیرماه ـ پیش از افزایش تقاضا در ایران برای سفر به این کشور ـ چادرهای زیادی در سطح شهر ایروان برای تزریق واکسن برپا شده بود، شاید به ۱۰ تا ۱۵ ایستگاه می‌رسید، اما وقتی جمعیت مسافر زیاد شد، همه آن چادرها را جمع کردند و چهار پنج مرکز را به مسافران خارجی اختصاص دادند. ساعت کار این مراکز هم از چهار عصر تا هشت شب بود. سهمیه هم که محدود بود. خیلی‌ها تا ایروان آمدند، اما نوبت واکسن به آن‌ها نرسید.

او درباره تصاویری که از خیابان‌خوابی مسافران ایرانی منتشر شد، نیز توضیح می‌دهد: این‌طور نبوده که اتاق خالی اصلا پیدا نشود. از همکارانم شنیدم بعضی از آژانس‌ها زیر تعهدات‌شان زدند و تعدادی از مسافران خدمات نگرفتند.

این راهنما به افزایش هزینه‌های تورهای ارمنستان همزمان با افزایش تبلیغات واکسن رایگان و تقاضا برای سفر به این کشور، اشاره و بیان می‌کند: طبق اطلاعاتی که دارم هزینه خوراک و اقامت در ارمنستان که تغییری نکرده است، اما در ایران هزینه اتوبوس و بلیت هواپیما با توجه به افزایش تقاضا گران شده است.

نعمت‌پور می‌گوید: حالا که از حجم آن تبلیغات و فشارها کم شده، تقاضا برای سفر به این کشور هم فروکش کرده و به نسبت هفته‌های گذشته اوضاع آرام‌تر شده است، مخصوصا با قانونی که ارمنستان برای ۱۰ روز اقامت ضروری تعیین کرده است. طبق این قانون، مسافر حدود  ۹ روز باید در این کشور اقامت داشته باشد تا پس از آن اجازه تزریق واکسن بگیرد.

منبع:ایسنا

نقطه رشد خاوران در توسعه صنعت گردشگری است

مدیر موسسه هنرآفرینان و فرهیختگان جوان خاوران گفت: تجربه برگزاری جشنواره انار و خرما در شهر خاوران به ما نشان داد که ظرفیت و نقطه رشد این منطقه در صنعت گردشگری است که متأسفانه هنوز عموم مردم از این نکته مهم غافل هستند.

به گزارش خبرگزاری فارس از خفر، صنعت گردشگری در شهرهای کوچک که اکثراً نیز ناشناخته اند، از چنان نقش کلیدی در توسعه آن منطقه برخوردار است که غفلت از آن با ضعف اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی برابر خواهد بود.

به گفته کارشناسان در شهر کم جمعیتی چون خاوران که فراوانی آب باعث سرسبزی و رشد آن شده، تخصصی پرداختن به مسائل گردشگری باعث رونق اقتصادی می شود که برای تحلیل این مسئله با مدیر مؤسسه هنرآفرینان و فرهیختگان جوان شهر خاوران در این باره به گفتگو پرداختیم.

عبدالرضا ناصری با بیان اینکه خاوران همیشه نگین درخشان و سبزی در منطقه بوده و علت اصلی آن آب است گفت: یکی از ویژگی ها خاص خاوران طبیعت بکر آن است که متأسفانه چند سالی است با ساخت و ساز های غیر موجه این طبیعت دست خوش تغییر شده است و ما نیز هرچه به باغداران و مسئولین شهر گوشزد کردیم؛ توجیه های غیر قابل قبول شنیدیم.

وی با تأکید بر اینکه راه برون رفت مردم خاوران برای ایجاد شغل، مسئله گردشگری است افزود: بافت قدیم خاوران مملو از خانه هایی است که توریست عاشق آن است و ما بهترین آثار را در این منطقه تاریخی شاهد هستیم که اندک اندک مردم به رونق گردشگری نگاه خاصی پیدا کرده اند چنانکه یک مجموعه اقامتگاه بومگردی در بابت قدیم خاوران در حال راه اندازی است.

این فعال فرهنگی با اشاره به ثبت ملی چندین اثر تاریخی این شهر در میراث فرهنگی ادامه داد: گردشگری را باید در کنار صنایع دستی رشد دهیم و برگزاری کارگاه های آموزشی برای انتقال فرهنگ و هنر گذشتگان بهترین سرمایه برای آیندگان خواهد بود.

ناصری با بیان اینکه برگزاری جشنواره های مختلف با رویکرد بومی محلی می تواند خاوران را در نگاه همگان روشن سازد افزود: جشنواره انار و خرما در ایام قبل از کرونا یکی از مهم ترین فعالیت هایی بود که با فکر و اندیشه جوانان خاورانی راه اندازی شد و حضور افرادی از استان های مرکزی و جنوبی کشور در این جشنواره، بازار خوبی را برای خاورانی ها فراهم ساخت.

وی با اشاره به اینکه کرونا باعث اختلال فعالیت های گردشگری شده است گفت: تجربه جشنواره انار و خرما در این شهر به ما نشان داد که ظرفیت و نقطه رشد این شهر فقط در صنعت گردشگری است که متأسفانه هنوز عموم مردم از این نکته مهم غافل هستند و ما هرچه در توان داریم برای رشد گردشگری در شهرمان انجام می دهیم.

مدیر مؤسسه هنرآفرینان و فرهیختگان جوان خاوران با تأکید بر اینکه ظرفیت خوبی در بین خاورانی های مقیم شیراز است ادامه داد: ما فراخوان هایی را در نظر گرفته ایم تا برنامه ای تحت عنوان “خاوران شناسی” با کمک خاورانی های مقیم سایر شهر ها در سطح استان فارس به خصوص شهر شیراز راه اندازی نماییم تا پتانسیل های خاوران شناخته شود.

عبدالرضا ناصری به حمام تاریخی خاوران اشاره کرد و گفت: هرگونه تغییر غیرکارشناسانه در بافت حمام خیانت به هویت و تاریخ گذشتگان است و باید مرمت حمام با نظارت مستقیم کارشناسان اداره میراث فرهنگی صورت گیرد.

منبع:خبرگزاری فارس

وصف یاقوت‌های سرخ روستای گردشگری «خَمَس» خلخال

برداشت آلبالوهای خوش‌گوار روستای گردشگری خَمَس شهرستان خلخال با اجرای جشنواره سنتی آلبالو آغاز شد.

به گزارش خبرگزاری فارس از اردبیل، در ۱۵ کیلومتری مرکز شهرستان خلخال، برداشت یاقوت‌های سرخ و خوشگوار آلبالو آغاز شده است؛ این میوه سردرختی امسال زودتر از موعد به بار نشسته و تا ساکنان و باغداران این منطقه خوش آب و هوا زودتر از سال‌های گذشته جشن چینش آن را برگزار کنند.

مردم مهمان‌نواز روستای خَمَس، خوش طعمی آلبالوهای این منطقه را در طبیعت و تعذیه از آب‌های زیرزمینی و برف‌های یخ شده کوه‌های طالش دانسته و معتقدند که امسال به‌دلیل وضعیت متفاوت آب و هوایی، فصل برداشت چند روزی جلو افتاده است.

اهالی روستای خمس همه ساله در این ایام جشنواره آلبالو را برگزار می‌کنند، جشنواره‌ای که با فرهنگ بومی و سنتی مردم آمیخته شده و هر چند شیوع ویروس کرونا موجب شده که جشنواره آلبالو امسال با رعایت پروتکل‌ها برگزار شود ولی مردم با علاقه‌ای خاص در این جشنواره که نشان از خیر و برکت است شرکت می‌کنند.

در روستای خَمَس اهالی در روز برگزاری جشنواره علاوه بر برداشت آلبالو، با درست کردن شربت آلبالو از میهمانان پذیرایی کرده و با پخت انواع غذاها از میوه آلبالو هنر خود را به حاضرین نشان می‌دهند.

اینجا در کنار برگزاری جشنواره آلبالو، بازارچه محلی فروش انواع محصولات دستباف و صنایع دستی از جمله جاجیم، گلیم، گبه و جوراب‌های پشمی نیز برپاست تا شرکت‌کنندگان در جشنواره، با صنایع دستی و سنت‌های منطقه بیشتر آشنا شوند.

در این جشنواره داروهای گیاهی خلخال همچون؛ پونه، نعناع، گل سرخ، گل محمدی، گل زرد، انواع میوه‌های خشک شده نیز به میهمانان و مسافران عرضه می‌شود.

علی درویشی، رئیس اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان خلخال در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری فارس، هدف اصلی از برگزاری این جشنواره را معرفی قابلیت‌های روستاهای شهرستان و روستای گردشگری «خَمَس» و عرضه محصولات تولیدی از تولید به مصرف و فروش محصولات باغی ارگانیک و صنایع دستی دانست.

وی افزود: ایجاد روحیه شاد و مفرح برای خانواده‌ها در این ایام کرونایی در فضایی باز و با رعایت پروتکل‌ها در دستور کار برگزارکنندگان جشنواره قرار دارد که با استقبال گرم مردم از مناطق مختلف کشور مواجه شد.

درویشی بیان کرد: در این جشنواره، میهمانانی از استان‌های البرز، تهران، قزوین، آذربایجان شرقی، اردبیل، گیلان، سنندج و اصفهان حضور دارند.

شهناز عاملی محرم زاده، دبیر جشنواره آلبالو در  روستای خمس شهرستان خلخال نیز گفت: این جشنواره برای نیم روز تدارک دیده شده بود که با استقبال گرم میهمانان از مناطق مختلف کشور مواجه شد که بیش از ده نوع آش و غذاهای محلی به همراه اجرای زنده موسیقی مادری در این جشنواره در فضای باغات و کوچه‌ باغ‌های روستای خمس ارائه شد.

وی افزود: به خاطر مهمان نوازی اهالی روستای خمس این روستا به‌عنوان محل برگزاری جشنواره برگزیده شد و فضای جشنواره به‌طوری بود که در همان فضا محصول آلبالو از درختان برداشت و در همان محل نیز به فروش می‌رسید

عاملی محرم زاده با اشاره به استقبال گرم گردشگران از روستای خمس گفت: در بخشی از این جشنواره میهمانانی از شهر اصفهان با ارائه غذای محبوب مردم اصفهان یعنی سمبوسه از مهمانان پذیرایی کردند.

منبع:خبرگزاری فارس

خلجستان بهشت گردشگری قم

بخش خلجستان با آب و هوای ییلاقی عروس دشت بهشت گردشگری محسوب می شود و حضور در این منطقه برای گردشگران تداعی کننده حضور در منطقه شمال کشور است.

صنعت گردشگری یکی از پویاترین فعالیت‌های اقتصادی در عصر حاضر است. آمار سازمان‌های بین‌المللی و مطالعات علمی نشان می‌دهد صنعت گردشگری، رتبه اول درآمد کشورهای جهان را به خود اختصاص داده است که مهمترین ویژگی‌های گردشگری کارآفرینی، اشتغال سریع و درآمد بالا است. صنعتی که ظرفیت آن به‌وفور در قم یافت می‌شود.

استان قم از مناطق جهانگردی زیارتی و مذهبی مهم ایران و یکی از قطب‌های بزرگ توسعه توریسم مذهبی کشور به شمار می‌آید. این استان با وجود حرم مطهر حضرت معصومه(س) و مسجد مقدس جمکران و نیز سایر بقاع متبرکه توان بالایی در جذب گردشگران بسیاری از سراسر کشور و جهان دارد و دارای ۱۲ منطقه نمونه گردشگری است.

بخش خلجستان یکی از مناطقی است که کمتر مورد توجه گردشگران قرار گرفته است و می تواند به منطقه ای برای بوم گردی تبدیل شود. با وجود ناشناخته ماندن این منطقه می توانیم شاهکار آفرینش را در میانه کویر قم به تماشا بنشینیم.

منطقه ای ییلاقی که برای گردشگران سفر به استان های شمالی کشور را تداعی می کند. اداره کل میراث فرهنگی برای معرفی جاذبه های گردشگری در استان قم گام های موثری برداشته است که می تواند شرایط را برای حضور توریست های داخلی و خارجی به قم و بازدید از مناطق گردشگری را فراهم کند.

علیرضا ارجمندی مدیرکل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع‌دستی قم در گفت و گو با خبرنگار فارس در قم با اشاره به اینکه استان قم در طول سال میزبان زائران و مسافران فراوانی از خارج کشور است، اظهار کرد: میزان اقامت گردشگران در قم پایین است و با پروژه هایی که اداره کل میراث فرهنگی در بخش خلجستان در حال اجرا است ماندگاری گردشگران در استان قم افزایش پیدا می کند و می‌تواند مکمل زیارتی برای آنان باشد.

وی با بیان اینکه با ماندگاری زائران شاهد افزایش سهم اقتصاد گردشگری در استان قم هستیم، گفت: با بالا رفتن سهم اقتصاد گردشگری در استان شاهد اشتغال و مولدسازی برخی از کارخانه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی مؤثر خواهیم بود.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان قم شرایط کنونی کشور را مورد اشاره قرار داد و گفت: امیدوارم کرونا به‌زودی ریشه کن شود و انتظار داریم صنعت گردشگری از شهریور ماه رونق بیشتری بگیرد تا سرمایه‌گذاران و کسانی که در این زمینه آسیب دیدند، بتوانند فعالیت‌های اقتصادی خود را از سر بگیرند.

یکی از مناطق گردشگری بخش خلجستان اقامتگاه بومگردی وتوس است که در روستای کهندان قرار دارد که با محصولاتی مانند فندق، توت، گردو، گیلاس و زردآلو در سطح کشور حرفی برای گفتن دارد.

یکی از مواردی که در این روستا بسیار قابل توجه است شباهت کهندان به ابیانه است. ابیانه با حفظ ظاهر در یونسکو به ثبت رسیده است اما خانه های کهندان تخریب شده و برخی از خانه ها با معماری امروزی و با بتن در حال بنا شدن است.

غلامحسین کهندانی مؤسس خانه بوم گردی وتوس در گفت وگو با خبرنگار فارس در قم از تلاش بی وقفه برای بازگرداندن روستای کهندان به سبک قدیمی خبر داد و بیان کرد: اقامتگاه بومگردی وتوس یکی از اقداماتی است که در این منطقه در حال اجرایی شدن است.

وی افزود: من به‌اتفاق همسرم تصمیم گرفتیم که تا کهندان را به‌ظاهر قدیمی خود برگردانیم و نسل جدید شاهد کهندان قدیم باشند و با آداب‌ و رسومی که از باستان وجود داشته آشنا شوند که در این راستا از اقامتگاه بوم گردی وتوس کارمان را شروع کردیم.

کلبه وتوس که در سال ۹۸ تأسیس شده یکی از ابتکارات این زوج روستایی است که با احداث این کلبه به سبک قدیمی و با چیدمان وسایل‌های قدیمی روستاییان که در انبارها مانده است جذابیت خارق العاده ای دارد و حس نوستالوژی خاصی را برای گردشگران تداعی می کند.

 این کلبه که دارای ۱۰ اتاق است، ظرفیت پذیرایی بین ۴ تا ۸ نفر را در هر اتاق  دارد. به گفته کهندانی، راه اندازی فاز دوم این اقامتگاه در فاصله هزار و ۵۰۰ متری کلبه وتوس در دست اجرا است که در زمینی به وسعت ۹هکتار در دامنه کوه وتوس ایجاد می‌شود.

وی به امکانات برنامه‌ریزی‌شده برای این پروژه اشاره و بیان کرد: دریاچه مصنوعی، فضای سبز، بازارچه فروش محصولات کهندان، پارک بازی کودکان و سوئیت ازجمله امکانات پروژه جدید به شمار می رود.

منطقه نمونه گردشگری دشت بهشت دیگر منطقه ای است که در بخش خلجستان قرار دارد که با ۱۱۸ هکتار وسعت در ۷۵ کیلومتری قم، ۴۵ کیلومتری تفرش و ۳۵ کیلومتری ساوه واقع‌شده است.

سید مجتبی میرحسینی سرمایه‌گذار منطقه نمونه گردشگری دشت بهشت خلجستان قم در گفت و گو با خبرنگار فارس با بیان اینکه فاز نخست این پروژه تا دوماه آینده به بهره برداری می رسد، عنوان کرد: مجموعه‌های اقامتی، ‌رستوران، دریاچه، ماهیگیری، قایق‌سواری و اسب‌سواری در فاز نخست این پروژه به بهره برداری می رسد و در فاز دوم نیز مجموعه کامل ورزشی که شامل زمین‌های ورزشی، زمین فوتبال، تنیس و سالن‌های سرپوشیده است بهره برداری خواهد شد.

این سرمایه گذار بخش گردشگری با بیان اینکه ورزش های جوان محور در این منطقه ایجاد می شود، تصریح کرد: ایجاد هتل، پرورش گل محمدی، گلاب‌گیری و پرورش و تولید گیاهان دارویی از دیگر برنامه‌های ما برای این دهکده است که در فازهای بعدی ایجاد می‌شوند.

وی میزان سرمایه‌گذاری برای این پروژه را تاکنون ۱۲۰ میلیارد تومان اعلام و بیان کرد: پیشرفت کار در کل این مجموعه حدود ۴۰ درصد است.

میرحسینی از دشواری فعالیت در این پروژه خبر داد و گفت: این پروژه به دلیل اینکه در منطقه کوهستانی قرار دارد دشوار است اما ارزش تحمل سختی‌ها و دشواری‌ها را دارد.

وی اضافه کرد: اینجا گله ای با ۳۰۰ رأس دام داریم که افراد دوشیدن شیر را می‌توانند تجربه کنند و با توجه به خاک حاصل‌خیزی که دارد این امکان را برای گردشگران فراهم کرده که با کاشت سبزیجات باغبانی را نیز تجربه کنند.

سرمایه‌گذار منطقه نمونه گردشگری دشت بهشت خلجستان قم یکی از جاذبه‌های ویژه این منطقه را شب‌های پر از ستاره آن ذکر کرد و گفت: این مکان به جهت پاکیزگی محیط و عدم وجود آلودگی‌های نوری، مثل کویر شب‌های عالی و پر از ستاره دارد که جاذبه‌ای بسیار تماشایی است.

وجود جاذبه‌های تاریخی متعدد از جمله کاروانسراهای بسیار مانند مادر کاروانسراهای ایران، کاروانسرای دیرگچین از دیگر جاذبه‌های این استان است. وجود جاذبه‌های کمتر شناخته شده طبیعی مانند تالاب حوض سلطان مشهور به آیینه کویری ایران، منطقه حفاظت شده پلنگ‌دره، ییلاق‌های قم مانند ارتفاعات کهک و کهندان، تالاب بهشت معصومه(بهشت پرندگان شکاری)، تالاب مره و همچنین گنبد نمکی قم از آثار طبیعی میراث فرهنگی قم به شمار می رود که به ثبت رسیده و فرصت بی‌نظیری برای جذب گردشگر ایجاد کرده است.

از این روست که بالابردن ظرفیت پذیرش نیروی کار در صنعت گردشگری راهی مطمئن برای ایجاد زمینه ورود گردشگران مذهبی، فرهنگی، تاریخی و طبیعی و در پناه آن ایجاد فرصت‌های شغلی به صورت مستقیم و غیرمستقیم در رسته‌های متفاوت شغلی در رابطه با صنعت گردشگری است.

گردشگری به ازای هر دلار درآمد حاصله اشتغال بیشتری نسبت به سایر بخش‌ها ایجاد می‌کند بنابراین توسعه بخش گردشگری برای کاهش بیکاری سیاست مطلوبی است.

منبع:خبرگزاری فارس

سلامی دوباره به طبیعت در آثار هنرمند پیشکسوت سمنانی

گنجشک، طلوع، عشاق کویر، سیمرغ، آهوها و… بخشی از دنیای درونی فتح‌الله زیارتی هنرمند سفال و سرامیک استان سمنان است که به‌عنوان آثاری ماندگار، تجسم بیرونی یافته‌اند.

یکی از ویژگی‌های اصلی کار زیارتی الهام گرفتن از طبیعت و آمیختن آثارش با دنیای ذهنی خودش است، موافق کپی‌برداری صرف از کار گذشتگان نیست و در تمام آثارش خلاقیت موج می‌زند. 

پرندگانی که زیارتی خلق می‌کند با رنگ‌هایی که با لعاب دلربا به جانشان نشسته است، در جایی بین واقعیت و خیال سیر و دلربایی می‌کنند. 

زیارتی، با دیدگاه و ارتباط جهانی‌اش، حرف‌های زیادی برای گفتن و البته نگفتن دارد. 

بیشتر آثار زیارتی از طبیعت الهام گرفته شده و این سؤال به ذهن متبادر می‌شود که چرا بیشتر آثار این هنرمند را پرنده‌ها تشکیل می‌دهد. 

چرا اکثر آثار شما را پرنده‌ها تشکیل می‌دهند؟ 

هنرمندان همواره از طبیعت الهام گرفته‌اند و به کپی و تکرار کار گذشتگان علاقه‌ای ندارم، من هم به همان طبیعتی که هنرمندان در گذشته رجوع کرده‌اند، رجوع می‌کنم و تأثیر می‌پذیریم، اما با نگاه امروزی از آن الهام می‌گیرم. شخصاً پرنده دوست دارم و چند سال است که به آن پرداختم.

اولین بار نزد چه کسی آموزش دیدید؟ 

برادر بزرگ ما (یدالله زیارتی) در صنعت سرامیک فعالیت داشت و الفبای سرامیک و این صنعت را از ایشان در دو دوره سه‌ماهه فراگرفتم، پدر ما هم در صنعت سرامیک اشتغال داشت.

سال ۱۳۶۲ هم نزد استاد مرحوم بهروز گلزاری استاد دانشگاه هنرهای زیبا، طراحی را طی چند سال یاد گرفتم ولی او کار هنری سرامیک انجام نمی‌داد و از سال ۱۳۶۷ به‌صورت حرفه‌ای کار سرامیک را آغاز کردم.

نزد استاد دیگری آموزش ندیدید؟ 

زمانی که به دنبال یادگیری این هنر بودم، استادی در این زمینه نبود و یا من شرایطش را نداشتم، در نتیجه با تکیه بر توانایی طراحی و هنر مجسمه‌سازی و قالب‌گیری و حجم که از استاد گلزاری فراگرفته بودم و شناخت مواد و لعاب و صنعت سرامیک که از برادر بزرگ‌ترم یاد گرفته بودم، کار هنری در زمینه سرامیک را آغاز کردم.

اولین اثرتان چه بود؟ 

در مرحله اول، آثار کاربردی از جمله ظرف و کاسه تولید کردم که بیشتر جنبه مصرفی داشتند، اما به دلیل علاقه‌ای که به تولید آثار تزئینی داشتم، به‌طور جانبی آثار تزئینی هم تولید می‌کردم.

در حال حاضر بیشتر چه آثاری تولید می‌کنید و از کدام یک از آثارتان استقبال بیشتری می‌شود؟ 

بیشتر، مجسمه‌های سرامیکی تولید می‌کنم و پرنده‌ها و آهوها و اخیراً گلدان‌هایی که طرح آن‌ها از یک نیمه برگ الهام گرفته شده، بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

بیشتر به تولید آثار کاربردی گرایش دارید یا تزئینی؟ 

بسیاری از تولیدات هنرمندان، بر اساس تقاضای جامعه است و این تقاضا می‌تواند در زمینه آثار کاربردی یا تزئینی باشد، البته من در حال حاضر بیشتر آثار تزئینی تولید می‌کنم.

کمی از مراحل کار برای ما بگوئید. 

مرحله اول کار، طراحی است و سپس مدل کار با گل یا گچ ساخته می‌شود، بعد از آن از روی مدل، قالب‌گیری شده و کار تکثیر قالب و مراحل نهایی کار انجام می‌شود، کارهایی که سفارش تکی دارند در همان مرحله اول تمام شده و با دست ساخته می‌شوند اما کارهایی که قرار است به تعداد بالا تکثیر شوند باید مراحلی از جمله تکثیر قالب و… را طی کنند.

در حال حاضر چه تعداد کارآموز دارید؟ 

۱۲ سال است در انجمن سفالگران سمنان، کلاس‌های مقدماتی و تخصصی سرامیک و لعاب برگزار می‌کنم، از سال ۱۳۸۹ نیز در دانشکده هنر سمنان به‌عنوان مدرس کارگاه تخصصی سرامیک در زمینه‌های صنایع‌دستی و حجم سازی تدریس می‌کنم. در این سال‌ها که در دانشکده هنر سمنان مدرس هستم، بیش از ۱۰ پایان‌نامه مرتبط با سفال و سرامیک را راهنمایی کرده‌ام.

از کارآموزان شما کسی از شما پیشی گرفته و مطرح شده و آیا آن‌طور که انتظار داشتید، هنر شما توسط هنرجوهای شما دنبال شده است؟ 

هنرجویان بنده از سه طریق آموزش دیده‌اند، برخی از طریق شرکت در دوره‌های انجمن سفالگران، عده‌ای از طریق دانشکده هنر که از سایر استان‌ها وارد استان سمنان شده‌اند و هنوز با تعداد زیادی از این هنرمندان در ارتباط هستم، عده‌ای از آن‌ها ادامه تحصیل داده‌اند و حتی برخی از آن‌ها به دنبال ادامه تحصیل در مقطع دکترای سرامیک هستند، راه سومی که به عده‌ای آموزش داده‌ام از طریق برگزاری ورک شاپ‌های مختلف در نقاط مختلف کشور و برگزاری وبینار و آموزش مجازی بوده است، به‌عنوان مثال برای اولین بار در ایران، لعاب دلربا را از طریق همین ورکشاپ‌ها معرفی کردم.

در مورد لعاب دلربا بیشتر بگویید. 

در سال ۹۲ بود که برای اولین بار در کشور موفق به ساخت لعاب «دلربا» شدم، به لعاب دلربا در لاتین، «آونتورین» گفته می‌شود و این لعاب جزو لعاب‌های کریستالی دارای ترکیبات آهن است که دارای ذرات ریز کریستالی به رنگ قرمز و طلائی است و در شرایط ویژه از نظر حرارت کوره به دست می‌آید و به دلیل تشابه زیاد این لعاب با سنگ نیمه قیمتی کوارتز دلربا به این لعاب، «دلربا» گفته می‌شود. البته این نکته را بگویم که این لعاب را اختراع نکردم، در متون سرامیک دنیا و کتاب‌های معتبر سرامیک به این لعاب اشاره شده است، به دلیل اینکه دستیابی به این لعاب بسیار سخت است و نیاز به شرایط دمایی و مواد خاص دارد، برای اولین بار در کشور موفق به ساخت آن شدم و تعداد کمی از هنرمندان در سایر نقاط جهان نیز، تا کنون موفق به ساخت این لعاب شده‌اند. من به لعاب دلربا به رنگ قهوه‌ای- قرمز دست یافته‌ام ولی در منابع سرامیک دنیا از لعاب دلربا با رنگ‌های دیگر هم اشاره شده است.

استان سمنان از نظر تولید سفال و سرامیک در کشور چه جایگاهی دارد؟ 

استان و شهر سمنان، از مهم‌ترین مراکز تولید سفال کشور محسوب می‌شوند و در سال‌های اخیر در این زمینه فعالیت‌های قابل توجهی انجام شده است، اگر چه تعداد هنرمندان سفالگر استان خیلی زیاد نیست، اما تنوع ژانری که کار می‌کنند، زیاد است و مانند هر رشته دیگر نیاز به فراهم شدن امکانات آموزشی و شرایط انجام کارهای تحقیقاتی را دارند و البته هنرمندان نیز باید همت بیشتری داشته تا جایگاه بالاتری داشته باشند.

آیا آثار هنرمندان این رشته در سطح بین‌الملل را دنبال می‌کنید و تولیدات هنرمندان ما قدرت رقابت در سطح جهانی را دارند؟ 

سفال و سرامیک در اکثر کشورهای دنیا کار می‌شود، برخی از کشورها از جمله چین و ژاپن دارای قدمت قابل توجهی در این زمینه هستند، مثلاً در فرهنگ ژاپنی‌ها جا افتاده که برای خوردن برخی از انواع غذاها باید از ظروف سنتی خاصی استفاده شود و به همین دلیل هنرمندان این کشور به دلیل وجود فرهنگ مصرف تولیداتشان توانسته‌اند حتی با نگاه مدرن و جدید به کار خود ادامه دهند، در چین علاوه بر این، تعدد کارگاه نیز وجود دارد، در حال حاضر هنرمندان اسپانیا، ایتالیا، انگلیس و آمریکا و در سال‌های اخیر ترکیه، در این زمینه فعال هستند و بازار رقابتی سختی برای سفال و سرامیک در سطح جهانی وجود دارد.

با چه مشکلاتی مواجه هستید؟ 

شاید مشکل بیشتر هنرمندان وام و پول و… باشد و البته نه اینکه وضع اقتصادی خیلی خوبی داشته باشم، اما یکی از مهم‌ترین اشکالات یا نیازها در صنایع‌دستی و به‌خصوص در هنر سفال، رعایت نشدن کپی‌رایت است و بنده از موضوع کپی شدن آثارم به‌شدت آسیب دیده‌ام، به‌طوری که به شکل مستقیم و در سایر استان‌ها از سه اثرم کپی شده و این آثار هم‌اکنون تکثیر شده‌اند.

وجود بانک اطلاعاتی از هنرمندان نیز در حمایت از این قشر موثر است و البته باید شرایطی برای سهولت در ثبت آثار هنرمندان در زمره ثبت مالکیت معنوی فراهم شود. فراهم کردن زمینه بازدید هنرمندان از نمایشگاه‌های خارج از کشور، ایجاد فرصت مطالعاتی برای هنرمندان در سایر کشورها، مراوده با دانشگاه‌ها و محافل هنری سایر کشورها، فراهم کردن شرایط برگزاری نمایشگاه هنرمندان در سایر کشورها و اعزام عادلانه هنرمندان به نمایشگاه‌ها از دیگر راه‌های حمایت از هنرمندان است.

البته یکی از مشکلات اصلی فروش نرفتن صنایع‌دستی، ناشی از نبود بسته‌بندی مناسب و جذاب برای آثار هنری است. 

بله و متأسفانه من نیز با این مشکل مواجه هستم. مشکل اینجاست که کارتن مناسب و در اندازه‌های مختلف برای تولیدات هنرمندان در بازار وجود ندارد.

کدام یک از آثارتان تا کنون کپی شده است؟ 

بیشتر پرنده‌ها کپی شده‌اند و نشان کپی شدن یک اثر هم کوچک‌تر بودن اندازه آن از اندازه اصلی است، چون از روی کار اصلی قالب می‌گیرند، کارهای کپی شده بعدی، کوچک‌تر هستند. به‌عنوان مثال چند مدت قبل در فضای مجازی مشاهده کردم، یکی از کارهای من در فروشگاه اینترنتی عرضه شده است و در آن سایت در مورد اثر کپی‌برداری شده از پرنده‌های من، عنوان «پرنده کور» گذاشته شده بود. متأسفانه نه تنها از اثرم کپی شده بود بلکه نام نامناسبی برای آن انتخاب شده بود. به دلیل اینکه از اثرم قالب‌گیری شده بود، اندازه اثر به نمایش گذاشته شده برای فروش کوچک‌تر از اثر اصلی بود.

و حالا چرا پرنده‌های شما چشم ندارند؟ 

کارهای من بیشتر از طبیعت الهام گرفته شده است و در حد بین کاملاً واقعی و کاملاً انتزاعی قرار دارد و حس خودم نیز در این آثار وجود دارد. به نظرم این پرنده‌ها با فرم ساده و بدون چشم و پر و… زیباتر است و به آثار تجسمی شباهت بیشتری دارد، در مجموع دقیقه عین طبیعت را اجرا نمی‌کنم.

آیا در مجموع، صنایع‌دستی در کشور بازار فروش مناسبی دارد؟ 

یکی از مهم‌ترین راه‌های فراهم کردن زمینه فروش صنایع‌دستی، رونق گردشگری داخلی و خارجی است، به دلیل اینکه یکی از عمده‌ترین خریداران صنایع‌دستی دنیا را گردشگران تشکیل می‌دهند و باید ببینیم در زمینه ترویج گردشگری داخلی و توسعه گردشگری خارجی تا چه حد کار شده است، آنگاه مشخص می‌شود، صنایع‌دستی بازار خوبی دارد یا خیر. موضوع مهم دیگر این است که باید مردم به خرید آثار هنری ترغیب شوند، اما متأسفانه در سال‌های اخیر به آثار تزئینی کم‌لطفی می‌شود و به کاربردی بودن هنر تأکید می‌شود و این در حالی است که وجود آثار تزئینی یکی از نیازهای بشر است و هر فرد با هر نوع سطح اقتصادی، دارای یکسری کالاهای تزئینی در منزل خود است و خانه‌ها به لحاظ زیبایی‌شناسی نیاز به وجود آثار تزئینی دارند.

در چه نمایشگاه‌هایی شرکت داشته و موفق به کسب چه رتبه‌هایی شده‌اید؟ 

در نمایشگاه‌های متعددی از جمله دوسالانه سفال و سرامیک، جشنواره فجر، بهترین‌های هنر ایران در خانه هنرمندان و… شرکت داشته‌ام. خالق تندیس جشنواره دائمی کبوتر حرم، تندیس دومین دوره جایزه ادبی آهوی کومش و… هستم و در دو جشنواره استقبال از بهار سمنان در سال‌های ۹۲ و ۹۳ به‌عنوان برگزیده انتخاب شده‌ام. تابلوی طلوع در دهمین دوسالانه سفال و سرامیک کشور تقدیر شده و در اکسپوی بزرگ تالار وحدت در سال ۹۱ پذیرفته شد و به فروش رفت. اثر «عشاق کویر» نیز برای شرکت در نمایشگاه بهترین‌های هنر ایران در خانه هنرمندان در سال ۹۲ و جشنواره تجسمی فجر سال ۹۳ دعوت شد و در حال حاضر در سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری سمنان نصب شده است.

از چه راه‌هایی آثارتان را معرفی می‌کنید؟ 

از طریق شبکه‌های مجازی به‌خصوص اینستاگرام به آدرس fatollah ziyarati، البته در گروه‌های بین‌المللی صنایع‌دستی که در شبکه‌های مجازی فعال هستند نیز عضو هستم.

پس شبکه‌های اجتماعی نقش مؤثری در معرفی آثارتان داشته‌اند؟ 

کمک کرده‌اند و البته به کپی کارها هم کمک کرده‌اند.

بسیاری از آثار شما در سطح شهر سمنان و در میادین و… در معرض دید عموم قرار دارد، از این آثار بگویید. 

بر روی دیوار مجتمع اسکان و در میدان‌های امام حسین، امام حسن، شهرک گلستان، عدالت، امام رضا، دیوار دادگستری و… آثاری از من استفاده شده است که بیشتر آثارم در میادین، مجموعه نامه‌ای ائمه (ع) است.

نظر خانواده شما در مورد کار هنری شما چیست؟ 

همسرم خانم فرشته مهرپویان نقاش است و خودش آموزشگاه هنرهای تجسمی دارد، برخی از کارهای من نیز با طراحی و اجرای مشترک با او است. فرزندانم هم کار تولید صنایع‌دستی را از ما فرا گرفته‌اند اما کار هنری، حرفه اصلی آن‌ها نیست.

از انتخاب هنر صنایع‌دستی، به‌عنوان شغل و منبع درآمد خود راضی هستید؟ 

کار مورد علاقه‌ام را انجام داده‌ام و خشنودم، به عقب برگردم باز هم صنایع‌دستی انتخاب من خواهد بود.

صحبت پایانی؟

معمولاً مسئولان در مصاحبه با رسانه‌ها اعلام می‌کنند که تولید صنایع‌دستی نیاز به سرمایه کمی دارد، اما موضوع اینجاست که هیچ‌گاه فکری به حال بازار فروش صنایع‌دستی نمی‌شود. در حالی که تعداد تولیدکنندگان صنایع‌دستی در کشور نسبت به سه دهه گذشته چندین برابر شده است اما تغییر محسوسی در بازار مشاهده نمی‌شود. باید زمینه صادرات صنایع‌دستی و ایجاد فروشگاه‌های دائمی صنایع‌دستی فراهم شود و هنرمندان بتوانند به‌طور عادلانه در دوره‌های آموزشی و نمایشگاه‌های داخلی و خارجی شرکت داشته باشند. به هنرمندانی چون من که بیش از ۳۰ سال از عمر خود را صرف تولید و آموزش هنر کرده‌اند باید به حدی توجه شود که در این مقطع، دغدغه مادی نداشته باشند و مجبور به تولید آثار هنری نشوند تا جوان‌ترها وارد عرصه تولید شوند.

منبع:میراث آریا

آجیل تبریز، میراثی رنگین و تاریخی

تبریز به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران ظرفیت‌های ویژه‌ای برای میزبانی از گردشگران و میهمانان داشته که در این میان «سوغات تبریز» به‌عنوان میراث ناملموس نیز جایگاه ویژه‌ای دارد.

تبریز طی دوره‌های مختلف سوغاتی‌های خاصی داشته و امروز نیز سوغاتی‌های مورد استقبال فراوانی دارد که آجیل، شیرینی قرابیه، نوقا، ریس و شکلات تبریز از جمله آن است که در این میان آجیل تبریز به شماره ۱۲۶۳ به تاریخ ۱۳۹۵/۶/۱۰ به‌عنوان میراث ناملموس در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

آجیل

آجیل تبریز مرغوبیت بسیاری داشته و از گذشته‌های دور به خارج از کشور صادر می‌شود، آجیل پای ثابت جشن‌ها و میهمانی‌های تبریزی‌هاست و انواع مختلفی از خشکبار در این شهر تولید می‌شود.

مردم آذربایجان به بهانه هر عید و جشن پای آجیل را به خانه‌های خود باز می‌کنند و با آجیل از میهمانان خود پذیرای می‌کنند. در چهارشنبه آخر سال نیز بنا بر سنت قدیمی‌ها آجیل مخصوص این شب را با هنرمندی تمام و به طرز زیبایی تزیین کرده و به همراه هدایایی به خانه تازه‌عروس خانواده می‌فرستند.

آجیل تبریز انواع مختلفی دارد که از آن جمله می‌توان به آجیل چهار مغز، آجیل شب یلدا و آجیل عید نوروز و … اشاره کرد. آجیل چهار مغز تبریز که معروف‌ترین آجیل‌های مخصوص تبریز است و شامل بادام‌هندی، بادام کاغذی، پسته و بادام بو داده است. این محصول از بهترین و با قدمت‌ترین آجیل‌فروش‌های تبریز تهیه می‌شود.

اکثر اجزای آجیل از جمله بادام، نخودچی، کشمش، گردو، فندق و انواع تخمه از قبیل تخم کدو، تخم آفتابگردان و تخم هندوانه در آذربایجان کشت‌شده و به عمل می‌آیند.

در تمام نقاط آذربایجان انگور و کشمش به صورت فراوان کشت و تولید می‌شود و تنها جز آجیل که بومی این استان نیست، پسته است که آن را نیز از بهترین و مرغوب‌ترین نوع پسته موجود در بازار تهیه می‌کنند، چرا که تبریزی‌ها تمام سعی خود را می‌کنند تا همچنان حسن شهرت و اعتبار آجیل تبریز را کاملاً حفظ کنند.

تولید و فرآوری انواع آجیل و خشکبار در تبریز به هر دو صورت صنعتی و سنتی صورت می‌گیرد که صادرات سالیانه به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار باعث رونق اقتصادی آذربایجان شرقی در این بخش شده است.

هم‌اکنون بیش از ۵۰۰ آجیل‌فروش در تبریز مشغول فعالیت هستند، که به‌واسطه آن برای بیش از ۲ هزار نفر اشتغال‌زایی ایجاد شده است.

آذربایجان از لحاظ تولید آجیل و خشکبار رتبه نخست را کسب کرده است، همین امر در ثبت ملی شدن آجیل و خشکبار تبریز بسیار مؤثر واقع‌شده و خشکبار و آجیل تبریز که دارای کیفیت مرغوبی است این شهر را به‌عنوان یک شاخص در زمینه خشکبار و آجیل مطرح کرده است.

با توجه به قرار گرفتن استان به خصوص تبریز در جاده ترانزیتی ابریشم از دیرباز این خطه مورد استقبال تجار کشورهای خارجی در این حوزه قرار گرفته است که این امر به نوبه خود امتیاز بسیار مناسبی در ثبت آجیل تبریز در فهرست آثار ملی محسوب می‌شود.

آجیل تبریز با بیش از یک قرن سابقه فرآوری از شهرت جهانی برخوردار است و شعبه‌های فروشگاه‌های بنام و معتبر آجیل این شهر در کشورهای حاشیه خلیج فارس، قفقاز و اروپا و آمریکا فعال هستند.

منبع:میراث آریا

ثبت جهانی اورامان؛ گامی به سوی ماندگاری تاریخ

جهانی شدن در حوزه میراث فرهنگی از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و انسان معاصر گرایش بسیار ویژه‌ای به حفظ آثار و بناهای تاریخی و فرهنگی دارد.

تلاش برای حفظ میراث فرهنگی و ابنیه‌ تاریخی، کشورها را بر آن وا داشته که هر کدام برای ثبت آثار تاریخی خود در دفتر زرین یونسکو تلاش و حتی با یکدیگر به رقابت بپردازند؛ بلکه نام خود را جهانی کنند.

ایران با تکیه بر تمدن چند هزار ساله خود و با دارا بودن آثار تاریخی و طبیعی و فرهنگی یکی از کشورهای دنیا است که در زمینه جهانی شدن و ثبت جهانی آثار خود در یونسکو گام‌های موثری برداشته است.

بسیاری از کشورهای جهان برای آنکه نام خود را بر دفتر و لوح زرین یونسکو حک و جهانی کنند حاضرند بهای بسیار زیادی برای آن بپردازند تا از قافله جهانی عقب نمانند؛ اما آیا می‌دانید مزایای ثبت جهانی یونسکو چیست؟

یک استاد حوزه گردشگری در کردستان می‌گوید: جهانی شدن مزایای بسیار زیادی دارد و زمانی که یک اثر تاریخی همچون اورامان به ثبت جهانی می‌رسد، کمک‌های مادی و فنی بسیاری از سوی یونسکو، ارگان‌های متعلق به آن و انجمن‌های فعال در حوزه فرهنگی و گردشگری دریافت می‌کند.

سوران احمدی‌زاد در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: این کمک‌های مالی و فنی از طریق کارشناسانی که از این منطقه بازدید و سفر می‌کنند صورت می‌گیرد و در راستای بودجه‌ریزی نیز برنامه‌ریزی خاصی برای حفظ و ارتقا این اثر صورت می‌گیرد.

وی عنوان کرد: ثبت یک اثر جهانی سبب تعامل و تبادل فرهنگی مابین کشورها و مناطق مختلف جهان می‌شود و تبلیغات و تمرکز بسیاری بر آن‌ها صورت و موجب معرفی اثر به جهان می‌گردد.

احمدی‌زاد افزود: ثبت جهانی یک اثر، تاثیرات بسیار زیادی بر اقتصاد گردشگری خواهد داشت؛ زیرا می‌توان به عنوان یک کشور ادعا کرد که من صاحب یک اثر بزرگ جهانی هستم.

وی ادامه داد: کشورهایی همچون چین، ایتالیا و ایران در راستای ثبت جهانی یونسکو گام‌های بسیار خوبی برداشته‌اند و ایران جزو کشورهایی است که از ظرفیت بالایی در این زمینه برخوردار است.

احمدی‌زاد با اشاره به ثبت جهانی اورامان تصریح کرد: اورامان و منظر فرهنگی اورامان منطقه‌ای جذاب و بکر است که نکته حائز اهمیت آن حفظ فرهنگ منطقه با همه شاخص‌های معماری، پوشش، لباس و روحیات ملل منطقه است که از نابودی آن‌ها جلوگیری می‌شود.

وی ادامه داد: معمولا نقدی که بر ثبت جهانی یک اثر وارد است، این است که با ثبت جهانی یک اثر بخشی از فرهنگ آن منطقه، تجاری می‌شود؛ زیرا به دلیل ارائه فرهنگ به گردشگران ممکن است بخشی از آن تغییر پیدا کند و دلیل این امر درآمدی است که از این راه به دست می‌آید.

احمدی‌زاد بر مزایای ثبت جهانی یونسکو تاکید کرد و گفت: اگر این امر صورت نگیرد بسیاری از خرده فرهنگ‌ها همچون استان ما نابود می‌شود؛ لذا با این اقدام فاکتورهای فرهنگی در بلند مدت می‌تواند حفظ شوند.

به گفته این استاد حوزه گردشگری، خود سازمان جهانی یونسکو انجمن‌ها و گروهایی مردمی را به منظور حفظ فرهنگ مناطق، تربیت و آن‌ها را ارتقا می‌دهد و با برگزاری فستیوال‌ها، کارناوال‌ها و رویدادهای فرهنگی خاص که به صورت سالانه و ماهیانه برای حفظ و نشر آن فرهنگ برگزار می‌کند.

سوران احمدی‌زاد در ادامه سخنان خود تاکید کرد: متاسفانه در ثبت یک اثر جهانی تنها به خود اثر توجه می‌کنیم این در حالی است که زمانی که منظر فرهنگی اورامان ثبت جهانی می‌شود اقمار آن نیز رشد پیدا می‌کند به این معنی که زمانی که گردشگر به اورامان سفر می‌کند طی سفر خود به اورامان با منطقه ژاورود، زیویه و غارکرفتو نیز آشنا خواهد شد، این می‌تواند به عنوان سنتر و مرکز گردشگری اقماری را نیز به دور خود ایجاد کند که سبب رشد سایر مناطق نیز می شود که بسیار حائز اهمیت است.

وی تصریح کرد: همچنین می‌توان در یک حرکت و در یک کمپین تبلیغاتی مشترک با استان کردستان بگوییم که گردشگران با سفر به این دو استان می‌توانند به صورت همزمان شاهد دو اثر ثبت جهانی اورامان و بیستون باشند که این امر در بازاریابی و کمپین تبلیغاتی گردشگری بسیار حائز اهمیت است.

احمدی‌زاد خاطرنشان کرد: انجمن‌های مردمی برای حفظ طبیعت و فرهنگ اورامان و نشر آن ایجاد می‌شوند و هرگونه آثاری در زمینه نشر فرهنگ توسط خود مردم ایجاد و دولت دخالت خاصی در فرهنگ ندارد.

وی در پایان سخنان خود با تاکید بر این موضوع که ایران کشور بسیار امنی است؛ یادآور شد: در دوران جنگ و ناامنی معمولا مناطقی که ثبت جهانی هستند از گزند جنگ و بمباران‌های جنگی در امان می‌مانند؛ خوشبختانه کشور ما کشور امنی است اما لازم است که این مسائل پیش‌بینی شود که در دوران نظامی‌گری منطقه این مناطق طبق کنوانسیون‌های بین المللی از هرگونه مشکل و آسیبی مصون هستند.

«میراث جهانی یونسکو» نام عهدنامه‌ای بین‌المللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲ میلادی به‌تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید. موضوع آن حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارند و متعلق به تمام انسان‌های زمین، فارغ از نژاد و مذهب و ملیت خاصشان است.

منبع:ایسنا