به گزارش ایسنا، گردشگر مثبت ماهنامه‌ای با تمرکز بر  افزایش آگاهی عمومی نسبت به گنجینه میراث فرهنگی و گردشگری اصفهان و ایران است که در چهارمین شماره آن با نام فارسی «۱۰۰ گنج عیان نهان از میراث ناملموس ایران» و عنوان انگلیسی «100selected intangible cultural heritages» شماری از میراث فرهنگی ناملموس ایران در پنج شاخه مصوب میراث ناملموس شامل بیان‌ و سنت‌های شفاهی، هنرهای نمایشی، فعالیت‌های جمعی، آیین‌ها و جشن‌ها، دانش سنتی‌ و اعمال مرتبط با طبیعت و کیهان و سنت‌های مرتبط با صنایع‌ دستی معرفی شده‌اند.

گویش محلی میمه، متل اشتر سفیدشهر (نصرآباد کویر)، چوگان، بازی سوار بر اسب همراه با روایت‌گری و موسیقی، نان لواش، قالیشویی مشهد اردهال، نوروز، آیین جل جلانی، آیین باران‌خواهی روستای آزران کاشان، آیین جیرجیرونی، موسیقی بخشی‌های خراسان، مهارت تولید گز، دانش پخت قهوه آیینی نوش‌آباد شهرستان آران و بیدگل، دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس، مهارت سنتی پخت خورشت ماست، عصاری؛ مهارت استحصال دانه‌های روغن، نحوه پخت گاتای ارمنی در جلفای نو، نشان قوس اصفهان، مهارت ساخت نمد سمیرم، گیوه‌بافی نشلج کاشان، مهارت فرش‌بافی فارس، مهارت فرش‌بافی کاشان و خوشنویسی مکتب میرعماد الحسنی سیفی قزوینی، از جمله میراثی هستند که این شماره گردشگر مثبت به آن‌ها پرداخته است.

مینیاتور عنوان جدیدترین میراث فرهنگی ناملموس است که در فهرست میراث جهانی بشر به نام ایران و سه کشور دیگر به ثبت رسید. چهار سال پیش هم چوگان به نام ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده بود. به همین دلیل روی جلد شماره جدید گردشگر مثبت که ویژه معرفی ۱۰۰ میراث ناملموس ملی ایران است، چاپ مینیاتورِ چوگان، اثری از امیرهوشنگ جزی‌زاده نقش بست که معرف دو میراث جهانی بشر ثبت‌شده به نام ایران است.

مهدی تمیزی، معاون فرهنگی هنری سازمان فرهنگی شهرداری اصفهان، در مراسم رونمایی از این مجله که با تولد ۸۸ سالگی امیرهوشنگ جزی‌زاده همزمان شده بود، درباره آثار این هنرمند مینیاتوریست ایرانی توضیح داد: یکی از ویژگی‌های مهم آثار استاد امیرهوشنگ جزی‌زاده، پیروی او از مینیاتور مکتب صفوی است، چنان‌که قلم‌گیری در آثار او حرف اول را می‌زند و هر جا نیاز باشد، رنگ به آثار افزوده می‌شود. نکته مهم بعدی هم این که آثار جزی‌زاده به دلیل قوت و دقت موجود در طراحی‌ها، قابلیت تبدیل شدن به مدیاهای مختلف را دارند چنان که حالا فرش‌هایی بر مبنای طراحی‌های او بافته شده‌اند، مقبره صائب با طراحی‌های او کاشیکاری شده و تمام آجرکاری‌ها و کاشیکاری‌های ورودی هتل عباسی هم بر مبنای قلم او خلق شده‌اند. حتی شماری آثار کاربردی مثل میزهای منبت و خاتم وجود دارند که نقوشی به قلم استاد را بر خود دارند.

به گفته رییس موزه هنرهای معاصر اصفهان، از جمله ویژگی‌های قابل توجه آثار جزی‌زاده این است که بیشتر آثار، در فرم دایره طراحی‌شده‌اند و از تخیل فوق‌العاده‌ای برخوردارند تا جایی که برخی از آن‌ها به فضاهای سوررئالیستی نزدیک شده‌اند.

اولین شماره مجله گردشگر مثبت با عنوان فارسی «دستینه بازدید از ۱۰۰ مقصد گردشگری اصفهان» و عنوان انگلیسی «Handbook on Top 100 tourism destinations in Isfahan» در ۴۸۰ صفحه گلاسه منتشر شد. شماره دوم این مجله با عنوان فارسی «۱۰۰ روایت ناگفته از اصفهان» و عنوان انگلیسی «Top 100 Tales of Isfahan» در ۲۱۵ صفحه به دست مخاطبان علاقه‌مند رسید و سومین شماره نیز با عنوان فارسی «۱۰۰ یادگار ماندگار اصفهان در صنایع دستی و هنرهای سنتی» و عنوان انگلیسی «Top 100 Eternal Memorabilia of Isfahan in craft and folk art» در قالب کتاب مجله ۲۳۰ صفحه‌ای عرضه شد.

منبع:ایسنا

سیدعلی موسوی با بیان این‌که یکی از مهمترین شیوه‌های زیست بشری، سنت کوچ و فرهنگ همسازی با شرایط اقلیمی و طبیعت بوده است، افزود: این سبک‌ دیرینه و کهن زندگی جزو مظاهر و نمادهای اصلی فرهنگ‌ بختیاری و از کهن‌ترین میراث بشری محسوب می‌شود.

به گزارش ایسنا، برپایه اعلام میراث فرهنگی خوزستان، او ادامه داد: بخش بزرگی از ایل‌راه‌های تاریخی در حوزه شهرستان اندیکا قرار دارد که با مشورتی که با نخبگان و متخصصان این مقوله داشته‌ایم، مصمم به ثبت این ایل راه‌ها به عنوان میراث‌ جهانی هستیم و باتوجه به این‌که انجام این مهم، ماهیتی پیچیده و چندوجهی دارد، از محضر همه‌ متخصصان و اهالی فرهنگ بختیاری و منطقه درخواست یاری و مشارکت داریم.

سرپرست اداره میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی اندیکا با اشاره به این‌که موضوع میراث‌ جهانی یونسکو حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارند و متعلق به تمام انسان‌های روی زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص، هستند، گفت: بر پایه این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به‌عنوان میراث جهانی کنند که از همین رو و باتوجه به ظرفیتی که در شهرستان اندیکا از حیث وجود ایل‌راه‌های باستانی بختیاری وجود دارد، ثبت جهانی این این آثار را هدفگذاری کرده‌ایم.

او بیان کرد: پژوهش‌ها و مطالعات میدانی این ایل‌راه‌ها، از ابعاد مختلفی از جمله قوم شناختی، بوم‌شناختی و باستان‌شناسی و با هدف تعیین نقش عوامل محیطی و جغرافیایی در انتخاب ایل‌راه‌های باستانی انجام خواهد شد.

میراث جهانی ‏یونسکو نام عهدنامه‌ای بین‌المللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲ میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید.

منبع:ایسنا

به گزارش ایسنا، جز موزه چاپ و کتابت مجلس شورای اسلامی، وعده راه‌اندازی چند موزه چاپ دیگر در شهرهای تبریز، ارومیه و همدان داده شده که قدمت وعده ایجاد موزه چاپ در تبریز از سایرین بیشتر است. سال ٩٧ اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی خبر داد که موزه چاپ و تعلیم و تربیت تبریز راه‌اندازی می‌شود، سه سال از آن روزها گذشته و هنوز از این موزه خبری نیست.

سیدرضا سیدشریفی، موزه‌دار موزه چاپ تبریز درباره این تاخیر طولانی و خلف وعده به ایسنا گفت: دبیرستان فردوسی تبریز با قدمت بیش از یکصد سال، مکانی است که برای این موزه درنظر گرفته شده اما بعد از گذشت سه سال و چندصد میلیون تومان هزینه، فقط ٢٠ درصد این دبیرستان مرمت شده و بنا هنوز به موزه تحویل داده نشده است؛ درحالی‌که قرار بود شش‌ماهه مکان موزه را آماده کنند و تحویل بدهند.

این موزه‌دار ادامه داد: موضوع راه‌اندازی موزه چاپ در شهر تبریز تقریبا از سال ۱۳۹۵ مطرح شده است. اداره کل آموزش و پرورش شهر تبریز قصد داشت دبیرستان تاریخی فردوسی را به موزه تعلیم و تربیت تبدیل کند، اما شش سال از آن ایده گذشت و نتوانست کاری انجام دهد. ما پیشنهاد کردیم موزه چاپ، نشر و تعلیم و تربیت را در همین مکان راه‌اندازی کنیم. سال ۱۳۹۷ تفاهم‌نامه آن بسته شد، اما موزه هنوز باز نشده است.

سیدشریفی افزود: سال ۹۷ حدود ۵۰۰ میلیون تومان از محل بودجه رویداد تبریز، پایتخت گردشگری ۲۰۱۸ به مرمت دبیرستان تاریخی فردوسی اختصاص دادند، پیشنهاد کردیم آن بودجه را به ما بدهند تا خودمان دبیرستان را مرمت و مکان موزه را آماده کنیم، قبول نکردند. حتی پیشنهاد کردیم دولت زمینی را به قیمت پایین‌تر به ما بفروشد و خودش ساختمان موزه را مطابق استانداردهایی که مدنظر دارد، بسازد. این را هم قبول نکردند. حتی پیگیری کردیم که مشمول ماده ۲۲ واگذاری طرح‌های دولتی به بخش خصوصی شویم که آن را هم واگذار نکردند.

او با اشاره به آسیبی که متوجه آثار موزه چاپ است، گفت: موزه چاپ مثل اسکناس نیست که سبک و قابل نگهداری در مکانی کوچک باشد. دستگاه‌های سنگین چندتُنی خریداری شده که مدت‌هاست در انبار نگهداری می‌شوند. آقای رشید کفیلی، مجموعه‌دار صنعت چاپ که سال ۹۶ مجوز این موزه را گرفت، اشیاء آن را طی ۳۰ سال جمع‌آوری کرده است که اگر در مکان مناسب و استانداردی قرار نگیرند، صددرصد آسیب می‌بینند.

سیدشریفی با اشاره به جایگاه تاریخی شهر تبریز در صنعت چاپ و ضرورت راه‌اندازی موزه‌ای به همین منظور، اظهار کرد: دو مقطع تاریخی برای ورود دستگاه چاپ در ایران وجود دارد؛ زمانی که عباس میرزا با توجه به استقرار حکومتش در شهر تبریز با هدف تعلیم و تربیت و رفع عقب‌ماندگی‌های علمی، نخستین دستگاه چاپ را وارد ایران و شهر تبریز کرد و اولین چاپخانه برای کتابت آثار فارسی و نشر روزنامه راه‌اندازی شد. مقطع زمانی دیگر در دوره ایلخانیان بوده که برای اولین‌بار در شهر تبریز به چاپ پول مبادرت کردند، پولی به نام «چاو» که نخستین چاوخانه هم در همان دوران در همین شهر بنا شد. در هر دو دوره چاپ با نام تبریز گره خورده است، باید سال‌ها پیش چنین موزه‌ای در شهر تبریز می‌داشتیم.

شریفی اضافه کرد: موزه بخشی از فعالیت‌های ما بود. ما درحال راه‌اندازی پایگاه مطالعاتی و تحقیقاتی چاپ و نشر در کنار آن نیز بودیم. تاریخ چاپ و کتابت در ایران پراکنده است و متاسفانه، بسیاری از مدیران درباره این موضوع اطلاعات دقیقی ندارد. مثلا سال گذشته که با بحران کاغذ روبه‌رو شدیم، رییس‌جمهور به همه کارخانه‌های کاغذسازی بخشنامه کردند با تمام ظرفیت کار کنند، درحالی که خوراک کاغذ، درخت است. این یعنی جنگل‌ها را تخریب کنیم. ما در پایگاه ملی مطالعات روی چنین مباحثی تحقیق می‌کنیم و نتیجه را در اختیار مدیران می‌گذاریم.

او با اشاره مشکلات موزه‌داران خصوصی اظهار کرد: در شهر تبریز شاید حدود ٣٠ مجموعه‌دار خصوصی وجود داشته باشند که آثاری در حد موزه‌های ملی داشته باشند، اما مورد بی‌توجهی قرار گرفته‌اند و هیچ کمکی برای نمایش مجموعه‌های ارزشمند آن‌ها نمی‌شود. درحالی‌که میراث فرهنگی آذربایجان شرقی خودش در چند ساختمان تاریخی مستقر شده و حدودا ١٠ ساختمان دیگر را در دست مرمت دارد که همه آن‌ها خالی مانده‌اند. افتخار میراث فرهنگی استان، مرمتِ همزمان ۱۰۰ بنای تاریخی است؛ کاری غیرممکن و تعجب‌برانگیز. وقتی هم که بازار جهانی تبریز آتش گرفت، کل بودجه آن مرمت‌ها را که شاید اندازه سه سال باشد صرف احیا و مرمت بازار کردند. دیگر بودجه‌ای نماند که به بقیه برسد.

شریفی گفت: این کرونا نیست که به موزه‌های خصوصی آسیب زده، بی‌درایتی و ضعف مدیریت برخی مسؤولان بوده که سنگ بزرگِ سر راه شده است. موزه هنرهای معاصر تبریز که قرار بود در پارک بزرگی ساخته شود بعد از گذشت پنج سال فقط ۱۶ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. مرمت یک دبیرستان را پس از سه سال نتوانسته‌اند تمام کنند.

منبع:ایسنا

به‌گزارش ایسنا و به نقل از روابط عمومی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، محمدحسن طالبیان ـ معاون میراث‌فرهنگی کشور ـ در مراسم رونمایی و نمایشگاه منتخبی از مجموعه دستبافته‌های عشایری و روستایی ایران، اهدایی پرویز تناولی که ظهر روز یکشنبه (دوم خردادماه) در موزه فرش ایران برگزار شد، در سخنانی گفت: به‌زودی موزه‌ای به نام استاد در مجموعه نصیرالملک که یکی از مجموعه‌های مهم و نفیس ما است، راه‌اندازی می‌شود. پرویز تناولی استاد برجسته‌ای هستند و این آثار حاصل تلاش ۶۰ ساله استاد و بودن میان عشایر است.

او افزود: حدود ۱۸ سال در استان فارس خدمت کردم و به خوبی با طوایف مختلف آشنا هستم و جنبه‌های مختلف ملموس، ناملموس و فرهنگی را در زندگی آن‌ها دیدم، بخشی از ایده‌ها و اندیشه‌های عشایر را می‌توان در دست‌بافته‌ها آن‌ها که به خوبی منعکس شده، مشاهده کرد. در واقع نمایش قدرتمند و بسیار ارزشمند فرهنگی در آن نهفته است که افراد مختلفی از جمله استاد تناولی برای ایجاد خلاقیت‌ در آثارشان استفاده کردند.

معاون میراث‌فرهنگی کشور تصریح کرد: یک هزار و ۴۰۸ اثری که استاد تناولی به وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اهدا کردند، ما به دقت ثبت و ضبط خواهیم کرد و اداره‌کل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی در سامانه جام قرار خواهد داد. استاد تناولی با انجام این کار برای همیشه جاودانه‌تر شدند.

او تاکید کرد: بسیاری از این دست‌بافته‌ها ممکن است تولید نشود. با راه‌اندازی این موزه و ارائه درست آثار، اسناد و کتاب‌هایی که قرار است در کتابخانه موزه قرار بگیرد، تمام مردم از وجود آن بهره می برند و راه استاد ادامه می یابد. بنابراین خوشحالم در کشوری زندگی می‌کنم که هنوز هم افرادی مانند استاد تناولی وجود دارند که وقف فرهنگی انجام می‌دهند. این اتفاق که در حوزه میراث‌فرهنگی رخ داده، بسیار مهم است و می‌تواند الگویی برای سایر هنرمندان باشد که آثارشان را در دوره حیات خود به مکان‌های مهمی مانند میراث‌فرهنگی هدیه کنند و این موضوع در تاریخ ماندگار خواهد شد.

محمدرضا کارگر، مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی نیز در سخنانی یادآور شد: مجموعه اهدایی پرویز تناولی یادآوری می‌کند این کشور دارای فرهنگ و تمدن ارزشمندی است و یکایک اقوام ما هنرمند هستند، بدون داشتن سواد آکادمیک آثاری را تولید کردند علاوه بر آن‌که کارکردهای روزانه دارند، دقت زیادی در خلق آن‌ها به کار رفته است و دارای معنا، مفهوم و ویژگی‌های خاصی هستند.

کارگر تصریح کرد: گاهی اوقات یادمان می‌رود در چه سرزمینی زندگی می‌کنیم و رسالت یکایک ما در جامعه چیست؛ به ویژه رسالت افرادی که در حوزه فرهنگ و میراث‌فرهنگی فعالیت و تلاش می‌کنند.

مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی بیان کرد: استاد تناولی و خانواده او می‌خواهند به این جامعه پرهیاهو، یادآوری کنند که وظیفه ما چیست و این اتفاق خاصی است که در این برهه از زمان رخ داده و در کمتری کشوری می‌بینید که یک هنرمند چنین احساس مسئولیتی نسبت به کشورش دارد.

او افزود: کشورهای عربی خواهان مجموعه دست‌بافته‌های عشایری و روستایی ایران که استاد پرویز تناولی جمع‌آوری کرده است، بودند و پیشنهاد میلیون دلاری برای خرید آثار به استاد داده بودند اما پرویز تناولی دوست دارد که این آثار برای نسل‌های آینده باقی بماند. موضوع وقف و هدیه کردن از جمله موضوعاتی است که در جامعه ما ریشه گسترده‌ای دارد و حتی پیش از اسلام از زمان ساسانیان و هخامنشیان نیز به آن پرداخته شده است، مانند وقف کاروانسراها، قنات‌ها و باغ‌ها. در دوره اسلامی نیز موضوع وقف تقویت شده است.

او افزود: کشور ما با تمدن چندین هزار ساله‌ای که دارد اگر هر موضوعی را کنکاش کنیم دارای ریشه قوی است. شخصیت‌هایی مانند استاد تناولی این سنت حسنه و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را برای ما یادآوری می‌کنند. استاد پرویز تناولی برای جمع‌آوری این آثار زحمات زیادی کشیدند، افرادی هستند که تمام تلاش خود را برای بهره‌وری جامعه می‌کنند. استاد و خانواده او باید توسط مردم ایران تکریم شوند، افرادی مانند پرویز تناولی و تورج ژوله سرمایه‌های اجتماعی این کشور هستند.

همچنین پریسا بیضایی، مدیر موزه فرش ایران در ادامه گفت: سخن گفتن از استاد پرویز تناولی کار سختی است. قبل از آمدن به موزه فرش ایران، استاد برای من سمبلی از هنرمند معاصر بودند و در عرصه هنر حجم‌سازی و مجسمه‌سازی کارهای او را از زمانی‌که دانشجو بودم دنبال می‌کردم.

او افزود: پرویز تناولی تنها این آثار را جمع‌آوری نکردند بلکه تحقیقات و مطالعات گسترده‌ای در خصوص دستبافته‌های عشایری انجام داده است، او در زمینه هنرهای سنتی و مردم‌شناسی نیز فعال هستند. سال گذشته از شنیدن خبر اهدای مجموعه دست‌بافته‌های عشایری و روستایی ایران توسط استاد به وزارت میراث‌فرهنگی‌، گردشگری و صنایع‌دستی خوشحال شدم و از دیدن این همه آثار که مطالعات غنی پشتوانه آن است، شگفت‌زده شدم.

مدیر موزه فرش ایران تصریح کرد: «هم اکنون ۱۹۸ قطعه از ۱۴۰۸ قطعه مجموعه دستبافته‌های عشایری و روستایی ایران، اهدایی پرویز تناولی در گنجینه موزه فرش ایران قرار دارد که قرار است ۹ قطعه آن به موزه فرش ایران اهدا شود و سایر آثار به موزه استاد در شیراز منتقل خواهد شد.

تندیس تناولی، دختر پرویز تناولی نیز در ادامه گفت: پدرم دوست داشتند امروز در این مراسم حضور داشته باشند. مجموعه دستبافته‌های عشایری و روستایی ایران را طی ۶۵ سال جمع‌آوری کردند، او بارها گفته‌اند هیچ الگویی برای افکار و ایده‌های مجسمه‌هایشان نداشتند برای این‌که در ایران مجسمه‌سازی به طور تاریخی وجود نداشته است، بنابراین هنرهای کاربردی و صنایع‌دستی را برای خلق آثار خود الگو قرار داد.

او افزود: پدرم متوجه شد جوان‌هایی که در روستاها و عشایر زندگی می‌کنند، دوست دارند شهرنشین شوند و این بافته‌ها با آمدن آن‌ها به شهرها از بین می‌رود به ‌همین دلیل شروع به جمع‌آوری و نوشتن کتاب در خصوص دست‌بافته‌های عشایر کردند و آن‌ها را به دنیا معرفی کردند. بسیاری از این طرح‌ها را در کشورهای مختلف کپی و به عنوان هنر مدرن از آن استفاده می‌کنند. پدرم معتقد است تمام این طرح‌ها و آثار متعلق به ایران است و باید آن‌ها را برای نسل‌های آینده نگهداری کنیم.

در پایان مراسم از ۸۸ قطعه از ۱۴۰۸ مجموعه دستبافته‌های عشایری و روستایی ایران، اهدایی پرویز تناولی با حضور معاون میراث‌فرهنگی کشور، مدیرکل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی، مدیر موزه فرش ایران و دختر استاد پرویز تناولی رونمایی شد.

منبع:ایسنا