یعقوب گویلیان امروز چهارشنبه(۲۶ خردادماه) در جلسه اتاق فکر گردشگری و میراث‌فرهنگی کردستان اظهار کرد: با توجه به اینکه این اداره‌کل متولی گردشگری کردستان است، در همین راستا برنامه‌ریزی اصولی به منظور توسعه پایدار این صنعت با استفاده از ظرفیت متخصصین و صاحب‌نظران در این حوزه را در دستور کار قرار داده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کردستان افزود: با تشکیل این جلسه به دنبال ایجاد ساختاری مناسب بین تمامی اجزای صنعت گردشگری، استفاده از میراث ملموس و ناملموس و همچنین اسطوره‌های استان در راستای توسعه در سطح استان هستیم که امید است به نحو مطلوبی محقق شود.

وی خاطرنشان کرد: خوشبختانه در این جلسه توانستیم علاوه بر بررسی ۲ طرح پژوهشی، مسائل و مشکلات صنعت گردشگری، راه‌های معرفی اصولی آثار ملموس و ناملموس تاریخی استان نیز بررسی شد.

گویلیان با اشاره به وضعیت کنونی هتلداران، آژانس‌داران، راهنمایان و سایر بخش‌های گردشگری که دچار ضرر و زیان‌های زیادی بر اثر شیوع ویروس کرونا شده‌اند، افزود: بازارهای گردشگری کردستان نیاز به توسعه دارد بر همین اساس درصدد برندسازی با استفاده از تمامی پتانسیل‌های سه حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برای ورود به بازارهای جدید هستیم.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کردستان با دعوت از اساتید دانشگاه، جوانان صاحب ایده و فعالان حوزه گردشگری و میراث‌فرهنگی برای حرکت در مسیر درست و شکوفایی صنعت گردشگری و حفظ و صیانت از آثار تاریخی کردستان اظهار کرد: به اشتراک‌ گذاشتن دانش و تجربیات استان‌های موفق در این بخش و همچنین استفاده از دانش افراد خلاق یکی دیگر از راه‌های توسعه صنعت گردشگری و حفظ و معرفی آثار ملموس و ناملموس استان است.

گویلیان، برندسازی را در بخش گردشگری و میراث‌فرهنگی بە عنوان یک ابزار حائز اهمیت، برای حضور در بازارهای ملی و بین المللی برشمرد و گفت: امیدواریم با هم‌فکری و هم‌اندیشی بتوانیم برند گردشگری و لگوی مختص به استان کردستان را در این اتاق‌فکر پس از تصویب و به زودی از آنها رونمایی شود.

وی با اشاره به ثبت جهانی سنندج بە عنوان شهر خلاق موسیقی و آماده شدن پرونده هورامان برای ثبت جهانی بە عنوان نقاط قوتی در بحث برندسازی استان، افزود: برندی که در این اتاق‌ فکر به تصویب برسد باید نشان دهنده نمادهای واقعی و قابل لمس کردستان در تمامی بخش‌ها باشد و با دوستداران، مشتریان و علاقه‌مندان به تاریخ، فرهنگ، آداب و روسوم و جاذبه های گردشگری استان همسو و ارتباط مناسبی با این بخش‌ها برقرار نماید و بیانگر تمامی ارزش‌های استان باشد.

منبع:ایسنا

ایران نیز از دسته کشورهایی است که به واسطه دارا بودن جاذبه‌های تاریخی فراوان و آب‌وهوایی چهار فصل قابلیت بالایی در جذب گردشگر دارد و می‌تواند در وضعیت تحریم‌ها از این ویژگی‌ها به خوبی استفاده کند، اما متاسفانه در سال‌های اخیر با وجود تحریم‌ها، تبلیغات منفی که از کشور ما در سایر کشورها انجام می‌شود و شیوع گسترده کرونا، گردشگری در ایران با مشکلات بسیاری رو به رو شده است.

در این بین مشکلات اقتصادی داخلی در کشور نیز باعث غفلت مسئولین از موضوع گردشگری و ویژگی‌هایی که این صنعت می‌توانست با خود برای اقتصاد ما به همراه داشته باشد، شد و از آنجایی که صنعت گردشگری در یک سال گذشته بنابر آمار وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فقط از محل شیوع ویروس کرونا بیش از ۲۲ هزار میلیارد تومان خسارت دیده و بیش از یک میلیون نفر بیکار داشته، آینده‌ مبهم و نگران‌کننده‌ای را برای اهالی گردشگری رقم زده است.

در نهایت توقع می‌رود که دولت‌ها با استفاده از متخصصان این حوزه در راستای قانون‌گذاری‌های صحیح قدم بردارند و این حوزه را از آسیب‌های بیشتر حفظ کنند که این اتفاق رخ نداد و همچنان گردشگری نادیده گرفته می‌شود؛ کارشناسان و فعالان گردشگری نیز نادیده گرفتن اقتصاد گردشگری و مشکلات آن را از ناکارآمدی‌های برنامه‌های دولت‌ها می‌دانند.

حال با توجه به هم‌زمانی انتخابات ریاست‌جمهوری با این مسائل توقع می‌رفت که نامزدها به صورت حداقلی به اهمیت این صنعت در مناظره‌ها و صحبت‌هایشان با مردم اشاره کنند و برنامه‌های طرح شده خود برای حل مشکلات این صنعت را اعلام کنند، که متاسفانه این اتفاق رخ نداد و می‌توان به ناکارآمدی و نقص برنامه‌های نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری در این حوزه اشاره کرد.

حال به بهانه نزدیک بودن انتخابات ریاست‌جمهوری و تغییر دولت، فعالان حوزه گردشگری استان نیز انتظاراتی از دولت و رئیس جمهور آینده دارند که در همین راستا با برخی از این فعالان گفت‌وگو کردیم تا از انتظارات آن‌ها مطلع شویم.

توسعه گردشگری نیازمند نگاهی جامع و افرادی متخصص است

رئیس انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران در خصوص انتظارات فعالان این حوزه از دولت آینده گفت: برای توسعه و رونق در گردشگری نیازمند نگاهی جامع و استفاده بهینه از متخصصان گردشگری هستیم.

جواهرزاده ادامه داد: دولت در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با اشاره به پراکندگی‌هایی که در ساختار سازمان‌ها و نهادهای مختلف پیرامون این موضوعات وجود دارد همواره از تشتت آرا و فرابخشی بودن آن رنج می‌برد و تلاش‌ها برای زیر یک چتر قرار گرفتن آن غالبا بی‌نتیجه بوده است.

وی ادامه داد: اما بزرگترین اتفاقی که در این دولت صورت گرفت، اجماع و هماهنگی نهادها و دستگاه‌های اثرگذار در حوزه گردشگری، به ویژه دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی بود که به گونه‌ای هم‌سو شده و توانستند با ذهنیتی مثبت با یکدیگر همکاری کنند.

رئیس انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران ادامه داد: در دولت فعلی تلاش‌های بسیاری در حوزه گردشگری صورت گرفت، اما شیوع کرونا و تبدیل آن به پاندمی اجازه نداد که این تلاش‌ها به موفقیت برسد. در این زمینه می‌توان گفت طبق اسناد موجود برنامه‌ریزی‌هایی برای افزایش گردشگری ورودی به استان و افزایش تعداد واحدهای اقامتی وجود داشت که با توجه به اوضاع پیش‌آمده متاسفانه شاهد تعطیلی‌های فزاینده در بخش اقتصادی به ویژه حوزه گردشگری بودیم وتلاش‌های انجام شده به سرانجامی نرسید.

جواهرزاده خاطرنشان کرد: در بحث‌ها و مناظرات سیاسی که شاهد آن بودیم، آن‌طور که باید نامی از گردشگری به سخن نیامد. گردشگری یکی از مهمترین سازوکارهاست که متاسفانه دولت‌های ما در این راه پیش‌قدم نیستند و دلایل‌ متفاوتی را برای آن مطرح می‌کنند.

رئیس انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران ابراز کرد: از دولت آینده انتظار می‌رود که گردشگری را شناخته جایگاهش را دریابد، همچنین باید موضوع گردشگری را از حالت ویترینی و شعاری خارج کرده و به عمل‌گرایی نزدیک کند.

وی با اشاره به اینکه در حوزه اقتصادی حساب ویژه‌ای روی گردشگری باز نمی‌شود، ابراز کرد: گردشگری می‌تواند موجب توسعه و رونق اقتصادی شود، اما این مورد نیازمند نگاهی جامع به گردشگری است که امیدواریم در دولت آینده صورت گیرد و از متخصصان گردشگری در این حوزه برای بهبود فعالیت‌ها و کسب‌وکارها استفاده شود؛ اقدامی که تاکنون متاسفانه کمتر شاهد آن بوده‌ایم.

رئیس انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران اضافه کرد: انتظار من از دولت آینده این است که به مقوله‌ اکوتوریسم به عنوان یک شاخه مستعد و قابل توسعه نگاه شود؛ چرا که اکوتوریسم صرفا توسعه اقامتگاه بوم‌گردی نیست و شامل ابعاد مختلفی می‌شود که پیشنهاد می‌کنم دولت و شورای شهر آینده به ابعاد مختلف آن توجه ویژه داشته باشند.

بخش دولتی اگر نمی‌تواند دستمان را بگیرد حداقل پایمان را رها کند

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی نیز در خصوص عملکرد دولت در توسعه گردشگری و حمایت از تاسیسات گردشگری اظهار کرد: متاسفانه اقدامی جهت رفع مشکلات متعدد که در سال‌های گذشته ایجاد شده در این زمینه صورت نگرفته و چالش کرونا نیز به بهانه‌ای برای عدم اقدامات موثر در صنعت گردشگری تبدیل شد، البته ناگفته نماند که برخی از اقدامات انجام شده در این حوزه اجرای حداقلی وظایف قانونی مدیران این حوزه بوده است.

حسن نیکونام ادامه داد: انتظار داریم اختیارات و فرآیندها در دولت آینده به بخش خصوصی واگذار شود که این اقدام تا به امروز تنها یک شعار تبلیغاتی بیش نبوده است.

وی افزود: امیدوار هستیم بخش دولتی با واگذاری کلیه فرایندها به بخش خصوصی و انجمن‌های آن‌ها از تصدی‌گری و دخالت‌های فراوان با تاثیرات منفی کناره‌گیری کند و صرفا به نظارت و قانون‌گذاری با مشارکت بخش خصوصی اقدام نماید.

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی خاطرنشان کرد: قوانین و مقررات دست‌وپاگیر و غیرکارشناسی یکی از بزرگترین چالش‌های بخش خصوصی و صنعت گردشگری است. امیدوارم در سال رفع موانع تولید از شعار به عمل گرایی برسیم و شاهد تسهیل در کسب و کارها باشیم.

نیکونام با اشاره به تصویب سند راهبردی گردشگری کشور در سال ۱۳۹۹ به عنوان یک اقدام تاثیرگذار، بیان کرد: بزرگترین اقدام تاثیرگذار که می‌توانست موجب رشد و شکوفایی صنعت گردشگری شود، پیگیری و تصویب سند راهبردی گردشگری کشور در هیات وزیران بود که با تلاش‌های دلسوزانه چند نفر انگشت شمار در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اتفاق افتاد که متاسفانه با توجه به شرایط سخت کرونا و عدم همکاری دیگر وزارتخانه‌های مرتبط به سرانجام مطلوبی نرسید.

وی ادامه داد: انتظار می‌رود که اگر مدیر آینده نمی‌تواند و یا نمی‌خواهد کمکی به صنعت گردشگری کند حداقل سدی بر سر راه ایجاد نکند و یا به عبارتی ساده‌تر توقع ما از بخش دولتی این است که اگر نمی‌تواند دستمان را بگیرد حداقل پایمان را رها کند.

رئیس انجمن حرفه‌ای گردشگری سلامت خراسان رضوی بیان کرد: امیدوارم دولت آینده دولتی یکپارچه و متحد باشد و به مانند گذشته وزارت گردشگری را تنها نگذارد.

مدیران آینده گردشگری باید از جنس این حوزه باشند و صنعت را به خوبی بشناسند

سخنگوی انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی خراسان رضوی گفت: افرادی که قرار است مدیریت سیستم گردشگری در کشور را بر عهده گیرند باید از جنس گردشگری باشند و این صنعت را به خوبی بشناسند؛ مدیری که الفبای گردشگری را نمی‌داند، نمی‌تواند برای پیشبرد این صنعت کاری انجام دهد.

مجید فرقانی در خصوص انتظارات این حوزه از مدیران جدید دولتی تصریح کرد: همیشه تلاش کرده‌ایم که به گردشگری دیدگاهی مقایسه‌ای نداشته باشیم، به هر حال گردشگری صنعتی است که در تمام دنیا فارغ از اینکه چه سیاست‌مدارهایی با چه دیدگاه‌هایی سر کار هستند، صنعتی مهم تلقی می‌شود و به عنوان صنعتی اساسی در حال فعالیت است.

وی بیان کرد: در کشور ما نیز باید روند به این شکل ادامه پیدا کند و این صنعت با سیاست آمیخته نشود؛ توقع می‌رود که دولتمردان آینده از هر جناح و گروهی به موضوعات گردشگری توجه اساسی داشته باشند تا آسیب‌های وارد شده به صنعت گردشگری به ویژه در دو سال اخیر جبران شود.

سخنگوی انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی خراسان رضوی عنوان کرد: طی دو سال اخیر اتفاقاتی رخ داده است که به صنعت گردشگری ضربات مهلکی وارد کرده و انتظار ما از دولت آینده این است که مسائل و مشکلات قبلی را جبران کرده و با برنامه‌ریزی‌های صحیح مسیر گردشگری را به گونه‌ای مدیریت کند تا این صنعت به شرایط مطلوب خود بازگردد.

فرقانی در مورد حوزه‌هایی از صنعت گردشگری که بیش از هر چیز مستلزم تغییر و تحول هستند، تشریح کرد: همانطور که گفته شد تغییر مداوم مدیران صنعت گردشگری در کشور یکی از مشکلات این حوزه است. از زمانی که صنعت گردشگری در کشور فعالیت خود را آغاز کرده به طور پیاپی شاهد تغییرات مدیریتی در این حوزه بوده‌ایم که این تغییرات آسیب‌های بزرگی را به این صنعت وارد کرده است.

وی خاطرنشان کرد: به عقیده من افرادی که روی کار می‌آیند و مدیریت سیستم را بر عهده می‌گیرند باید از جنس گردشگری باشند و صنعت گردشگری را کامل حس کرده و شناخته باشند. مدیری که از جای دیگری می‌آید و الفبای گردشگری را نمی‌داند، نمی‌تواند کاری برای پیشبرد این صنعت انجام دهد؛ حتی اگر منابع مالی در اختیار این فرد قرار گیرد، نمی‌داند که این منابع را به کدام سمت هدایت کند و به‌ چه شکلی سکان این صنعت را ‌دست گیرد.

سخنگوی انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی خراسان رضوی ادامه داد: حوزه‌های مختلفی که اکنون در حال فعالیت هستند قطعا در دولت آینده دچار تغییرات زیادی خواهند شد که امیدوارم این تغییرات موجب فراهم شدن شرایط بهتر شود.

فرقانی در خصوص انتظارات تاسیسات گردشگری از دولت تشرح کرد: مهمترین خواسته ما از دولت آینده این است که سکان صنعت گردشگری به اهل خودش سپرده شود؛ به ‌دست کسی که این صنعت را به‌خوبی بشناسد و با پوست وگوشت خود مشکلات آن را حس کرده باشد و مدیرانی را به خود ببیند که برای اداره این صنعت روی کار آمده‌اند.

وی عنوان کرد: در حال حاضر در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مدیران لایق در لایه‌های مختلف وجود دارند که دولت آینده قطعا باید از حضور آن‌ها نهایت استفاده را ببرد، البته در ادامه دولت بعدی می‌تواند مدیران جدیدتری انتخاب کند تا شرایط را از حالت فعلی بیرون آورد.

سخنگوی انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی خراسان رضوی تشریح کرد: انتظار ما این است از مدیرانی که در بدنه‌ صنعت گردشگری از افراد لایق به‌ حساب می‌آیند استفاده شود و با به‌ کار گرفتن مدیران جدید و توانا انتظارات برآورده شود.

مدیران آینده باید به رونق صنعت گردشگری نگاهی جدی داشته باشند

مدیرعامل جامعه هتلداران خراسان رضوی اظهار کرد: ما شاهد یک عظم و اراده جدی در توسعه گردشگری نیستیم. در مناظرات کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری نیز هیچ یک از کاندیداها آنطور که باید به موضوع گردشگری نپرداختند، در حالی‌که گردشگری در زمان تحریم‌های فعلی می‌تواند در نجات اقتصاد ایران قدم بزرگی بردارد.

مرجان شاه‌ولایتی خاطرنشان کرد: این موضوعات در برنامه‌ها و اقدامات مدیران قبلی وجود داشت و مدیران فعلی نیز هیچ جایگاهی برای گردشگری به عنوان یک سهم عمده در اقتصاد کشور قائل نیستند.

وی ادامه داد: انتظار عمده ما از مدیران جدید این است که به رونق صنعت گردشگری به عنوان یکی از برنامه‌های آینده نگاه جدی داشته باشند که این موضوع همچنین می‌تواند به رونق بخش مهمی از اقتصاد کشور کمک کند و این بسیار مهمتر از کمک‌هایی همچون سوبسید دادن به دست‌اندرکاران گردشگری است.

مدیرعامل جامعه هتلداران خراسان رضوی در پاسخ به این سوال که کدام حوزه‌ها را بیش از هرچیز مستلزم تغییر و تحول می‌داند، گفت: در حوزه تدوین قوانین و مقررات نیاز به تغییر و تحول جدی داریم؛ برخی از مسائل و مقررات در گردشگری صرفا فقط به صورت آیین‌نامه و دستورالعمل طراحی شده‌اند و باید طی اقداماتی به صورت قانون تدوین شوند.

شاه‌ولایتی ادامه داد: در حوزه گردشگری برخلاف اصناف که مقررات قدیمی و محکمی دارند بیشتر امورات دست‌اندرکاران این صنعت با آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها پیش می‌روند که نیاز است برخی از دستورالعمل‌ها به قوانین و مقررات چارچوب‌دار تبدیل شوند. البته شایان ذکر است که در اجرای قوانین و مقررات گردشگری نیز نیاز به تغییر و تحول جدی داریم.

وی ابراز کرد: اگر بخش خصوصی در تصمیم‌گیری‌ها ورود پیدا کند قطعا شاهد اقدامات موثرتر و کاربردی‌تری خواهیم بود. در حال حاضر هیچ هزینه‌ای به دلیل شیوع کرونا به آسیب‌دیدگان بخش خصوصی بخشیده نشده و تنها در مصوبه ستاد ملی کرونا امهال بخش کوچکی از هرینه‌ها با اعمال جریمه دیرکرد لحاظ شده که آن هم پس از ماه‌ها پیگیری محقق نشده است.

مدیرعامل جامعه هتلداران خراسان رضوی با اشاره به عدم وجود حمایت‌های دولتی در خصوص کرونا، افزود: تمام کاری که دولت در زمینه حمایت انجام داد ارائه دو بسته حمایتی برای دست‌اندرکاران گردشگری و اصناف آسیب دیده از گردشگری بود که شامل برخی معافیت‌های بیمه، امهال در وام‌ها و امهال در قبوض آب، برق و گاز می‌شود.

شاه‌ولایتی ادامه داد: از پاییز سال قبل تا امروز ترتیب اثر داده شد تا تنها بخشی از هزینه‌ها به صورت موقتی پرداخت نشود و این امر تا زمانی که دوباره چرخ گردشگری بچرخد و تاسیسات گردشگری بتوانند دیرکردها را پرداخت کنند ادامه خواهد داشت. در واقع می‌توان گفت حمایت‌ها چیزی شبیه به شوخی بود.

گردشگری؛ از مهمترین حوزه‌های قابل تغییر در دولت آینده

دبیر جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران گفت: ایجاد یک نگاه واحد و جامع در گردشگری، اذعان به اهمیت گردشگری و ارزش آن در توسعه پایدار کشور در راستای عدم وابستگی به نفت و جلوگیری از رشد اقتصاد غیر مولد از مهمترین حوزه‌هایی است که باید در دولت آینده تغییر کند.

صادق کاظمیان افزود: در حال حاضر با صنعتی روبرو هستیم که در مرز ورشکستگی بوده و به‌رغم فشارهای زیاد در مبارزه با کرونا به غلط عنوان می‌شود که با بعضی سیاست‌ها می‌توان به دوران پیش از کرونا بازگشت، اما واقعیت این است که قبل از کرونا هم اوضاع گردشگری چندان مناسب نبود و ما در حال حاضر نیازمند تغییر و تحول جدی هستیم.

وی خاطرنشان کرد: مشکل عمده ما عدم وجود نگاه کلان به صنعت گردشگری با توجه به اهمیت آن در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و به عبارتی توسعه پایدار کشور است. در همین راستا مهمترین انتظار ما از مدیران صنعت گردشگری این است که مدیریت گردشگری به تشکل‌ها و فعالان بخش خصوصی سپرده شود.

دبیر جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گری ایران تشریح کرد: یکی از اقدامات مورد انتظار از دولت آینده این خواهد بود که مدیریت گردشگری به بخش خصوصی داده شود؛ چراکه ورود نهادهای دولتی با حالت تصدی‌گری این حوزه را غالبا با مشکل همراه کرده و انتظار جدی این است که دولت تصدی‌گری خود در بخش گردشگری را کنار بگذارد.

کاظمیان عنوان کرد: در اکثر مواردی که دولت‌های ما در تصدی‌گری و اجرا ورود داشتند شاهد تجربه‌های ناموفق بودیم. در کشورهای توسعه یافته نیز شاهد این هستیم که مشکلات این حوزه را برطرف کرده‌اند و امور گردشگری را متخصصین و افراد با تجربه در بخش خصوصی بر عهده دارند.

وی تصریح کرد: گردشگری نباید صرفا به وزارت گردشگری محدود شود، زیرا گردشگری به زنجیره‌ای از نهادها و سازمان‌ها از جمله نیروی انتظامی، وزارت راه و شهرسازی، وزارت بهداشت، استانداری‌ها و … مرتبط است که همگی بر روی این صنعت اثر می‌گذارند.

رئیس هیات مدیره جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی خراسان رضوی ادامه داد: مهمترین موردی که باید تغییر و تحول جدی پیدا کند، ایجاد یک نگاه واحد و جامع در گردشگری، اذعان به اهمیت گردشگری و ارزش مهم آن در توسعه پایدار کشور در راستای عدم وابستگی به نفت و جلوگیری از رشد اقتصاد غیر مولد است.

منبع:ایسنا

 مشهد و پیرامون آن با وجود جاذبه‌های متعدد زیارت و گردشگری می‌تواند با مدیریت و برنامه‌ریزی صحیح به قطب مهم گردشگری در سطح منطقه تبدیل و به ‌عنوان یکی از محورهای مهم گردشگری کشور مطرح شود. از همین رو نقش مدیریت شهری در افزایش جذب گردشگر و توسعه صنعت گردشگری از اهمیت بالایی برخوردار است.

مشهد شهری که هویت مذهبی دارد و قصد و نیت مسافران، زیارت حرم رضوی است، اما طبیعتا افرادی که به مشهد سفر می‌کنند تمام زمان خود را در حرم مطهر رضوی سپری نکرده و ساعت‌هایی را نیز در شهر، مراکز تجاری، تفریحی و گردشگری مشهد می‌گذرانند. از همین رو حوزه گردشگری در شهر مشهد نیز مورد توجه قرار گرفته و نیازمند رسیدگی در مدیریت شهری است.

با توجه به نقش پررنگ زیارت و گردشگری در اقتصاد مشهد، رسیدگی و توجه به اماکنی که زائران و گردشگران را به خود جلب می‌کند از ابتدایی‌ترین انتظارات شهروندان و فعالان گردشگری از مدیریت شهری مشهد است.

حال با توجه به نزدیکی پایان دوره مدیریت کنونی شهر مشهد، عملکرد شورای پنجم شهر و شهرداری مشهد در حوزه زیارت و گردشگری را در ادامه مورد بررسی قرار دادیم.

نوسازی منطقه تاریخی توس اقدام مثبت شورای پنجم برای توسعه گردشگری مشهد

سید جلال فیاضی، عضو سابق شورای شهر مشهد در خصوص ارزیابی عملکرد شورای شهر و شهرداری مشهد در حوزه زیارت و گردشگری، اظهار کرد: طی سال گذشته به دلیل شیوع کرونا سفر زائرین به مشهد به شدت کاهش داشته که البته این موضوع به مدیریت شهری ارتباطی پیدا نمی‌کند، اما شورای پنجم در حمایت از ظرفیت‌های مربوطه در ارتباط با زیارت مانند حمل‌ونقل‌های بین‌ شهری و درون شهری برنامه‌ریزی‌های خوبی داشته است.

وی افزود: بخش دیگری از موضوع گردشگری به ایجاد مراکز تفریحی مربوط می‌شود؛ ساکنین شهر مشهد و زائرینی که به مشهد سفر می‌کنند، بخش دیگری از زمان خود را به مراکز تفریحی اختصاص می‌دهند. مجموعه‌های جدیدی از جمله کوه‌پارک و رودپارک که به مراکز گردشگری و تفریحی مشهد اضافه شده، گسترش مسیر دوچرخه و ایجاد زیرساخت‌های حمل‌ونقل به فضاهای گردشگری و تفریحی سالم شهر می‌تواند کمک کند که مدیریت شهری در این زمینه عملکرد قابل قبولی داشته است.

عضو سابق شورای شهر مشهد با اشاره به اقدامات گسترده شورای پنجم در بهسازی منطقه تاریخی توس و آرامگاه فردوسی عنوان کرد: همانطور که مشهد نماد اسلامیت کشور است، به دلیل حضور آرامگاه فردوسی به عنوان پدر زبان فارسی، نماد زبان فارسی ایران نیز محسوب شده و همیشه مورد توجه زائران و گردشگران قرار گرفته است. حدود ۳۰ سال از دست نوشته و تاکید مقام معظم رهبری در رابطه با نوسازی بافت منطقه تاریخی توس و آرامگاه فردوسی می‌گذرد، اما در دوره‌های مختلف شورای شهر توجه کمی از این موضوع صورت گرفت.

فیاضی اضافه کرد: شورای پنجم با ایجاد کمیسیون ویژه بهسازی توس اقدامات خوبی در جهت بازسازی این منطقه تاریخی و مسیرهای منتهی به آرامگاه فردوسی انجام داد که می‌تواند به گردشگری تاریخی شهر مشهد که یکی از زیرشاخه‌های حضور زائرین در مشهد است کمک بزرگی کند و می‌توان گفت که یکی از بهترین اقدامات شورای پنجم در جذب زائر و گردشگر در مشهد بهسازی و نوسازی بافت منطقه تاریخی توس بوده است.

محو اقدامات مستقل برای «زیارت» و «گردشگری» زیر سایه تبلیغ و کرونا

رضا سلیمان‌نوری، یک فعال گردشگری نیز در پاسخ به این سوال که آیا شورای شهر پنجم به صورت تخصصی به زیارت و گردشگری پرداخته است یا خیر، اظهار کرد: هرچند شعار مهم و اصلی اصلاح‌طلبان پیش از در اختیار گرفتن شورای اسلامی پنجم شهر مشهد تغییرات عمده و اساسی در حوزه فرهنگی که مبحث تخصصی زیارت و گردشگری از زیر مجموعه‌های آن است، بود اما این امر به دلایل مختلف تحقق پیدا نکرد.

وی افزود: مشکلات ناشی از اپیدمی کرونا، نداشتن برنامه‌ای جامع در این حوزه، عدم آشنایی سکان‌دار کمیسیون فرهنگی شورا با واقعیات امور فرهنگی، نمایشی کار کردن گردانندگان کمیسیون فرهنگی، تغییرات متعدد در معاونت فرهنگی شهرداری و عدم تغییر معاون زیارت و گردشگری معاونت فرهنگی که با وجود ضعف عملکردی اما به دلیل حمایت خارج از عرف یکی از اعضاء شورا در سمت خود باقی ماند. این‌ها دلایلی است که در این دوره از مدیریت شهری به مقوله زیارت و گردشگری توجه به خصوصی نشد که در این بین نگاه خاص و ناکارآمد کمیسیون فرهنگی به این موضوع و ضعف مدیریتی این بخش در شهرداری دلایل عمده این عدم نگاه تخصصی بود.

سلیمان‌نوری با اشاره به این که پیشرفت چشمگیر مجموعه هفت‌حوض گواه بر ضعف عملکرد مدیریت شهری در حوزه گردشگری است، گفت: وضعیت مجموعه هفت‌حوض به عنوان یگانه قطب گردشگری که مستقل از معاونت فرهنگی در سیستم شهرداری است دوران شکوفایی خود را در چهارسال اخیر طی کرد. هفت‌حوض از یک مجموعه ناشناخته به مجموعه‌ای ثبت ملی شده و قابل استفاده برای تمامی زائران و مجاوران امام رضا(ع) و البته طرفداران حوزه‌های تخصصی گردشگری همانند پرنده‌نگری، طبیعت‌گردی و کوه‌پیمایی تبدیل شده است.

وی با اشاره به بررسی اقدامات شورای شهر پنجم و شهرداری مشهد خاطرنشان کرد: اقدامات حوزه معاونت زیارت و گردشگری معاونت فرهنگی شهرداری مشهد نه تنها آنگونه که باید و شاید مفید نبوده بلکه برخی از اقدامات آن‌ها حواشی بزرگی را برای شهر و شهرداری مشهد ایجاد کرده که نمونه بارز آن ماجرای تغییر نام کیوسک‌های راهنماء زائر بود. این اقدام بدون یک کار کارشناسی کامل و هماهنگی با ذی‌نفعان صورت گرفت که به بحرانی بزرگ در حوزه فرهنگی شهرداری و شورای شهر مشهد تبدیل شد و سرانجام با عقب‌نشینی مدیران شهری به پایان رسید.

این فعال گردشگری با اشاره به عملکرد مدیریت شهری در منطقه تاریخی توس ادامه داد: اکثر بحث عمرانی منطقه تاریخی توس با همکاری میراث فرهنگی و سایر نهادهای وابسته و با هدایت کمیسیون ویژه بهسازی توس انجام شد که حرکتی قابل دفاع در حوزه گردشگری مشهد بود. البته این موضوع مربوط به فضای مجموعه و سخت‌افزاری آن است، در غیر این صورت از منظر نرم‌افزاری که وظیفه معاونت زیارت و گردشگری معاونت فرهنگی شهرداری بوده، منطقه توس کماکان بر همان پاشنه قبلی می‌گردد و حیرت و سرگردانی بازدیدکنندگان از این محدوده قابل مشاهده است.

سلیمان‌نوری در مورد ایجاد کمیسیون بهسازی توس در دوره شورای پنجم اظهار کرد: ایجاد کمیسیون بهسازی توس حرکتی ویژه در دوره پنجم شورای اسلامی شهر بود که توانست یکی از خواسته‌های مقام معظم رهبری را پس از گذشت بیش از ۲۰ سال تا حدودی اجرایی کند، اما به طور قطع می‌توانست فعالیت‌های بیشتری را در کارنامه خود ثبت کند، مشروط بر آنکه سایر حوزه‌ها چه در شهرداری و چه در سایر نهادهای مسئول و دست اندرکار توس با این مجموعه همکاری می‌کردند و مدیران این کمیسیون نیز تا پایان دوره با همان حرارت روزهای نخست به کارشان ادامه داده و به سایر حوزه‌های کاری شورا یا خارج شورا ورود پیدا نمی‌کردند.

وی افزود: ورود به سایر حوزه‌ها باعث به وجود آمدن شائبه‌هایی همچون هزینه کردن از توس برای اهداف شخصی درون شورایی و هزینه کردن از فعالیت مثبت انجام شده در توس برای اهداف برون شورایی را در پی داشت. البته ایجاد کمیسیون توس امری مثبت بود و امید است شورای شهر بعدی نیز همت خود را در این حوزه صرف رفع سایر موانع احیاء توس کند تا امکان ثبت جهانی آن فراهم شود.

رئیس هیات مدیره انجمن توسعه گردشگری چهارباغ خراسان در خصوص اقدامات انجام شده برای جلوگیری از تفکیک دو موضوع زیارت و گردشگری در مشهد، تصریح کرد: اقدامات مستقل در حد کارهای درجه یک که بتوان گفت این حرکت مختص گردشگری و یا مختص زیارت بوده و یا اینکه این اقدام برای پیوند گردشگری و زیارت انجام شده است، در زیر سایه تبلیغ و یا تحت تاثیر شرایط کرونایی شهر و کشور محو شده است.

سلیمان‌نوری در خصوص اولویت‌های زیارت و گردشگری مشهد بیان کرد: مهمترین اولویت موجود، شناسایی واقعی و نقاط اتصال و تفکیک «زیارت» و «گردشگری» از یکدیگر است که مسئولان گردشگری شهرداری مشهد در این حوزه عملکرد موفقی نداشته‌اند. البته این موضوع جدای از اقدامات انجام شده در حوزه توس، کارهای عمرانی گردشگری و منطقه هفت حوض است.

وی با اشاره به اولویت‌های گردشگری در مشهد تصریح کرد: مشهد دارای سویه‌های مهمی همچون گردشگری زیارتی، گردشگری فرهنگی، گردشگری غذا و گردشگری صنایع‌دستی است که متاسفانه در هیچ یک از این حوزه‌ها به دلیل عدم شناخت درست و عدم هماهنگی با سایر ذی‌نفعان آنگونه که باید و شاید کار نشده است.

این فعال گردشگری در خصوص عملکرد مدیریت شهری در مرمت آثار تاریخی مشهد گفت: مرمت آثار تاریخی، موضوعی مشترک میان دو حوزه میراث فرهنگی و شهرداری است. شهرداری هر گاه در این حوزه ورود پیدا کرده عملکرد به نسبت مطلوبی داشته که نمونه آن بهسازی خانه اربابی چهاربرج، خانه‌های پیشه‌وران و نوریان منطقه ۸ در همین دوره بوده است. بر این اساس و به‌رغم تخریب آثاری همانند مسجد حوض معجردار، شهرداری در حوزه حفظ میراث فرهنگی برخلاف حوزه گردشگری نمره قبولی می‌گیرد.

مشهد در زمان شورای پنجم به پایگاه شهر هوشمند تبدیل شد

فرید جواهرزاده، رئیس انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران با توجه به نزدیکی انتخابات دولت و شوراهای شهر به بررسی عملکرد آن‌ها در دوره قبل پرداخت و بیان کرد: اقداماتی که در شورای پنجم درحوزه گردشگری و میراث فرهنگی انجام شد، در هیچ دوره‌ای صورت نگرفته بود. شورای پنجم در حوزه گردشگری، بیشترین زحمات و تلاش‌ها را در برخی از عرصه‌ها انجام داده که کمتر در شوراهای قبلی به آن پرداخته شده بود، از این موارد می‌توان به توسعه شهر توس و آرامگاه حکیم‌ ابوالقاسم فردوسی در مشهد به شکلی ویژه اشاره کرد که تلاش‌های شورای پنجم در این زمینه بر هیچ‌ کس پوشیده نیست.

وی اضافه کرد: همانطور که قبلا اعلام کرده بودم تلاش‌ها و اقداماتی که در این دوره شوراها صورت گرفت بیش از آن چیزی بود که پیش از آن انجام شده بود. فعالیت‌هایی که در شورای پنجم به منظور توسعه شهر توس صورت گرفت با تمام فعالیت‌های ۵۰ سال گذشته در خصوص این شهر برابری می‌کند و نمی‌توان از تلاش‌های بی‌وقفه و اثرگذار آن‌ها در توسعه شهر توس چشم‌پوشی کرد.

وی اضافه کرد: شورای پنجم در زمینه  هوشمندسازی شهری اقدامات خوبی نیز انجام داد و در زمینه ارتقاء سطح کیفی حضور گردشگر و زائر در مشهد و استان نیز فعالیت‌های  قابل توجهی انجام داده است. البته باید گفت که در زمینه اکوتوریسم و  طبیعت‌گردی از آن جهت که مشهد در بحث توسعه گردشگری زیارتی مرکزیت دارد، اقدامات چندان قابل توجهی صورت نگرفه است.

جواهرزاده تصریح کرد: در زمینه ترویج دوچرخه‌سواری، توسعه کوه پارک و از این قبیل مسائل نیز پیشرفت‌هایی صورت گرفت که خود می‌تواند در زمینه اکوتوریسم  نوعی توسعه تلقی شود، در مجموع اما نمره شورای پنجم نمره قابل قبولی خواهد بود. با توجه به راه‌اندازی شورای اسلامی استان در دوره گذشته، باوجود این که کمیسیون‌ گردشگری و زیارت این شورا دیرتر تشکیل شد، اما در شورای عالی استان  نیز نقش قابل قبولی داشت و تلاش‌های زیادی توسط آن‌ها صورت گرفت.

رئیس انجمن علمی طبیعت‌گردی ایران عنوان کرد: در چند ماه اخیر که از فعالیت کمیسیون‌های تخصصی شورای اسلامی استان به ویژه کمیسیون زیارت گردشگری ورزش و جوانان می‌گذرد، همچنان شاهد اتفاقات خوب و موثری هستیم که از جمله این اقدامات می‌توان به تهیه و تصویب ایجاد بانک اطلاعاتی بوم‌گردی‌های استان که اتفاق بسیار شایسته‌ای بود، اشاره کرد.

احیاء بافت تاریخی توس تنها از یک مدیریت اصلاح‌طلب بر می‌آمد

حامد بخشی، مدیر گروه پژوهشی جامعه شناسی گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی به عملکرد موفق مدیریت شهری در توسعه منطقه تاریخی توس پرداخت و گفت: شورای شهر مشهد به دلیل احیای بافت تاریخی توس در حوزه گردشگری نمره بالایی می‌گیرد. شورای پنجم این پروژه بزرگ را به خوبی اجرا و زنده کرد. البته اقداماتی که مدیریت شهری در احیای بافت تاریخی توس انجام داد تنها از یک تیم مدیریتی اصلاح‌طلب بر می‌آمد. اگر به جای این شورای شهر، لیست مقابل آنان رای می‌آورد، منطقه تاریخی توس تکان نمی‌خورد.

وی افزود: به عنوان مثال توسعه مترو کار قابل توجهی است هر تیم مدیریت شهری هم پای کار آمده به آن توجه داشته است اما توسعه آرامگاه فردوسی فقط در همین دوره می‌توانست محقق شود.

منبع:ایسنا