نوشته‌ها

«تپه اشرف» تاریخ حقیقی اصفهان

تپه تاریخی موسوم به «تپه اشرف» در حاشیه شمالی زاینده رود و نزدیک به پل تاریخی شهرستان اصفهان واقع شده، این تپه یکی از بناهای مهم تاریخی شهر اصفهان است که قدمت آن براساس حفاری‌های انجام شده به زمان هخامنشیان برمی‌گردد. این اثر با مساحتی ۱۲ هکتار، در سال ۱۳۱۰ در فهرست میراث ملی کشور به ثبت رسید و مالکیت آن، در حال حاضر در اختیار میراث فرهنگی بوده و با این ‌وجود در تمام ادوار مورد بی‌توجهی قرار گرفته است.

سال‌ گذشته، همزمان با شروع پروژه لوله کشی شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان، فصل هفتم کاوش‌ها در این تپه باستانی به همت هیئت کاوشگر به سرپرستی علیرضا جعفری زند آغاز شد. تیرماه ۹۹ شهردار وقت اصفهان و مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان قول رسیدگی ویژه به تپه اشرف را دادند. اما امروز، بعد از گذشت یک سال از اکتشاف آثار متعلق به دوران اشکانی از دل تپه اشرف، علیرضا جعفری زند سرپرست هیئت باستان‌شناسی در تپه اشرف، گفت: «شهرداری از ادامه کار پا پس کشید». جعفری معتقد است با تبدیل تپه اشرف به «سایت موزه»، علاوه بر اینکه بخشی از تاریخ اصفهان نجات می‌یابد، هزینه‌های کاوش و رسیدگی به این بنای باستانی و ملی تامین خواهد شد، بنابراین اینگونه به نظر می‌رسد که رسیدگی به تپه اشرف، از منظر اقتصادی هم ارزشمند بوده و حالا که تفاهم‌نامه اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان و شهرداری اصفهان و ساماندهی به تپه اشرف، نیمه‌کاره باقی‌مانده، ‌ نجات «شناسنامه باستانی اصفهان» در گرو همت مدیران آینده است.

میراث فرهنگی اصفهان و بحرانی فراتر از فرونشست

برخی از کارشناسان معتقدند بزرگ‌ترین بحرانی که بناهای تاریخی اصفهان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، بحران فقدان پژوهش و پایش و مرمت مستمر است؛ آن‌چه راه را بر هر تشخیص صوابی می‌بندد و درمان درد را تا مدتی نامعلوم به تأخیر می‌اندازد.

زنگ خطر برای بناهای تاریخی اصفهان

فرونشست‌ها از شمال دشت اصفهان- برخوار، به صورت یک هلال که از شرق در خوراسگان رو به سوی غرب در رهنان قرار گرفته، در حال پیشروی به سوی مرکز اصفهان است. در زمان حاضر، به گفته کارشناسان بناهای تاریخی از روند فزآینده این پدیده مخرب در امان نیست.

فرونشست در کمین شهرموزه اصفهان است؛ پل‌ها در عرصه رودخانه زاینده رود، دولتخانه صفوی، میدان نقش جهان و تراکم بناهای تاریخی در محور تاریخی فرهنگی اصفهان همه در خط اول هجوم عوارض فرونشست قرار دارند. به گفته کارشناسان، جنس خاک، ضخامت آبرفت و وسعت آبخوان، نوع عوارض فرونشست و میزان آسیب، این پدیده را تحت تاثیر قرار می‌دهد. همچنین احتمال فرونشست غیرمتوازن که باعث ایجاد آسیب و تخریب در سازه‌ها می‌شود، در مرز بین تغییر جنس خاک زیرین (منطقه خطر) بسیار زیاد است.

برخی کارشناسان سازه به ایرنا گفته اند که بیشتر پل‌های تاریخی اصفهان به دلیل قرارگیری روی آبرفت با عمق‌های مختلف و همچنین میدان نقش جهان با آثار بی نظیری چون مسجد شیخ لطف‌الله، مسجد امام، عمارت عالی قاپو و سردر بازار قیصریه به دلیل ضخامت و وسعت زیاد آبرفتی که بر آن بنا شده‌اند، تحت تاثیر عوارض فرونشست قرار دارند و شدت گرفتن فرونشست‌ها می‌تواند برای آثار میراث فرهنگی اصفهان تهدید جدی باشد.

طبق اعلام سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی و همچنین دفتر منطقه‌ای مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نرخ فرونشست زمین با توجه به جنس خاک و ضخامت آبرفت در حوالی زاینده رود و بناهای تاریخی اصفهان حدود پنج سانتیمتر در سال است اما به گفته آنها نتایج دقیق‌تر بعد از یک دوره پایش یک ساله با استفاده از دستگاه‌های جی پی اس اعلام خواهد شد.

به گفته پایشگران فرونشست در اصفهان، ذرات خاکِ دانه‌ریزتر، عوارض فرونشست را زودتر نشان می‌دهد چراکه فضای بین آنها محدود است و سریع‌تر فشرده می‌شوند.

کارشناسان به ایرنا گفته اند که ذرات خاک در شمال شهر اصفهان دانه‌ریز است و از این رو عوارض فرونشست بیشتر از سایر مناطق آشکار می‌شود؛ عوارضی که بیشتر به صورت موضعی و فروریزش و شکاف‌های چند ضلعی به نظر می‌آید

در جوار زاینده رود به دلیل دانه درشت بودن ذرات خاک، فرونشست کمتر عرض اندام کرده است اما با روند خشکی زاینده رود، کمبود آب، برداشت بی رویه از آب‌های زیرزمینی و جبران نشدن آبخوان‌ها، فرونشست بیشتر هیبتش را بر ساختمان‌ها و البته بناهای تاریخی نشان می‌دهد.

فرونشست زمین به سمت آثار تاریخی اصفهان در حال پیشروی است

حسین حجتی مدیر دفتر منطقه ای مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اصفهان در گفت‌ و گو با ایرنا  دشت اصفهان -برخوار را به لحاظ عمق و ضخامت رسوبات به کاسه‌ای تشبیه کرد که هر چه از طرف کوه صفه به سمت شمال آن حرکت کنیم، ضخامت آبرفت‌ها و عمق سنگ بستر بیشتر و ذرات خاک، دانه ریزتر می‌شوند.

حجتی گفت: فرونشست در حاشیه رودخانه زاینده رود وجود دارد اما چون رسوبات درشت دانه ترند، ترک‌ و شکاف‌ها خیلی نمایان در سطح زمین دیده نمی‌شود اما آثار این پدیده را در شمال اصفهان بهتر می‌توانیم ببینیم به این دلیل که خاک ریزدانه‌تر است و از سوی دیگر عمق، ضخامت و جنس رسوبات با هم تفاوت دارند و ترک‌ها بیشتر نمایان می‌شود.

حجتی معتقد است که هرچه برداشت‌ها از آب‌های زیرزمینی دشت اصفهان -برخوار بیشتر باشد، در مقابل آبخوان تغذیه نشود و  رودخانه زاینده رود جریان نداشته باشد، حرکت آثار فرونشست به سمت آثار تاریخی و مرکز اصفهان شتابان‌تر می‌شود.

به گفته مدیر مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اصفهان، عوارض فرونشست در نقاط مختلف شمال اصفهان، فروریزش و موضعی اند و عوارض فرونشست‌ها به سمت مناطق شهری و مرکز اصفهان ناحیه ای می‌شوند و منطقه وسیعی را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

مدیر مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اصفهان گفت: بررسی‌های اولیه نشان دهنده آن است که پل جویی، یکی از پنج پل تاریخی شهر اصفهان، نشست نامتقارن دارد، یعنی فرونشستِ یک سمت رودخانه با فرونشستِ سمت دیگر یکسان نیست و این خطرش زیادتر است یا ترکی که در پل خواجو ایجاد شده و گفته می‌شود مرتبط با خودِ سازه است، مربوط به فرونشست‌های ۲ طرف پل محسوب می‌شود. پل خواجو نیز در۲ طرف، نشست‌های نامقارن کرده است.

وی تاکید کرد: فرونشست از سمت شمال اصفهان به صورت نعل اسبی به سمت مرکز شهر حرکت می‌کند،  در زمان حاضر بیشترین فرونشست‌ها در شمال اصفهان است و برخی مناطق شهری اصفهان در سال ۱۵ تا ۱۶ سانتیمتر فرونشست دارند، این میزان فرونشست‌ها در حاشیه رودخانه زاینده رود پنج یا ۶ سانتیمتر در سال بیشتر نیستند اما آثار آن آرام آشکار می‌شود.

به گفته حجتی، فرونشست نعلی یا هلالی شکل شمال اصفهان را دربرگرفته به سمت مناطق شهری، رودخانه زاینده رود، پل‌های تاریخی، میدان نقش جهان در حال پیشروی است و تاثیر فرونشست در این مناطق برای آنها رویت شده است.

حجتی افزود: در میدان فیض، در جوار پل خواجو، آثار فرونشست در دیواره ها و ساختمان‌ها مشخص شده اند و  در پل‌های تاریخی سی و سه پل، جویی، خواجو، آثار فرونشست را می‌بینیم؛ عوارض فرونشست بر ابنیه  و آثار تاریخی شهر اصفهان اثرات مخربی خواهد داشت و برگشت ناپذیر است.

میدان نقش جهان و فرونشست با احتمال تخریب‌های موضعی

در این پیوند، مجید تابش متخصص سازه و عضو هیات مدیره و رییس گروه تخصصی عمران سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان به ایرنا گفت که در محل‌هایی که سازه‌ها روی مرز آبرفت و سنگ قرار داشته باشند، بیشترین  آسیب فرونشست را به دلیل اختلاف میزان حرکت قائم سطح زمین شاهد خواهیم بود و در سایر نواحی مانند مناطقی که به طور کامل بر روی آبرفت با عمق تقریبی یکسان قرار داشته باشند، آسیب‌ها به مراتب کمتر و ناچیز دیده می‌شود.

وی در رابطه با آثار فرونشست بر بناهای تاریخیِ شاخص اصفهان گفت: پل‌های تاریخی داخل محدوده شهر اصفهان از غرب به شرق شامل مارنان، سی و سه پل، جوبی، خواجو و شهرستان است و به جز پل شهرستان که روی سازند سنگی بنا شده است، سایر پل‌ها روی آبرفت با عمق‌های مختلف ساخته شده‌اند  و در صورت حمله فرونشست، احتمال بروز ترک و خرابی در آنها وجود دارد.

تابش افزود: مجموعه تاریخی میدان نقش جهان روی آبرفت با عمق بیشتری قرار گرفته است و به دلیل ابعاد بزرگ طول و عرض شاهد بروز ترک و تخریب‌های موضعی یا چرخیدگی ابنیه خواهیم بود.

وی یادآور شد: طبق مطالعات و بررسی‌های سازمان زمین شناسی و سازمان نقشه برداری نرخ فرونشست از غرب به شرق و از جنوب به شمال افزایشی است و بر همین اساس احتمال فرونشست غیرمتوازن  که باعث  بروز خرابی در سازه‌ها می‌شود، در مرز بین تغییر جنس خاک زیرین (منطقه خطر) بسیار زیاد است.

از نگاه تابش مناره‌های تاریخی در بخش اصفهان قدیم، بازار با طول چندین کیلومتر و مجموعه مسجد جامع عتیق و بناهای واجد ارزش تاریخی در صورت قرارگیری در منطقه خطر (زون خطر) با مشکلات ناشی از فرونشست مواجه خواهند شد و از این رو به گفته وی ضرورت تسریع در تکمیل مطالعات جاری توسط نهادهای حاکمیتی و شهری وجود دارد.

ترک‌هایی که برای پل‌های تاریخی اصفهان خطرناک‌اند

رضا اسلامی رییس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی اصفهان نیز  در گفت‌و گو با خبرنگار ایرنا در باره  آنچه با فرونشست، شهرموزه اصفهان را تهدید خواهد کرد، گفت: سازه پل‌های تاریخی شهر اصفهان بر اساس اینکه همیشه آب در بستر رودخانه زاینده رود جاری است، ساخته شده‌اند؛ نه اینکه شوک به این بناها وارد کنیم، مقطعی آب را باز کنیم و ببیندیم! این باز و بسته شدن آب باعث تنش می‌شود و این ترک‌هایی که در پل خواجو یا جویی ایجاد شده، حاصل همین تنش‌هاست.

به گفته اسلامی، قرار است پایش پل‌های تاریخی اصفهان نیز در برنامه سازمان زمین شناسی اصفهان گنجانده شود: یکسری ترک‌ها در سی و سه پل، جویی وخواجو و به خصوص پل جویی وجود دارد که این ترک‌ها بیشتر فرونشستی است و نه حاصل از کشش. این ترک‌ها برای این سازه‌های تاریخی بسیار خطرناک‌اند و قرار است آنها را  به لحاظ عوارض فرونشست، پایش و بررسی کنیم.

رییس سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی اصفهان به ایرنا گفت: هنوز امید داریم که با جاری بودن زاینده رود آبخوان‌های ما جان بگیرند؛ زاینده رود هنوز هم توان زایش دارد اما با روند خشکی پیش رو و برداشت از آب‌های زیرزمینی، زمانی می‌رسد که اگر آب در زاینده رود جاری شود، مثل این است که آب را در یک خیابان جاری کرده باشند و آبی در زمین نفوذ نکند.

زاینده رود منبع تغذیه دشت اصفهان – برخوار است و از این رو اشاره اسلامی در واقع یک هشدار جدی است که اگر خشکی  زاینده رود و  برداشت آب‌های زیرزمینی ادامه داشته باشد و به این ترتیب آبخوان‌ها تغذیه نشوند، خطرات ناشی از فرونشست برای بناهای تاریخی اصفهان جدی‌تر خواهد شد.

عوارض فرونشست و آینده مبهم میراث تاریخی اصفهان

همچنین جهانگیر عابدی کوپایی استاد گروه مهندسی آب دانشگاه صنعتی اصفهان برای بررسی آنچه در دشت اصفهان _ برخوار با روند خشکی زاینده رود و برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی رخ داده است  به ایرنا گفت که خشکسالی اخیر در کشور که ناشی از تغییر اقلیم و گرمایش زمین است باعث شده است تا بیش از ۴۰ درصد آب‌های سطحی را که تشکیل دهنده رودخانه ها بوده اند، از دست بدهیم.

وی افزود: وقتی آب‌های سطحی با چالش روبه رو می‌شود، مصرف کنندگان آب‌های سطحی به آب‌های زیرزمینی روی می‌آورند؛ این باعث شده است که در سال‌های اخیر، حدود یک چهارم ذخایر راهبردی منابع آب زیرزمینی را (سیزده و نیم میلیارد مترمکعب) از دست  بدهیم و  در استان اصفهان نیز با این پدیده روبه رو بوده ایم و این موجب شده  استکه هم کیفیت آب تحت تاثیر قرار بگیرد و شورتر شود و هم اینکه برداشت بی رویه باعث شده که با  فرونشست زمین در نقاط مختلف استان از جمله دشت برخوار روبه رو شویم.

عابدی کوپایی تاکید کرد: زمانی که آب‌های زیرزمینی، بی رویه استخراج شود، فضاهای خالی و منافذی که در آبخوان‌ها هستند از آب تهی و بسته می‌شود و فرونشست زمین اتفاق می‌افتد. نکته مهم این است که فرونشست غیرقابل برگشت است و حتی نمی‌توانیم با اجرای طرح‌های تغذیه مصنوعی وضعیت را به حالت قبل برگردانیم.

به گفته عابدی کوپایی برآوردهایی که توسط  وزارت نیرو اعلام شده در  استان اصفهان رقمی حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب کسری آب را نشان می‌دهد اما اینکه چه میزان کسری آب در شهرستان اصفهان وجود دارد و چه میزان از منابع آب زیرزمینی برداشت شده، نیاز به بررسی بیشتر دارد.

این کارشناس آب با اشاره به نرخ بحرانی فرونشست در جهان یعنی ۴ میلیمتر در سال، ۱۵ سانتی متر فرونشست در دشت اصفهان برخوار را نگران کننده دانست و افزود: این میزان فرونشست به میراث فرهنگی و آثار تاریخی اصفهان، تاسیسات زیربنایی مثل ساختمان‌ها، خطوط مواصلاتی،  جاده‌ها، خطوط ریلی، آبرسانی، گازرسانی، خطوط انتقال برق آسیب می‌زند و اگر از الان به فکر نباشیم وجلوی پیشرفت آن را نگیریم، در سال‌های آینده معلوم نیست که چه وضعیتی پیش خواهد آمد.

عابدی کوپایی یادآور شد: همه ارگان‌های ذی ربط باید نسبت به این موضوع حساس باشند و اجازه ندهند برداشت‌های بی رویه آب‌های زیرزمینی انجام شود. جاری شدن زاینده رود می‌تواند راه حل یا بخشی از آن باشد و علت هم این است که می‌تواند از وخیم‌تر شدن وضعیت، حداقل در برابر آثار تاریخی ای که بیشتر در اطراف زاینده رود قرار گرفته‌اند، جلوگیری کند.

پیگیری مکرر خبرنگار ایرنا برای گفت‌وگو با معاونت میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان و همچنین مسوولان شرکت آب منطقه ای اصفهان برای بررسی ابعاد تاثیر فرونشست بر بناهای تاریخی و  وضعیت کسری آب و برداشت‌ها از آبخوان دشت اصفهان _ برخوار بی نتیجه ماند.

فرونشست یک پدیده زیست محیطی، به‌معنی نشست تدریجی و یا پایین رفتن ناگهانی سطح زمین به‌دلیل تراکم مواد زیر سطحی است. برداشت بیش از حد از آب‌های زیرزمینی ناشی از نیاز روزافزون به منابع آب که به دنبال توسعه صنعت و کشاورزی در اصفهان رخ داده از دلایل اصلی فرونشست به شمار ‌می‌رود.

تهدید و آسیب‌های جبران ناپذیر سازه‌ها و تاسیسات شهری، خطوط انتقال نیرو، ساختمان‌ها و به خصوص بناهای تاریخی و شهره شهر موزه اصفهان از جمله نگرانی‌های کارشناسان برای آینده پیش روی اصفهان بر اثر برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی است.

منبع:ایرنا

ابلاغ حریم محور تاریخی فرهنگی اصفهان

وزیر میراث فرهنگی درآخرین روزهای فعالیت خود در این سمت،حریم محور فرهنگی تاریخی اصفهان که ازابتدا بازار بزرگ درخیابان عبدالرزاق آغاز و به میدان انقلاب ختم می‌شودرابه استاندار ابلاغ کرد.
در حالی که هنوز کابینه دولت سیزدهم مشخص نشده و وزرای دولت روحانی به فعالیت خود ادامه می‌دهند، علی‌اصغر مونسان در یکی از آخرین نامه‌ای خود، حریم تاریخی فرهنگی اصفهان را به استاندار اعلام کرد.

در بخشی نامه وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به عباس رضایی آمده است که «هرگونه دخل و تصرف در محدوده حریم و تخلف از ضوابط حفاظتی مقرر، برابر مواد ۵۵۸ لغایت ۵۶۹ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی جرم محسوب می‌شود».

بر این اساس این پهنه تاریخی فرهنگی اصفهان که بازار بزرگ اصفهان، میدان نقش جهان، خیابان‌های سپه، استانداری و باغ گلدسته همچنین بخش‌هایی از خیابان عبدالرزاق را شامل می‌شود، به ثبت ملی رسیده و حریم‌های درجه یک و دو آن مشخص شد. این درحالی است که هم‌اکنون در این حریم و محورهای آن تخلفات آشکار و تجاوزهای متعدد به حریم منظری و ارتفاعی به چشم می‌خورد.

از جمله مهم‌ترین این تخلفات می‌توان به ساخت مجتمع نیوشا در اصفهان اشاره کرد، مجتمعی که صاحب آن پس از اینکه درخواست پروانه ساخت با ارتفاع هشت متری آن توسط شهرداری و با توجه به استعلام از اداره کل میراث فرهنگی رد شد، به سراغ دیوان عالی عدالت اداری رفت و در آن‌جا بر خلاف قانون ساخت‌وساز در حریم آثار ثبت جهانی، توانست شهرداری را ملزم به صدور پروانه ساخت با ارتفاع هشت متری کند.

این پرونده پر حاشیه که در نهایت با دستور دادستان اصفهان ساخت آن متوقف شد، همچنان در جریان است و سرنوشتش مشخص نیست. از طرفی این تنها مورد تعرض به حریم میدان نقش جهان نیست و مجتمعی دیگر نیز با نقض حریم منظر و ارتفاع پنج متری در گذر سعدی قد علم کرد که البته رئیس سابق کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر اصفهان قول تخریب آن را داد، اما تاکنون خبری از تخریب نشده است.

از طرفی میدان امام (ره) چند سالی است که از معضلات گذر آقانورالله نجفی آرام و قرار ندارد و این پروژه که قرار بود دسترسی به میدان را سهل کند، حالا حریم منظری آن را مخدوش کرده و علی‌رغم پیگیری‌های فراوان و بازدید مقامات عالی کشور نظیر وزیر راه و شهرسازی همچنان به مانند خرابه‌ای رها شده است.

در آن سوی میدان نقش جهان، یعنی چهارباغ نیز اوضاع مطلوبی دیده نمی‌شود، از حاشیه‌های پیاده‌راه سازی این گذر تاریخی که گذر کنیم، به تازگی هتلی در این محل قد علم کرده که به شکل کاملاً واضح حریم منظر و ارتفاع چهارباغ را شکافته و ساختمان آن به مانند نوک تیز نیزه‌ای به چشمان بازدیدکنندگان از چهارباغ می‌رود.

این هتل که به هتل ارفعی شهرت دارد، درست در پلاک دوم چهارباغ و در کوچه سینما سپاهان و در محل تلاقی این کوچه با خیابان شیخ بهایی در حال ساخت است. افراد مختلف از جمله مدیرکل سابق میراث فرهنگی استان اصفهان، مرحوم فریدون الهیاری در گفت‌وگوی‌های متعدد گفته بود که بخش جنوبی ساختمان این هتل که از چهارباغ قابل رؤیت است باید تعدیل شود. با این حال پرونده هتل ارفعی نیز به نتیجه‌ای نرسید و این ساختمان همچنان در حال ساخت و تاخت است.

مهر نوشت، تمام این پرونده‌های بی‌نتیجه که روند آن به کام مالکان پیش می‌رود باعث شده تا ابلاغ حریم پهنه تاریخی فرهنگی اصفهان مانند نوش‌دارویی بعد از مرگ سهراب باشد، نوش‌دارویی که در حاشیه‌های انتقال قدرت احتمالاً فراموش شود تا مالکان و سازندگان از این فرصت استفاده و سریع‌تر ساختمان‌های خود را علم کنند.

نقش زاینده‌رود در توسعه شهرنشینی در اصفهان

در پایان فصل هفتم کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه تاریخی «تپه اشرف» به‌عنوان تنها محوطه باستانی در داخل شهر اصفهان، عنوان شد که بخشی از پیشینه تاریخی شهر اصفهان به‌صورت علمی به دوران شاهنشاهان اشکانی باز می‌گردد و دیرینه‌شناسان موفق شده‌اند تا به‌صورت مستند نزدیک به ۳ هزار سال از تاریخ رمزآلود شهر تاریخی اصفهان را تا پایان فصل هفتم کاوش‌ها در این محوطه باستانی کشف کنند.

بی‌تردید اگر چه امروزه اصفهان به‌عنوان یک شهر بین‌المللی در نزد جهانیان شناخته شده و حداقل تا بیش از بلای کرونا همه‌ساله هزاران گردشگر از اقصی نقاط جهان برای دیدن جاذبه‌های این شهر به اصفهان سفر می‌کردند، لکن یکی از نکات جالب توجه در خصوص اصفهان، پیشینه تاریخی این شهر است بگونه‌ای که تاریخ پیدایش این شهر به دلیل قدمت زیاد آن چندان شناخته شده نیست و بسیاری از مورخان در طول گذر ایام برای رفع این نقیصه تاریخی پیدایش این شهر کهن را به سلسله‌های اسطوره‌ای پیش از تاریخ همچون پیشدادیان نسبت داده‌اند، با این وصف با کنکاش در برخی منابع تاریخی به‌ویژه منابع اوایل دوران اسلامی همچون: «شاهنامه فردوسی و یا «نزهه القلوب» اثر حمدالله مستوفی که در اوایل دوران اسلامی به منابع عصر باستان دسترسی داشته‌اند در می‌یابیم که شهر باستانی اصفهان در دوران آغازین تاریخ از چهار محله تشکیل شده و این محلات بر روی برخی هسته‌های روستایی که ارتباط مستقیمی با زاینده‌رود داشته و قدمت برخی از آن‌ها همچون روستای «یوان» به بیش از ۱۱هزار سال قبل می‌رسد بنا شده، این چهار محله اولین «کوشک»، «دردشت»، «کران» و «جویباره» نامیده می‌شدند.

با توجه به این‌که محور شکل‌گیری شهر اصفهان، کشاورزی بوده و کشاورزی ارتباط مستقیمی با آب داشته، لذا با توجه به این‌که محور شکل‌گیری شهر اصفهان و قرار گرفتن هسته‌های اولیه شکل‌گیری اصفهان در جلگه زاینده‌رود که دشت عظیم اصفهان را در بر می‌گیرد، حیات این شهر کهن پیوندی نا گسستنی با زاینده‌رود دارد، و این در حالی است که اگر به شکل‌گیری تمدن‌های عظیم بشری همچون: مصر و یا هند بنگریم در می‌یابیم که محور توسعه همگی آن‌ها آب بوده، لذا رودهای نیل، سند و کنگ نقشی بی‌بدیل در شکل‌گیری این تمدن‌های عظیم ایفا کرده‌اند.

نقش زاینده‌رود در شکل‌گیری هسته‌های اولیه شهر اصفهان

با نگاهی گذرا به تاریخ شکل‌گیری شهر اصفهان و به ویژه با بررسی اطلاعات اندکی که از طریق علم باستان‌شناسی دریافت کرده‌ایم در می‌یابیم که بسیاری از هسته‌های اولیه شکل دهنده شهر اصفهان در امتداد محور زاینده‌رود که از غرب به شرق از دشت بزرگ اصفهان عبور می‌نماید شکل گرفته که در این میان می‌توان به هسته اولیه «مهربین» یا «ماربین» (مارنان) که محلات باستانی همچون «آتشگاه» و «مارنان» را در دل خود جای داده است (در محور غرب اصفهان) و همچنین «جی» و «شهرستانه باستان» در شرقی‌ترین نقطه اصفهان و در محور شرق زاینده‌رود اشاره کرد.

با توجه به شکل‌گیری هسته جمعیتی جی باستان در شرقی‌ترین نقطه اصفهان و بررسی این منطقه به این نتیجه می‌رسیم که قدیمی‌ترین پل بر روی زنده‌رود یعنی «پل شهرستان» در این محور واقع شده و با توجه به وجود مستحدثاتی در محور شمالی پل شهرستان که شالوده‌های آن قدمتی در حدود ۲ هزار سال دارد. این پل در حقیقت اصلی‌ترین محور اتصال «جی» و «شهرستانه» باستان در شمال زاینده‌رود با تمدن‌های پیرامون اصفهان باستان در جنوب رود زاینده‌رود به شمار می‌رفته است.

با ورود اسلام به ایران و پذیرش اسلام توسط مردم و دهقانان اصفهان در سال ۲۳ هجری قمری، هسته‌های پراکنده جمعیتی در دشت بزرگ اصفهان به تدریج به یکدیگر پیوند خورد و این در حالی بود که انتخاب اصفهان به عنوان تختگاه چهار سلسله محلی و ملی همچون: «زیاریان» (سده چهارم)، «آل بویه» (سده چهارم)، «سلاجقه (سده‌های پنجم و ششم) و «صفوی» (سده یازدهم هجری قمری) شهر اصفهان به موازات زاینده‌رود رو به رشد نهاد و این در حالی بود که ایجاد یک شبکه وسیع آبرسانی شامل پیش از ۱۰ نهر (مادی) از رودخانه که از محور جنوب تا شمالی‌ترین مناطق اصفهان را در بر می‌گرفت به توسعه تدریجی شهر اصفهان در ادوار مختلف تاریخی انجامید. برخی از این شهرهای تاریخی که پیشینه شکل‌گیری آنان به دوران باستان رسیده و مسیرهای آن‌ها همچنان باقی است عبارتند از: «نیاصرم»، «فرشادی»، «نهر فدن»، «نهر تیران»، «نهر تشایج»، «نهر نایج»، «نهر جلفا»، «جوی شاه» و «نهر عبداله خان».

کاوش‌های باستان‌شناسی یک دهه گذشته در برخی مناطق شهری اصفهان همچون: «میدان عتیق» (امام علی (ع)، «چهارباغ عباسی» و «دروازه دولت» (میدان امام حسین(ع) ) اثبات کرد که همان‌گونه که شبکه‌ایی از نهرهای آب منشعب از زاینده‌رود کار آبرسانی به مناطق مختلف شهری و زمین‌های کشاورزی اصفهان را به عهده داشتند، شبکه‌ای زیرزمینی از نهرهای آب نیز در ادوار مختلف تاریخ کهن اصفهان ایجاد شده بود که به احتمال زیاد آب آشامیدنی را برای بخش‌های مختلف شهر اصفهان در ادوار مختلف تدارک می‌دید که به احتمال زیاد از آب‌های زیرزمینی دشت اصفهان نشات گرفته شده از نفوذ آب زاینده‌رود در لایه‌های آب‌های زیرزمینی سیراب می‌شدند.

به ترتیب در دوران معاصر نیز اصفهان متاثر از زاینده‌رود به تدریج گسترش یافته و محلات و حتی شهرک‌های اقماری نیز در پیرامون آن شکل یافته که همگی به نوعی در مسیر زنده‌رود ایجاد شده یا تحت تاثیر حیات زنده‌رود ایجاد شده‌اند.

با این وصف مبرهن است زاینده‌رود چشمه حیات اصفهان، محور توسعه شهر نشینی، محور توسعه فضای سبز و حتی باغ‌شهر اصفهان در برخی دوران‌های تاریخی همچون صفوی بوده و امروز نیز با توسعه فناوری، زاینده‌رود همچنان به نوعی به عنوان حلقه اتصال توسعه کمی و کیفی این شهر بدل شده به گونه‌ای که امروز اثبات شده که حتی توسعه فرهنگی اصفهان در ادوار مختلف به ویژه در دوران معاصر در همه زمینه‌ها مرهون حیات زاینده‌رود بوده و این زاینده‌رود است که به عنوان بخش لاینفکی از هویت تاریخی و فرهنگی این شهر کهن به شمار می‌رود. پس بکوشیم به عنوان نسل‌هایی شناخته نشویم که آیندگان از ما به عنوان قطع کننده این حلقه توسعه فرهنگی و تمدنی یاد کنند.

به امید حیات دایمی زنده‌رود.

منبع:میراث آریا

تجلیل از آن‌ها که نیمۀ پنهان اصفهان را دیدند

جشنوارۀ «نیمه پنهان» که فراخوان نخستین دورۀ آن، دی‌ماه سال گذشته با هدف جلب‌توجه مسئولان و شهروندان به آن دسته از آثار تاریخی اصفهان که نیازمند رسیدگی هستند منتشر شده بود، اوایل مردادماه با برگزاری آیین اختتامیه و تجلیل از برگزیدگان، به کار خود پایان می‌دهد.

وحید مؤمن زاده، دبیر این جشنواره به ایسنا می‌گوید: اغلب جشنواره‌هایی که با موضوع بناهای تاریخی برگزار می‌شود، خواستار تولید تصاویری کارت‌پستالی از آن‌هاست است اما اگر واقع‌بین باشیم، باید نیمۀ پنهان این بناها را هم ببینیم.

او ادامه می‌دهد: میراث تاریخی و فرهنگی اصفهان، میراثی ارزشمند است و حفظ آن بر تمام شهروندان واجب و ضروری اما متأسفانه سالانه و ماهانه و روزانه، شاهد شنیدن اخباری هستیم که به موضوع تخریب یک بنا یا نقض حریم آن می‌پردازند و اگر همۀ نگاه‌ها به سمت همان تصویر کارت‌پستالی باشد، دیر یا زود زیبایی‌های اصفهان را از دست خواهیم داد.

دبیر جشنواره عکس «نیمۀ پنهان» تصریح می‌کند: از آنجا که حفاظت از این آثار وظیفه تک‌تک شهروندان است و آگاهی‌رسانی نسبت به این وظیفه امری لازم، شرکت توسعه مجتمع‌های سیاحتی، فرهنگی ورزشی سپاهان اقدام به نشر فراخوان این جشنواره کرد و ۱۲۸۰ اثر تا اتمام مهلت در نظر گرفته‌شده،به دبیرخانه جشنواره ارسال شد.

مؤمن زاده می‌گوید: پس از انجام داوری،  ۴۹ اثر در بخش نمایشگاه چاپی و ۵۸ اثر برای بخش نمایشگاه دیجیتال پذیرفته شد اما چون یکی از شرکت کنندگان به نام «زینب متقی» هیچ راه ارتباطی‌ای در اختیار ما قرار نداده بود در این مرحله حذف شد و در نهایت، ۱۰۶ اثر را در کتاب جشنواره به چاپ رساندیم.

او یادآور می‌شود: چاپ کتاب آثار برگزیده و همچنین اهدای تندیس به برگزیدگان در ابتدا دیده نشده بود اما با همراهی علی معینی توانستیم این امکان را فراهم کنیم و اگر رضا نوربختیار، عکاس باسابقه و خوش‌نام اصفهان در ایران حضور داشت، در آیین اختتامیه بزرگداشتی را نیز برای این هنرمند برگزار می‌کردیم.

دبیر جشنواره عکس «نیمه پنهان» خبر می‌دهد: آیین رونمایی از کتاب جشنواره، هم‌زمان با مراسم اختتامیه و معرفی برگزیدگان، ششم مردادماه، هم‌زمان با عید غدیر خم رأس ساعت ۱۸ در سالن همایش‌های شهر رؤیاهای شهرداری اصفهان برگزار خواهد شد.

منبع:ایسنا

اصفهان و سمرقند خواهرخوانده شدند

آیین امضای تفاهم نامه خواهرخواندگی اصفهان و سمرقند توسط شهرداران دو شهر در حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران در ازبکستان به صورت برخط انجام شد.

با امضای این تفاهم نامه سمرقند رسما چهاردهمین خواهرخوانده اصفهان است و شهرهای پورتو پرتغال و حیدرآباد هند هم دو شهر دیگری هستند که اصفهان در آستانه عقد تفاهم نامه خواهرخواندگی با آنها قرار دارد.

شهردار اصفهان در این آیین ضمن ابراز خرسندی از امضای این تفاهم نامه با شهر سمرقند به عنوان چهاردهمین خواهرخوانده اصفهان، اظهار کرد: امروز (جمعه_۱۱تیرماه)  آغاز روابط اصفهان و سمرقند را اعلام می‌کنیم و بعد از شهر سمرقند نیز با شهر پورتو در پرتغال و حیدرآباد در هند امضای این تفاهم نامه های خواهرخواندگی که مراحل نهایی آن در حال انجام است، ادامه پیدا می کند.

ایجاد الگوی موفقی از چندجانبه گرایی بیناشهری

قدرت اله نوروزی با بیان اینکه از امروز و با امضای تفاهم نامه خواهرخواندگی میان من و شهردار سمرقند این دو شهر تاریخی محور فعالیت های فرهنگی، گردشگری، اقتصادی و … برای کشورهای ازبکستان و ایران می شوند، تصریح کرد: سمرقند و اصفهان هر دو عضو اکو هستند که این موضوع می تواند اصفهان و سمرقند را به عنوان دو شهر مهم منطقه اکو ایجادگر شبکه شهرهای کوچک کند، الگوی موفقی از چندجانبه ‌گرایی بیناشهری را شکل دهد و منجر به موفقیت های بزرگ و همکاری های چندجانبه شود.

وی ادامه داد: این تفاهم‌نامه فقط برای همکاری بین دو شهرداری نیست، بلکه تفاهم‌نامه‌ای است که همه نهادهای مربوطه مانند اتاق بازرگانی، دانشگاه و … را نیز درگیر می کند تا در سایه این رابطه دوستی و تعامل، به عنوان همتاهای یکدیگر برای آغاز همکاری اقدام کنند.

شهردار اصفهان با بیان اینکه هر دو شهر اصفهان و سمرقند از جمله شهرهای مهم و تاریخی دنیا هستند، افزود: امضای این تفاهم‌نامه زمینه را برای فعالیت و همکاری بیشتر میان دو شهر فراهم می‌کند.

وی اضافه کرد: با توجه به اینکه هر دو شهر در زمینه دیپلماسی تجربه خوبی دارند امضای این تفاهم نامه یک فرصت خوب برای شهروندان هر دو شهر و شهروندان دو کشور برای آشنایی بیشتر با یکدیگر است و امیدوارم این تفاهم‌نامه زمینه را برای تعامل بیشتر فراهم کند.

نوروزی خطاب به شهردار سمرقند، گفت: ما در مهرماه امسال سی و چهارمین جشنواره فیلم کودک و نوجوان را در شهر اصفهان برگزار می کنیم که با استفاده از این فرصت از شما دعوت می کنیم تا در این زمینه مشارکت کرده و امسال با حضور فعالان صنعت سینما در کشور شما جشنواره بهتری را برگزار کنیم.

وی افزود: امیدوارم با تقویت این تعاملات زمینه همکاری در حوزه های کتاب، موسیقی و ویدیو نیز فراهم شود تا شهروندان دو شهر بتوانند کارهای اینگونه ای را با همکاری یکدیگر انجام دهند.

شهردار اصفهان گفت: امیدوارم جشنواره فیلم کودک و نوجوان زمینه ای برای تقویت رفت و آمد بین شهروندان دو کشور شود.

وی تاکید کرد: در پایان از “عظیم منوراف” رییس مرکز تمدن اسلامی که در سال ۹۷ به اصفهان سفر کرده و پیشنهاد خواهرخواندگی اصفهان و سمرقند را داد، همچنین آقای نیرآبادی سفیر ایران در ازبکستان که ثمره تلاشش امروز منجر به امضای این تفاهم‌نامه شده تشکر می کنم و امیدوارم این روابط زمینه ای برای توسعه روابط فرهنگی، گردشگری، اقتصادی و … میان دو شهر شود.

 پایه‌گذار همکاری میان دو شهر قدیمی و برادر است

شهردار سمرقند نیز در این آیین اظهار کرد: امضای سند تفاهم نامه خواهرخواندگی میان دو شهر اصفهان و سمرقند یک پایه گذاری برای برقراری روابط دوستانه و همکاری میان دو شهر قدیمی و برادر است.

بابر میرزا آبلاقل اف، تصریح کرد: همکاری و دوستی بین دو شهر هم دین و دارای جهان بینی مشترک باعث توسعه روابط میان ملل دو کشور می شود.

وی با بیان اینکه ما نیز مشتاق امضای این سند هستیم، افزود: بعد از گذشت ۶۰۰ سال یک بار دیگر این دو شهر تاریخی در راه دوستی اجداد خود قدم گذاشته و قصد دارند این راه را ادامه دهند.

اصفهان و سمرقند؛ دو شهر با ظرفیت‌های متعدد و فرهنگی

سفیر جمهوری اسلامی ایران در ازبکستان نیز در ادامه این آیین اظهار کرد: امضای این تفاهم نامه می تواند زمینه ساز اتفاقات و همکاری های بعدی در زمینه های فرهنگی، گردشگری و اقتصادی باشد.

حمید نیرآبادی تصریح کرد: شهر اصفهان و سمرقند دارای ظرفیت های متعدد و بسیاری هستند که می توانند با استفاده از این ظرفیت روابط خود را هر چه بیشتر توسعه دهند.

خواهرخواندگی اصفهان با دروازه تمدن شرق و غرب 

به گزارش ایسنا و به نقل از اداره ارتباطات رسانه ای شهرداری اصفهان، مدیرکل ارتباطات و امور بین الملل شهرداری اصفهان نیز در حاشیه این آیین گفت: چهاردهمین قرارداد خواندگی اصفهان با شهر سمرقند امضا شد، شهری که ما با آن اشتراکات فرهنگی بسیاری داریم، سمرقند و اصفهان هر دو در مسیر جاده ابریشم قرار دارند، از این شهر به عنوان دروازه تمدن شرق و غرب نام برده می شود و شهری است که در یونسکو به عنوان تقاطع فرهنگ ها ثبت شده است.

ایمان حجتی دو شهر سمرقند و اصفهان را از جمله کهن ترین شهرهای مسلمان جهان ذکر کرد و افزود: یکی از نکات و اتفاقات مهم و پراهمیت سمرقند برای اصفهان حضور این شهر در حوزه تمدنی زبان فارسی است، رودکی به عنوان پدر شعر فارسی در ادامه نام خود عنوان سمرقندی را دارد که همه این اشتراکات فرهنگی می تواند پیوند دهنده این دو شهر باشد.

وی اضافه کرد: پیشنهاد خواهرخواندگی اصفهان از سوی رییس مرکز تمدن اسلامی و در سفر به شهر اصفهان طی سال های گذشته شکل گرفت و با پیگیری های بعدی و مجموعه تلاش های انجام شده امضای این تفاهم نامه امروز انجام شد و امیدواریم مانند خواهرخوانده های دیگر اصفهان که توانستیم پروژه های مشترک خوبی را با آنها برگزار کنیم با سمرقند نیز که شهری نزدیک از نظر جغرافیایی به شهر اصفهان محسوب می شود بتوانیم اتفاقات خوبی را رقم بزنیم.

مدیرکل ارتباطات و امور بین الملل شهرداری اصفهان تاکید کرد: زمانی که دو شهر با یکدیگر خواهرخوانده می شود این پیام را به همگان می دهند که این دو شهر با یکدیگر دوست و در تعامل هستند و ارتباطات مسالمت آمیزی را با یکدیگر خواهند داشت که می تواند سرآغاز اجرای پروژه های مختلف باشد. ما می توانیم با پروژه هایی که تعریف می کنیم اهداف فرهنگی، اقتصادی، علمی و … خود را از طریق روابط خواهرخواندگی تعمیق دهیم.

وی اضافه کرد: به طور مثال یک ارتباط خواهرخواندگی چندین ساله و با قدمت طولانی میان اصفهان و سن پترزبورگ روسیه وجود دارد که به واسطه این خواهرخواندگی، طی روزهای گذشته یک جشنواره علمی میان دو شهر برگزار و همزمان یک پیمان بین دو باشگاه سپاهان و زنیت سن پترزبورگ روسیه منعقد شد که منجر به اتفاقات خوبی در حوزه دیپلماسی ورزشی می شود.

حجتی تاکید کرد: اینها اتفاقات خوبی است که به شرط فعالیت، پویایی، تحرک و تعریف پروژه های مختلف از سوی ما مدیران شهری میان شهرهای خواهرخوانده می تواند رقم بخورد.

وی خاطرنشان کرد: طرح “شهروند دیپلمات” به عنوان یک چتر حمایتی در شهر اصفهان فعال شده است و سعی کرده ایم با ارتباطات موثر، این چتر حمایتی بتواند فعال کننده پروژه های مختلف بین شهرهای خواهرخوانده با اصفهان باشد.

منبع:ایسنا

به‌یاد دکتر حسین یقینی که چشم اصفهان بود

پیشینه آشنایی حقیر با مرحوم دکتر حسین یقینی به اوایل سال ۱۳۸۴ خورشیدی باز می‌گشت، و این درست زمانی بود که تازه فعالیتم را در سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری استان اصفهان آغاز کرده بودم و با توجه به فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی خود، با تنی چند از دوستداران پیشکسوت اصفهان همچون: شادروان منوچهر دانش، شادروان حسین یقینی، ابراهیم آذری و بهنام دودی‌نیا در کنار سایر دوستداران فرهیخته اصفهان افتخار آشنایی یافتم.

فراموش نمی‌کنم که همزمان با پاسداشت هفته میراث‌فرهنگی سال ۱۳۸۴ این عزیزان محفلی کوچک ولی صمیمی را در محل سازمان ملی جوانان (پیشین) تشکیل داده و از حقیر نیز به منظور شرکت در این محفل دعوت به‌عمل آوردند، من نیز که در آن زمان شور ابتدای دوران جوانی در سر داشتم با افتخار این دعوت را پذیرفته و در آنجا بود که برای اولین بار حسین یقینی را دیدم، مردی بلند قامت که در ابتدای دوران کهنسالی بود، لکن شخصیتی بود با هیبت و گردن‌فراز و در عین حال با ادب و مهرورز که با شیدایی تمام از تجاربش در امر حفاظت از میراث‌فرهنگی اصفهان سخن می‌راند.

دومین دیدار در سال بعد در کنفرانس ملی پاسداشت مقام علمی و فرهنگی شیخ بهایی که به همت پژوهشکده میراث‌فرهنگی، سازمان میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کشور برگزار شد و اینجانب در برگزاری آن مشارکت داشتم صورت گرفت، نقطه اوج این ملاقات زمانی بود که پژوهشگری در باب معماری و راز گرم شدن آب در گرمابه منسوب به شیخ‌بهایی داد سخن می‌داد، در پایان ارائه مقاله و در زمان تنفس برای ارائه مقاله بعد، ناگاه همچون سایر حضار مشاهده کردم که مرحوم یقینی به عنوان منتقد این مقاله از میان جمعیت به پا خواست و با صلابت و اعتماد به نفس تمام به مدت بیش از ۳۰ دقیقه یک نفس از تحقیقات خود در خصوص چگونگی گرم شدن رازآلود آب این حمام تاریخی سخن گفت و نشست را در خاموشی بهت و سکوت مطلق فرو برد و آنجا بود که کلام مولایمان امیرمومنان علی (ع) مصداق می‌یافت که فرمود: سخاوت و شجاعت، خصلت‌های والایی هستند که خداوند سبحان آن را در وجود هر کس که دوست داشته و او را در همه حال آزموده قرار می‌دهد.

به این ترتیب بود که فرد تازه کاری همچون من شیفته رفتارش شدم، خوشبختانه از آن به بعد همه‌ساله در محافل مختلفی که به مناسبت‌های مختلف تشکل‌های دوستداران مواریث فرهنگی بر پا می‌کردند، مشارکت و با تفکرات او بیشتر آشنا می‌شدم به گونه‌ایی که در یکی از این محافل از خود و زندگی فرهنگی‌اش سخن گفت که چگونه در عنفوان جوانی در چند رشته علمی از جمله معماری داخلی و داروسازی تحصیل کرده، همچنین از عشق دوران جوانی خود به تحصیل در رشته تاریخ سخن راند و می‌گفت که در زمره اولین گروه دانشجویان رشته تاریخ در گروه جدید التاسیس تاریخ در دانشگاه اصفهان در دهه۴۰ خورشیدی بوده و آنجا بود که شور و معرفی شناخت مواریث فرهنگی و معرفی آن‌ها در اثر همنشینی با بزرگانی همچون شادروان دکتر لطف‌الله هنرفر در وجودش شکل گرفت و از آن زمان بود که همت خود را مصروف معرفی شایسته مواریث ارزشمند تاریخی و لزوم حفاظت از آن‌ها به نسل‌های مختلف مردم این سرزمین و لزوم زدودن برخی اشتباهات و حتی خرافات از این میراث ارزشمند کرد.

در نشست‌های مختلف بود که متوجه شدم مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای وسیعی در حوزه مردم‌شناسی فرهنگی و شناخت کالبد معماری آثار تاریخی و تزیینات مرتبط با آثار دارد و این درحالی بود که بیان شیوا و اعتماد به نفس بالایی که داشت در کنار استغنا مالی به او این اجازه را می‌داد که بی‌محابا در طول بیش از۵۰ سال به مصاف با کسانی برود که در ظاهر به مواریث فرهنگی اهمیت می‌دادند و در باطن با شرکت در این محافل به دنبال برآورده ساختن نیات غیر فرهنگی بودند.

حوزه فعالیت‌های او در طی پنجاه سال فعالیت علمی و فرهنگی در حوزه‌های تاریخ، معماری و تاریخ علم پزشکی متمرکز شده بود به گونه‌ای که خود می‌نویسد در طراحی داخلی هم نقشی داشته به نحوی که همکاری با تیم هنرمندان و معمارانی که در بازسازی هتل زیبای عباسی نقش داشتند همچون: مهدی ابراهیمیان، یسایی شاجانیان، رضا ارحام صدر و دیگر هنرمندان از افتخارات اوست، او همچنین در طراحی نماد دانشگاه اصفهان برگرفته شده از تزیینات ایوان نظام الملک مسجد جامع عتیق اصفهان نقشی اساس داشت که نقشی جاودان از او به یادگار باقی مانده. از او همچنین اثر مکتوبی در ۵ جلد با نام دانشنامه داروسازی و تاریخچه داروخانه‌داری در اصفهان به یادگار مانده که بنا به گفته اصفهان‌شناس فرهیخته، مهندس ابراهیم آذری این کتاب ۵ جلدی را به‌طور رایگان به دوستداران اصفهان تقدیم می‌کرد.

از آخرین کارهای فرهنگی که در آن با سایر دوستداران اصفهان همچون: دکتر سیروس شفقی و حشمت‌الله انتخابی همگام بود تلاش برای ثبت اول آذرماه به عنوان روز اصفهان بود که به همت این دوستداران در سال ۱۳۹۷ پس از ۲۰ سال پیگیری و تلاش بی‌وقفه به بار نشست.

حال که چند روزی است از درگذشت این دوستدار برجسته که بیش از۵۰ سال چشم اصفهان بود می‌گذرد با اندکی تعمق در احوال حیاتش در می‌یابیم که این انسان‌های فرهیخته نسلی بی‌تکلف و ساده زیست بودند که شاید ایرانیان در آینده کمتر شاهد بروز و ظهورشان باشند. پس آن هنگام که به این نکته می‌اندیشیم این شعر حضرت مولانا را در وصف این فرهیختگان تاریخ ساز زمزمه می‌کنیم:

ماییم که از باده‌ی بی‌جام خوشیم / هرصبح منوریم و هر شام خوشیم

گویند سرانجام ندارید شما / ماییم که بی‌هیچ سرانجام خوشیم

روانش شاد.

منبع:میراث آریا

میدانگاه و مجموعه عباسی اصفهان ثبت ملی شد

 میدانگاه و مجموعه فرهنگی عباسی یکی از بناها و فضاهای شهری معاصر اصفهان در پیوند با هتل عباسی در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.

به گزارش ایرنا، مجموعه و میدانگاه عباسی در پیوند با بازآفرینی کاروانسرای مادرشاه مشهور به هتل عباسی در دهه پنجاه توسط شهرداری اصفهان بنا شد. این بنا با شماره ثبت ۳۱۹۴۵  و با ارزش‌گذاری فرهنگی از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ثبت ملی و در اردیبهشت امسال  به استانداری اصفهان جهت اطلاع  به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد.

معماری ایرانی اسلامی مجموعه فرهنگی عباسی  به عنوان پیشخوان خدمات فرهنگی، فروش صنایع دستی، خدمات پذیرایی و چشم انداز هتل عباسی طراحی و اجرا شد.

این مکان‌ در سال‌های پس از انقلاب  مرکز فروش کتاب و کالاهای فرهنگی بوده است؛میدانگاه عباسی  با کارکرد و ارزش‌گذاری فرهنگی جایگاه ویژه ای در حافظه جمعی شهروندان اصفهان و به خصوص دوستداران کتاب دارد.

هتل عباسی با طرحی از «ماکسیم سیرو» معمار فرانسوی از دل کاروانسرای صفوی «مادرشاه» بازآفرینی شد، نمای بیرونی این اثر توسط «الیاس یاسی گبای » معمار ایرانی و دانش آموخته دانشگاه تهران و بوزار پاریس طراحی و ساخته شد.

بعدها به دلیل توجه و استقبال گردشگران و همچنین میزبانی دولت از دولتمردان و مهمانان خارجی به شهرداری اصفهان پیشنهاد داده شد تا برای همخوانی بیشتر، خانه‌های مقابل هتل خریداری و یک میدانگاه طراحی و اجرا شود و به این ترتیب میدانگاه معاصر اصفهان و مجموعه عباسی  در سال ۵۰ شمسی با طراحی الیاس یاسی گبای بنا شد.

تاکنون بیش از ۲۲ هزار بنا و اثر تاریخی در استان اصفهان شناسایی شده و یکهزار و ۸۵۰ مورد آن به ثبت ملی رسیده است.

منبع:ایرنا

برپایی ۳۲۱ کارگاه مرمت آثار تاریخی در استان اصفهان

در  سال ۱۳۹۹ و فروردین ۱۴۰۰ خورشیدی، تعداد ۳۲۱ کارگاه مرمتی در بناهای تاریخی استان دایر شده که از این تعداد ۸۶ کارگاه از سوی اداره‌کل و ۲۳۵ کارگاه به‌همت بخش خصوصی و سایر نهادهای اجرایی برپا شده است، که تعداد ۹۶ طرح مرمتی از این تعداد تا پایان فعالیت دولت دوازدهم به انجام می‌رسد.

اجرای ۵۵ طرح مطالعاتی در بافت تاریخی اصفهان

با توجه به لزوم انجام پژوهش و مطالعه در امر حفاظت از آثار تاریخی، در طی سال ۱۳۹۹ تعداد ۵۵ طرح مطالعاتی و اجرایی در بافت‌های تاریخی استان به همت اداره‌کل و سایر نهادهای اجرایی استان انجام شده که از آن جمله می‌توان به طرح مطالعه مرمت و ساماندهی گذرهای موجود در بافت تاریخی شهر اصفهان به همت سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان و با نظارت اداره‌کل و طرح‌های مطالعاتی بافت روستای ابیانه و تعیین ضوابط محدوده بافت تاریخی شهر کاشان اشاره کرد.

در طی پنج سال اخیر نهضتی بزرگ در راستای ثبت حرائم آثار تاریخی انجام شده به گونه‌ای که در این مدت ۵ برابر ۷۰ سال گذشته حرائم آثار تاریخی استان اصفهان تعیین و ثبت شده است.

تدوین و تصویب ۱۲۵ پرونده تعیین حرائم آثار تاریخی

در طی سال ۱۳۹۹ تعداد ۱۲۵ مورد پرونده تعیین حرائم آثار تاریخی استان تدوین و به تصویب شورای ثبت ملی آثار تاریخی رسیده و همچنین ۱۴ مورد میراث غیرمنقول، ۲۴ مورد پرونده آثار ناملموس و تعداد ۱۲ مورد از آثار طبیعی استان اصفهان و همچنین پرونده شش مورد از آثار منقول استان در طی سال ۱۳۹۹ همزمان با ثبت حرائم آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است.

بهره‌برداری از دو موزه

در طی سال ۱۳۹۹ دو موزه صنایع‌دستی شهر ورزنه و موزه موسیقی ارامنه جلفای اصفهان به بهره‌برداری رسید و در همین راستا با همکاری مجموعه‌داران اشیای تاریخی، ۲۵۰۰ شیء تاریخی در استان همراه با ۱۶۰۰ قطعه از اشیای صوتی و تصویری، ۵۰۰ ساعت و ۲۴۸ قطعه از مجموعه اشیا و مشاغل و حرفه‌های استان با نظارت کارشناسان ارشد اداره‌کل ساماندهی و مستندنگاری شد.

مرمت ۵۵ قطعه اشیای تاریخی

در طی سال ۱۳۹۹ در همین حوزه همکاران این اداره‌کل با همکاری فعالان میراث‌فرهنگی در بخش خصوصی ۵۵ قطعه از اشیاء تاریخی را نیز در  استان مرمت کرده‌اند.

در حوزه باستان شناسی در طی سال ۱۳۹۹، کارشناسان ارشد این اداره‌کل با همکاری بخش خصوصی و سایر نهادها، هشت طرح مطالعاتی و اجرائی را به سرانجام رسانده‌اند که از آن جمله می‌توان به فصل هفتم کاوش‌های تپه اشرف اصفهان و یا کاوش‌های باستان شناسی، مستندنگاری این فعالیت‌ها در قلعه تاریخی «جاجا» در شهرستان تیران و کرون و کاوش‌های باستان شناسی در آتشکده «ویگل» در شهرستان آران و بیدگل اشاره کرد.

منبع:میراث آریا