جنگ همیشه رنگش سیاه آغشته به دود و خون بوده است و تصویرش همیشه تاریک و با صدای ضجه مردان، زنان و کودکان بی‌گناه. در جنگ ها تنها مکان ها و کالبد شهرها و کشورها تخریب نشده اند، بلکه آن مکان ها با مردمان و قهرمانانش ویران شده اند. مثل خرمشهر با جهان آرا و صدها هزار شهید قهرمان.

خرمشهر اگرچه پس از گذشت سال ها از آن جنگ ویرانگر در سال ۵۹، هنوز نتوانسته چندان سر و سامان بگیرد و  همچنان آثار جنگ بر چهره خسته این شهر باقی مانده است اما این شهر که با از خودگذشتگی و ایثارگری ها توانست پس از ۵۷۸ روز دفاع، از دشمن بعثی پس گرفته شود، آن قدر آثار و حماسه های بزرگ را در دل خود جای داده است که ظرفیت تبدیل به یک شهر موزه را دارد.

سوم خرداد، روز خرمشهر بهانه ای شد تا ایسنا گفت و گویی با رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خرمشهر در خصوص ظرفیت این شهر برای تبدیل به شهر موزه داشته باشد.

ثبت ملی مکان‌های درگیر جنگ و حماسه‌آفرینی‌ها در خرمشهر

سجاد گوهرپاک در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در ۱۰ ماه گذشته موفق شدیم ۱۴ پرونده از آثار مربوط به مکان های درگیر جنگ و حماسه آفرینی ها در خرمشهر را برای ثبت در آثار ملی به وزاتخانه میراث فرهنگی ارسال کنیم. در حالی این اتفاق مهم رقم خورد که در ۱۵ سال گذشته، ۱۱ اثر از خرمشهر ثبت ملی شده بود. خرمشهر، ظرفیت بسیار زیادی دارد و می توانیم اتفاقات و حماسه آفرینی هایی که در این شهر رخ داده است را شناسایی و ثبت کنیم. به طور مثال یکی از پرونده‌های ثبتی ما “میدان مقاومت خرمشهر” بود. خیلی ها نمی دانند که چرا به این میدان، نام مقاومت داده شد که باید بگویم این میدان اولین مکانی بود که وقتی رژیم بعث وارد خرمشهر می شود در همین مکان با مردم به صورت رو در رو وارد جنگ می شود و مردم خرمشهر با بیل، چوب و هر شی در اختیار، به صورت تن به تن با رژیم بعث وارد جنگ می شوند. این واقعا یک حماسه است که اتفاق افتاد و این میدان باید ثبت ملی می شد.

وی با اشاره به برخی دیگر از مکان های درگیر جنگ که نیاز به ثبت آن بود، گفت: اولین خاکریز دفاع مقدس نیز از جمله این آثار گرانقدر است، در حالی که شاید خیلی ها روایت این خاکریز را نمی دانند ولی ما به دنبال ثبت این اتفاقات و روایت‌ها برای مردم هستیم. با روندی که در حال پیش است، به نظرم سال آینده و سال‌های بعد از آن نیز بتوانیم آثار و حماسه های بسیاری از خرمشهر را به ثبت ملی برسانیم.

ثبت ۲ اثر به جا مانده از جنگ

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خرمشهر همچنین با اشاره به ثبت مدرسه دریابد رسایی در آثار ملی به عنوان محلی که دشمن بعثی در آن دوران این مکان را با توپ مورد حمله قرار می دهد و بسیاری از دانش آموزان، شهید یا مجروح می شوند، افزود: روایت این مدرسه به این صورت است که پس از این که جای رزمندگان در این مدرسه گرا داده می شود و مدرسه مورد حمله دشمن قرار می گیرد، در آن شب شهید جهان آرا با فانوس جنازه شهدا را جمع آوری و شناسایی می کند. شهید جهان آرا فردای آن روز به مدرسه ولیعصر خرمشهر می رود و فراخوان می زند و همه را جمع می کند و به رزمندگان می گوید “این مسیری که ما می رویم، آخر آن شهادت است و ممکن است به این زودی ها به ما کمک نرسد و من دینم را از شما برداشتم”. این مدرسه نیز همچنان وجود دارد و به نظرم چنین مکان‌هایی باید ثبت ملی شوند. البته ما پرونده این مدرسه را نیز برای ثبت در آثار ملی به وزارتخانه ارسال کرده‌ایم.

یک روایت از پادگان دژ

وی ادامه داد: یکی دیگر از مکان‌هایی که پرونده آن برای ثبت ملی به وزاتخانه ارسال شده است، “پادگان دژ” است. از هشت ماه پیش که مطالعات پادگان را انجام دادیم، هر چقدر پیش می رفتیم حماسه های بیشتری از این پادگان برای ما مشخص تر می شد. به عنوان مثال این پادگان که درگیر جنگ شده بود، در یک روز سه فرمانده و در یک هفته پنج فرمانده اش عوض می شود، آن هم به دلیل به شهادت رسیدن این فرماندهان. در نهایت نیز کار به جایی می‌رسد که یکی از نیروهای بهداری پادگان، به عنوان فرمانده انتخاب می شود. خود من وقتی روایت‌های پادگان دژ را می خواندم، واقعا تحت تاثیر قرار گرفتم.

ثبت آثار جنگ در خرمشهر برای افتخار آیندگان به اسطوره‌های ایرانی

پاک‌گوهر بیان کرد: در دورانی که اروپایی ها برای خودشان اسطوره های خیالی درست می کنند و بعد نیز شخصیت هایی چون “بتمن” روی لباس های بچه های ما نقش می بندد، ما در کشورمان اسطوره های بسیاری داشته ایم و یکی از اهدافی که برای ثبت آثار و حماسه آفرینی های خرمشهر دنبال می‌کنیم، این است تا این حماسه ها در دهه های آینده برای فرزندان مان، یک اسطوره و حماسه بی بدیل باشند و مطمئنا فرزندان ما افتخار خواهند کرد که چنین اسطوره ها و قهرمان هایی را داشته ایم.

کرونا فرصتی برای مطالعه و ثبت آثار ملی جنگ

وی با بیان این که در یک سال اخیر آمار خوبی از حماسه آفرینی های شهر خرمشهر را برای ثبت در آثار ملی داشتیم، گفت: دوران کرونا فرصتی برای ثبت ملی آثار خرمشهر بود و کرونا فرصتی را برای ما فراهم کرد تا بیشتر به مطالعه و ثبت آثار ملی جنگ بپردازیم. ما در دوران کرونا بیکار ننشستیم و برنامه ریزی کردیم و خیلی ها از جمله فارغ التحصیلان رشته مرمت در زمینه شناسایی این آثار در خرمشهر به ما کمک داشتند. با همین ثبت ملی هایی که صورت می‌گیرد، می توانیم خرمشهر را به عنوان یک شهر موزه معرفی کنیم، هرچند که همین الان نیز به همین صورت است.

خرمشهر؛ یک شهر موزه

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خرمشهر در پایان نیز تاکید کرد: خرمشهر آن قدر بزرگ و دارای روایات بزرگ است که همین الان نیز با یک شهر موزه مواجه هستیم زیرا در جای‌جای این شهر یک ‌حادثه و روایات رقم خورده است و به نظر من متولیان گردشگری به ویژه سازمان منطقه آزاد اروند نسبت به تدوین ظرفیت های مورد نیاز و معرفی این اماکن اقدامات ارزنده تری انجام دهند. ۲۵ محوطه و یادمان دفاع مقدس که در خرمشهر داریم، یک آمار بسیار خوب است و خود این یک محور گردشگری خاص است.

منبع:ایسنا

سیدعلی موسوی با بیان این‌که یکی از مهمترین شیوه‌های زیست بشری، سنت کوچ و فرهنگ همسازی با شرایط اقلیمی و طبیعت بوده است، افزود: این سبک‌ دیرینه و کهن زندگی جزو مظاهر و نمادهای اصلی فرهنگ‌ بختیاری و از کهن‌ترین میراث بشری محسوب می‌شود.

به گزارش ایسنا، برپایه اعلام میراث فرهنگی خوزستان، او ادامه داد: بخش بزرگی از ایل‌راه‌های تاریخی در حوزه شهرستان اندیکا قرار دارد که با مشورتی که با نخبگان و متخصصان این مقوله داشته‌ایم، مصمم به ثبت این ایل راه‌ها به عنوان میراث‌ جهانی هستیم و باتوجه به این‌که انجام این مهم، ماهیتی پیچیده و چندوجهی دارد، از محضر همه‌ متخصصان و اهالی فرهنگ بختیاری و منطقه درخواست یاری و مشارکت داریم.

سرپرست اداره میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی اندیکا با اشاره به این‌که موضوع میراث‌ جهانی یونسکو حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارند و متعلق به تمام انسان‌های روی زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص، هستند، گفت: بر پایه این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به‌عنوان میراث جهانی کنند که از همین رو و باتوجه به ظرفیتی که در شهرستان اندیکا از حیث وجود ایل‌راه‌های باستانی بختیاری وجود دارد، ثبت جهانی این این آثار را هدفگذاری کرده‌ایم.

او بیان کرد: پژوهش‌ها و مطالعات میدانی این ایل‌راه‌ها، از ابعاد مختلفی از جمله قوم شناختی، بوم‌شناختی و باستان‌شناسی و با هدف تعیین نقش عوامل محیطی و جغرافیایی در انتخاب ایل‌راه‌های باستانی انجام خواهد شد.

میراث جهانی ‏یونسکو نام عهدنامه‌ای بین‌المللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲ میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید.

منبع:ایسنا

به گزارش ایسنا، جز موزه چاپ و کتابت مجلس شورای اسلامی، وعده راه‌اندازی چند موزه چاپ دیگر در شهرهای تبریز، ارومیه و همدان داده شده که قدمت وعده ایجاد موزه چاپ در تبریز از سایرین بیشتر است. سال ٩٧ اداره میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی خبر داد که موزه چاپ و تعلیم و تربیت تبریز راه‌اندازی می‌شود، سه سال از آن روزها گذشته و هنوز از این موزه خبری نیست.

سیدرضا سیدشریفی، موزه‌دار موزه چاپ تبریز درباره این تاخیر طولانی و خلف وعده به ایسنا گفت: دبیرستان فردوسی تبریز با قدمت بیش از یکصد سال، مکانی است که برای این موزه درنظر گرفته شده اما بعد از گذشت سه سال و چندصد میلیون تومان هزینه، فقط ٢٠ درصد این دبیرستان مرمت شده و بنا هنوز به موزه تحویل داده نشده است؛ درحالی‌که قرار بود شش‌ماهه مکان موزه را آماده کنند و تحویل بدهند.

این موزه‌دار ادامه داد: موضوع راه‌اندازی موزه چاپ در شهر تبریز تقریبا از سال ۱۳۹۵ مطرح شده است. اداره کل آموزش و پرورش شهر تبریز قصد داشت دبیرستان تاریخی فردوسی را به موزه تعلیم و تربیت تبدیل کند، اما شش سال از آن ایده گذشت و نتوانست کاری انجام دهد. ما پیشنهاد کردیم موزه چاپ، نشر و تعلیم و تربیت را در همین مکان راه‌اندازی کنیم. سال ۱۳۹۷ تفاهم‌نامه آن بسته شد، اما موزه هنوز باز نشده است.

سیدشریفی افزود: سال ۹۷ حدود ۵۰۰ میلیون تومان از محل بودجه رویداد تبریز، پایتخت گردشگری ۲۰۱۸ به مرمت دبیرستان تاریخی فردوسی اختصاص دادند، پیشنهاد کردیم آن بودجه را به ما بدهند تا خودمان دبیرستان را مرمت و مکان موزه را آماده کنیم، قبول نکردند. حتی پیشنهاد کردیم دولت زمینی را به قیمت پایین‌تر به ما بفروشد و خودش ساختمان موزه را مطابق استانداردهایی که مدنظر دارد، بسازد. این را هم قبول نکردند. حتی پیگیری کردیم که مشمول ماده ۲۲ واگذاری طرح‌های دولتی به بخش خصوصی شویم که آن را هم واگذار نکردند.

او با اشاره به آسیبی که متوجه آثار موزه چاپ است، گفت: موزه چاپ مثل اسکناس نیست که سبک و قابل نگهداری در مکانی کوچک باشد. دستگاه‌های سنگین چندتُنی خریداری شده که مدت‌هاست در انبار نگهداری می‌شوند. آقای رشید کفیلی، مجموعه‌دار صنعت چاپ که سال ۹۶ مجوز این موزه را گرفت، اشیاء آن را طی ۳۰ سال جمع‌آوری کرده است که اگر در مکان مناسب و استانداردی قرار نگیرند، صددرصد آسیب می‌بینند.

سیدشریفی با اشاره به جایگاه تاریخی شهر تبریز در صنعت چاپ و ضرورت راه‌اندازی موزه‌ای به همین منظور، اظهار کرد: دو مقطع تاریخی برای ورود دستگاه چاپ در ایران وجود دارد؛ زمانی که عباس میرزا با توجه به استقرار حکومتش در شهر تبریز با هدف تعلیم و تربیت و رفع عقب‌ماندگی‌های علمی، نخستین دستگاه چاپ را وارد ایران و شهر تبریز کرد و اولین چاپخانه برای کتابت آثار فارسی و نشر روزنامه راه‌اندازی شد. مقطع زمانی دیگر در دوره ایلخانیان بوده که برای اولین‌بار در شهر تبریز به چاپ پول مبادرت کردند، پولی به نام «چاو» که نخستین چاوخانه هم در همان دوران در همین شهر بنا شد. در هر دو دوره چاپ با نام تبریز گره خورده است، باید سال‌ها پیش چنین موزه‌ای در شهر تبریز می‌داشتیم.

شریفی اضافه کرد: موزه بخشی از فعالیت‌های ما بود. ما درحال راه‌اندازی پایگاه مطالعاتی و تحقیقاتی چاپ و نشر در کنار آن نیز بودیم. تاریخ چاپ و کتابت در ایران پراکنده است و متاسفانه، بسیاری از مدیران درباره این موضوع اطلاعات دقیقی ندارد. مثلا سال گذشته که با بحران کاغذ روبه‌رو شدیم، رییس‌جمهور به همه کارخانه‌های کاغذسازی بخشنامه کردند با تمام ظرفیت کار کنند، درحالی که خوراک کاغذ، درخت است. این یعنی جنگل‌ها را تخریب کنیم. ما در پایگاه ملی مطالعات روی چنین مباحثی تحقیق می‌کنیم و نتیجه را در اختیار مدیران می‌گذاریم.

او با اشاره مشکلات موزه‌داران خصوصی اظهار کرد: در شهر تبریز شاید حدود ٣٠ مجموعه‌دار خصوصی وجود داشته باشند که آثاری در حد موزه‌های ملی داشته باشند، اما مورد بی‌توجهی قرار گرفته‌اند و هیچ کمکی برای نمایش مجموعه‌های ارزشمند آن‌ها نمی‌شود. درحالی‌که میراث فرهنگی آذربایجان شرقی خودش در چند ساختمان تاریخی مستقر شده و حدودا ١٠ ساختمان دیگر را در دست مرمت دارد که همه آن‌ها خالی مانده‌اند. افتخار میراث فرهنگی استان، مرمتِ همزمان ۱۰۰ بنای تاریخی است؛ کاری غیرممکن و تعجب‌برانگیز. وقتی هم که بازار جهانی تبریز آتش گرفت، کل بودجه آن مرمت‌ها را که شاید اندازه سه سال باشد صرف احیا و مرمت بازار کردند. دیگر بودجه‌ای نماند که به بقیه برسد.

شریفی گفت: این کرونا نیست که به موزه‌های خصوصی آسیب زده، بی‌درایتی و ضعف مدیریت برخی مسؤولان بوده که سنگ بزرگِ سر راه شده است. موزه هنرهای معاصر تبریز که قرار بود در پارک بزرگی ساخته شود بعد از گذشت پنج سال فقط ۱۶ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. مرمت یک دبیرستان را پس از سه سال نتوانسته‌اند تمام کنند.

منبع:ایسنا