بوم‌گردی تنها به اقامت خلاصه نمی‌شود بلکه در این قالب می‌توان تجربه‌هایی خاص را کسب کرد، تجربه‌هایی از جنس آشنایی با آداب حاکم بر روابط اجتماعی، موسیقی، غذا و بسیاری دیگر از شاخصه‌های فرهنگی که برای شناخت آن لازم است کتاب‌ها و مطالب متعدد خواند.

مزایای اقامتگاه‌های بوم‌گردی 

پذیرایی از مسافران در فضایی که بنا به تعریف استاندارد لازم است متناسب با زیست بوم و فرهنگ منطقه میزبان باشد، نوعی از هتلینگ است که اگر سابقه‌ای دیرینه و ریشه در کاروانسراهای تاریخی دارد، اما در یک دهه اخیر پررنگ‌تر و جان یافته‌تر به میدان آمده‌ است و جای خود را در میان انتخاب‌های ایرانگردان و طبیعت‌گردان بخوبی باز کرده‌است تا ضمن فراهم کردن تجربه‌ای دلچسب، مفید و به نسبت ارزان برای مهمان، اشتغال، درآمدپایدار، مهاجرت معکوس و البته تاثیرپذیری اجتماعی و فرهنگی برای جامعه محلی میزبان به همراه آورد.

توسعه این نوع گردشگری مزایای آشکار و پنهان و کوتاه و بلند مدت بسیاری دارد؛ یکی از مهمترین فایده‌های اقامتگاه‌های بوم گردی ایجاد اشتغال برای ساکنان بومی است، کسب درآمدی که در پی می‌آید و انگیزه حفظ و افزایش آن، دلیل کافی را برای اهالی شهر و روستا در حفاظت از محیط زیست، پاسداشت میراث‌ فرهنگی، نگهداشت آداب و رسوم و رعایت تناسب با زیست بوم ایجاد می‌کند زیرا آنها بخوبی می‌دانند که همین میراث ماندگار گذشتگان و همین طبیعت خدادادی است که زمینه‌ای برای کسب معاش فراهم کرده‌است.

نمی‌توان نخستین اقامتگاه بوم‌گردی کشور و حتی بوشهر را به روشنی نام‌ برد اما بخوبی می‌توان توسعه و گستردگی این نوع از توریسم در شکل استاندارد و تعریف شده آن را همین سال‌های اخیر دانست، در هشت سال اخیر و در راستای اشتغال‌زایی متناسب و استفاده از ظرفیت موجود برای درآمدزایی پایدار در جوامع بومی، ایجاد اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی و توسعه اکوتوریسم در دستور و برنامه‌ریزی‌های بخش گردشگری کشور قرار گرفت و نتیجه افزایش چندین برابری این اقامتگاه‌ها و اشتغال‌زایی گسترده برای جوانان بویژه در روستاها شد.

سرمایه‌گذاری ۱۶.۸ میلیارد تومانی در صنعت بوم‌گردی بوشهر 

بوشهر نیز از این برنامه‌ریزی کلان مستثنی نماند و پس از گذشت چهار سال از راه‌اندازی نخستین اقامتگاه‌های بوم‌گردی آن در سال ۹۵، امروز ۵۶ واحد گردشگری از این نوع دارد و به گفته سکینه سالاری معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان بوشهر برای ایجاد این واحدهای اقامتی فعال کننده اکوتوریسم ۱۶.۸ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری شده‌است تا رونق را به گردشگری روستایی بوشهر بیاورد.

وی افزود: بوشهر در سال ۹۵ تنها ۲ واحد بوم‌گردی داشت، این شمار در سال ۹۶ به ۹ واحد، در سال ۹۷ به ۲۹ واحد، سال پس از آن به ۴۶ واحد و در پایان سال ۹۹ به ۵۶ واحد رسید.

تاثیرگذاری بر بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی، افزایش درآمدهای روستایی در کنار کشاورزی، دامپروری و سایر فعالیت‌های غالب، توسعه همه جانبه روستاها، برگشت جوانان به روستاها از مزیت‌هایی است که او برای ایجاد بوم‌گردی‌ها و توسعه صنعت اکوتوریسم برشمرد.

بوم‌گردی سرچشمه اشتغال‌زایی روستایی

سالاری اعلام کرد که این بوم‌گردی‌ها برای بیش از ۱۱۲ نفر به صورت مستقیم و بیش از ۱۴۰ نفر به صورت غیر مستقیم، اشتغال  آفریده‌است، اما نمی‌توان سودمندی توسعه گردشگری روستایی را محدود به اشتغال‌زایی‌های خاص این حوزه دانست زیرا رونق فروش صنایع دستی و محصولات ارگانیک به عنوان تولیدات شاخص روستاییان همبستگی مستقیم با افزایش رفت و آمد و مراوده با گردشگران دارد.

علاوه بر این بیشتر مشاغل خرد روستایی مانند فروشگاه‌ها، مراکز اغذیه فروشی‌ها و غذاخوری‌ها و بسیاری دیگر نیز با افزایش این ترددها رونق می‌یابند، همچنین توسعه بوم‌گردی‌ها فرصت‌های شغلی بیشتری مانند ایجاد باغ‌های تفریحی و توسعه گردشگری کشاورزی را نیز به همراه می‌آورند که اگر نگوییم مهم‌تر از اشتغال‌زایی مستقیم حاصل از ایجاد بوم‌گردی‌ها است، دست کم به همین اندازه در توسعه پایدار روستایی اهمیت دارد.

رئیس جامعه بوم‌گردی‌های استان بوشهر به ایرنا گفت اطمینان دارد که بوم‌گردی در این استان  با دارا بودن بیشترین مرز آبی با خلیج فارس، نخلستان‌های پر تراکم، گنبد نمکی و دیگر جاذبه‌های خاص خود توانایی تبدیل شدن به مسیر جدید گردشگری را در کنار دیگر مسیرها  دارد.

شایان بهرامی معتقد است هر چند هر یک از واحدهای بوم‌گردی به طور میانگین برای سه نفر به صورت مستقیم اشتغال‌زایی می‌کند اما مدیران این اقامتگاه‌ها در جایگاه یک کارآفرین توانستند چندین برابر اشتغال زایی مستقیم،  غیر مستقیم برای افراد بومی هر منطقه ایجاد کنند که توانسته سکوی پرتابی برای افراد بومی باشد و در درجه بالاتری از اشتغال مستقیم قرار گیرد.

او اضافه کرد: مواردی چون تولید و فروش صنایع دستی، صنایع بومی و ارائه خدمات گردشگری پس از ایده پردازی و اجرایی شدن با جرقه ذهنی یک مدیر توانمند بوم‌گردی‌، می‌توانند تا فروش بین‌المللی و صادرات توسعه یابند.

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان بوشهر به مزیت‌های بیان شده این را هم اضافه کرد که  اقامتگاه‌های بوم‌گردی به دلیل معرفی میراث فرهنگی و منابع طبیعی مناطق مختلف استان بوشهر و گسترش فرهنگ گردشگر پذیری در روستاها اهمیت روزافزونی پیدا کرده‌است.

سالاری گفت: در زمان حاضر سرمایه‌گذاری روی ایجاد بوم‌گردی‌ها در روستاهای هدف گردشگری استان، یکی از گزینه‌های مناسب و مورد نظر معاونت گردشگری اداره کل میراث فرهنگی است.

معرفی گردشگری بوم‌گردی و توسعه رونق این اقامتگاه‌ها در شمال تا جنوب بوشهر در پنج سال گذشته مورد تمرکز و حمایت بخش دولتی و توجه بخش خصوصی قرار گرفته است و ارائه تسهیلات کارآفرینانه از سوی دولت نیز به عنوان محرکی برای راه‌اندازی این اشتغال پر فایده عمل کرده‌است که با استقبال بسیاری هم روبرو شد و جای خود را در سبد گردشگری ایرانگردان باز کرد.

لزوم مانع زدایی از ظرفیت نوظهور بوم‌گردی در بوشهر

رئیس جامعه بوم‌گردی‌های استان بوشهر در مسیر توسعه بوم‌گردی‌ها و گردشگری روستایی در بوشهر از صندوق کارآفرینی امید و پیگیری‎‌های استاندار و اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نام برد و البته همزمان از برخی کارشکنی‌ها از سوی بانک‌های استانی گلایه کرد که مختل کننده این روند روبه رشد است.

بهرامی گفت: همزمان با بحران ویروس کرونا اقامتگاه‌های بوم گردی با توجه به جایگاه و همدلی همیشگی خود با جامعه محلی، از نخستین کسب و کارهایی بودند که به صورت خودجوش اقدام به تعطیلی کردند و پس از آن بود که در اسفند ماه ۱۳۹۸ دستورالعمل تعطیلی مراکز اقامتی به صورت رسمی ابلاغ شد.

او می‌گوید: همانطور که انتظار می‌رفت در پی این ابلاغیه چندین بخشنامه حمایتی دولتی درباره امهال اقساط تسهیلات دریافتی از سه تا ۶ ماه صادر و تبدیل به نقطه امیدی برای کارآفرینان این عرصه شد، اما در مسیر اجرای آن کارشکنی‌هایی از سوی برخی از مدیران استانی بانک‌ها و صندوق‌ها صورت گرفت که آسیب جدی به بدنه واحدهای اقامتی با اشتغال‌آفرینی بالا وارد کرد.

اختلال در اعطای مرحله‌ای تسهیلات در این بخش، به درازا کشیدن پرداخت‌ها و در نتیجه کاهش ارزش آن در این کشاکش زمانبر، از دیگر گلایه‌هایی است که رئیس جامعه گردشگری استان بوشهر در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا مطرح کرد و گفت: لازم است همسو با شعار سال از این عرصه در استان بوشهر مانع زدایی شود.

بهرامی این را هم اضافه کرد که اداره کل میراث فرهنگی بوشهر به عنوان حامی و پشتوانه اقامتگاه‌های بوم‌گردی جلسه‌هایی با انجمن حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی، مسئولان استانی و نمایندگان بانک‌ها برگزار کرده‌است که هرچند تاکنون نتیجه مطلوب واصل نشده‌است اما جامعه فعالان بوم‌گردی‌های بوشهر امیدوار است هرچه زودتر این موانع و مشکلات از جلوی پای کارآفرینان برداشته شود تا بیش از این آسیب نبینند.

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان بوشهر در این  ارتباط گفت: لازم است واحدهای بوم گردی اطلاعات خود را در سامانه تکمیل و به روز کنند تا بتوانند از مزایای امهال اقساط و سایر مزایا استفاده کنند زیرا بانک‌ها با اتصال به این سامانه اطلاعات مراکز اقامتی را استعلام و بر اساس آن اقدام می‌کنند.

تجربه پذیرش ۸۰ درصدی؛ پشتوانه‌ای برای توسعه توریسم پساکرونا در بوشهر

ایجاد اقامتگاه‌های بوم‌گردی و در پی آن توسعه صنعت توریسم بوشهر بویژه در روستاها، سنگ بنایی است که از نقطه صفر تا مستحکم کردن جایگاه خود در در ادبیات گردشگری این استان، درچهار سال گذشته رخ داده‌است و اکنون نیازمند مانع‌زدایی است تا با نفس تازه کردن، با پایان کرونا به رونقی روز افزون برسد.

سالاری گفت: تا پیش از کرونا بوم‌گردی‌های استان بوشهر تا ۸۰ درصد ظرفیت خود پذیرش داشتند اما در سال گذشته این میزان به ۱۵ تا ۳۰ درصد کاهش یافت.

واحدهای بوم‌گردی‌ فعال پشتوانه و زیر ساختی برای گردشگری استان بوشهر به شمار می‌رود که اگر چه امروز کرونا فضای آن را تا اندازه‌ای در سکوت فرو برده و بسیاری از چراغ‌هایش را خاموش نگاه داشته است، اما نوید فردایی روشن را برای صنعت توریسم ساحل نشینان خلیج فارس دارد.

منبع:ایرنا

به گزارش عصر یکشنبه گروه فرهنگی ایرنا از روابط‌عمومی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، مژگان اسماعیلی، گفت: در اساسنامه پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری نقشه راه و شرح وظایف پژوهشکده‌های تحت امر درج شده و یکی از وظایف مهم پژوهشکده زبان‌شناسی، کتیبه‌هاو متون مطالعه، بررسی و مستندنگاری اسناد و اوراق تاریخی است.
او با بیان اینکه استناد به اسناد تاریخی موجب اعتبار بخشی رویدادها و حوادث شده و از این رو اسناد و اوراق تاریخی نقش و جایگاه ویژه‌ای در مطالعات تاریخی دارد و مورخ با استناد به مدارک آرشیوی موفق به واکاوی و باز آفرینی روایات گذشته می شود تصریح کرد: از آنجا که اسناد آرشیوی حاصل عملکرد و دستور العمل‌های نظام دیوانی هر دوره و از اعتبارات بسیار مهمی برخوردار است لذا دقت در بررسی و ارزیابی اطلاعات، ضریب اعتبار پژوهش را افزایش می‌دهد.
به گفته اسماعیلی، اسناد، شامل نامه‌ها، مکاتبات سلطنتی، قراردادها، دستورات انتصابات، گزارش‌های قضایی و حقوقی و موارد متعدد دیگر می‌شود و بدیهی است استفاده از این‌گونه مدارک، نیاز به تجربه و شناخت کافی دارد چرا که آن‌ها نیز از چشم جاعلین تاریخ، دور نمانده‌اند.
دانشیار پژوهشکده زبان‌شناسی، کتیبه‌ها و متون با اشاره به اینکه طرح مطالعه «نظام اداری و دیوانی ایران عصر صفوی» از سال ۹۶با رویکردی پژوهشی آغاز و مبتنی بر اسناد صفوی متعلق به آرشیو ملی و موزه آذربایجان شکل گرفت خاطرنشان کرد: اما حین انجام پژوهش از اسناد ایرانی موجود در آکادمی‌های ارمنستان و گرجستان نیز بهره گرفته شد.
وی یکی از اهداف پژوهش حاضر را شرح مراحل و شیوۀ نگارش نامه‌های مختلف تاریخی دانست و گفت: سندشناسی و اطلاع یافتن از اجزای مختلف آن به شناخت اسناد و تمایز اسناد اصلی از جعلی، کمک بسیار می‌کند؛ البته ظاهر سند نیز به لحاظ جنس کاغذ پوست، جوهر و نوع خط در واقعیت و اصالت سند مؤثر است.
او با ابراز خرسندی از اینکه دربارۀ اسناد و نامه‌های تاریخی دورۀ صفویه، دستورالعمل‌ها، منشأت و نسخه‌های خطی متعددی باقی است که اطلاعاتی دقیق دربارۀ موضوع و ظاهرِ نامه‌های مختلف ارائه می‌دهند تصریح کرد: از آن‌جایی که مواد اولیۀ این پژوهش اسناد دورۀ صفویه است، ضروری بود با تیزبینی، مورد بررسی قرار گیرند.

سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز نگهداری اسناد که از مجموعه‌هایی بسیار غنی برخوردار است  مطالعه و بررسی اسناد مربوط به دورۀ صفوی موجود در این مرکز، نشان می‌دهد که موضوع اسناد مزبور عمدتاً اعطای تیول سیورغال، منصب، پرداخت دستمزد، عقد قراردادها، پاداش‌ها و مجازات‌ها است، و بیشتر آن‌ها مربوط به دورۀ شاه‌عباس اول، شاه‌عباس دوم، شاه صفی، شاه سلیمان و شاه سلطان‌حسین صفوی است.
اغلب این اسناد دارای علایم تصدیق مانند مُهر، طُغرا و ضمن‌نویسی و مشخص است که از مراحل طولانی دیوان رسایل گذشته‌اند، اما برخی از آن‌ها دارای این علایم نیستند و در عین حال، موضوع‌شان اهمیت سند را آشکار می‌سازد؛ این امر حکایت از آن دارد که به هنگام بروز رویدادی بسیار ضروری یا محرمانه، سند بدون عبور از، مراحل طولانی دیوانی، به مُهر و امضای شاه و صدراعظم ‌رسیده و ارسال می‌شده است.

او یادآور شد موزۀ آذربایجان نیز دارای مجموعه‌ای از اسناد دورۀ صفویه می‌باشد که اغلب آن‌ها مربوط به امورات بقعۀ شیخ صفی‌الدین اردبیلی است؛ این مجموعه شامل نامه‌هایی مربوط به موقوفات بقعه، انتخاب متولیان و خادمان بقعه، دستور به اخذ پیشکش برای بقعه و همچنین دستور دربارۀ زمین و آب بقعه است که از اسناد مزبور می‌توان به شرایط و قوانین حاکم بر امور مالیاتی و ارضی پی برد.
وی با بیان اینکه مجموعۀ ارزشمندی که در ایروان جمع‌آوری شده و توسط آکادمی علوم ارمنستان و به اهتمام «هـ. پاپازیان» انتشار یافته، شامل اسناد ترکمانان و صفویان است افزود: این اسناد، اغلب قبالجات و وقف‌نامه‌های کلیساهای ارمنستان بوده و اطلاعات ذی‌قیمتی دربارۀ دیوان رسایل صفوی به دست می‌دهد که بسیاری از اسناد این مجموعه حسب‌الحکم و یا حسب‌الامر شاه صادر شده و به تأیید وزیراعظم، قاضی و افسران مربوط رسیده است.
اسماعیلی، مجموعۀ «اسناد ماتناداران» را مجموعۀ مهم دیگری خواند که توسط آکادمی علوم ارمنستان جمع‌آوری شده و بر اساس موضوعات مختلف از جمله پروانجات، مثال‌ها، اعطایا و ارقام، به چند دسته تقسیم شده‌اند و بیشتر این اسناد به حوزۀ جغرافیایی ایروان، نخجوان، جلفا و چخور سعد مربوط می‌شوند.
به گفته وی، «اسناد گرجستان» نیزکه توسط آکادمی علوم گرجستان به چاپ رسیده دارای اطلاعات ذیقیمت و شامل فرمان، نشان، رقم، حکم و پروانچه است؛ اسناد این مجموعه سیر تطور نامه‌نگاری از دورۀ طهماسب اول تا دورۀ شاه سلطان حسین را به خوبی نشان می‌دهد.
این پژوهشگر گفت: موزۀ بریتانیا نیز دارای مجموعه‌ای از اسناد دورۀ صفویه است که توسط فرهنگ جهانپور، بازنویسی و چاپ شده؛ این اسناد مربوط به انتصابات، موقوفات سیورغالات، دستمزدها و نیز جمع‌آوری عایدات و مالیات است.
دانشیار پژوهشکده زبان‌شناسی، کتیبه‌ها و متون افزود: این طرح به پنج فصل اصلی تقسیم شده که در فصل اول به بررسی و تشریح انواع اسناد پرداخته شده که این اسناد شامل فرامین سلطنتی، احکام انتصابات و احکامی که ماحصل فعالیت حقوقی سلاطین است، تعلیقه که به حاشیه‌نویسی امرای عالی‌رتبه گفته می‌شد، نشان و پروانچه که نیزجزو اسناد دیوانی محسوب می‌شدند است.
به گفته این پژوهشگر از دیگر اسناد دیوانی، مثال بود که کاربردی بسیار داشت و در دیوان صدارت، معمولاً برای انتصاب مناصب آستانه‌ها و امور موقوفات، مثال و خطبه صادر می‌شد.
او با بیان اینکه درفصل دوم به مراحل صدور اسناد پرداخته شده، مراحل نگارش، ثبت و تأیید (ضمن نویسی)، علائم تصدیق و اعتبار را از دیگر مراحل تکمیلی اسناد عنوان و اظهار کرد: در دورۀ صفویه، اسناد با موضوعات متفاوت در بخش‌های گوناگون صادر می‌شد و هریک از آن بخش‌ها، مسؤل، نویسنده و حسابداری جداگانه داشت؛ بنابراین هر سند ابتدا توسط مسؤل مربوطه‌اش تأیید و سپس برای ثبت و ضمن‌نویسی که مهم‌ترین مرحلۀ تأیید بود، ارسال می‌شد.
دانشیار پژوهشکده زبان‌شناسی، کتیبه‌ها و متون با بیان اینکه فصل سوم به ترکیب و اجزای اسناد اختصاص داده شده گفت:در دوره صفویه، اسناد به لحاظ ساختار ظاهری به دو قسمت اصلی متن و اضافات تقسیم می‌شدند و هریک از آن‌ها اجزای دیگری نیز داشتند.
او افزود: متن در واقع شرح موضوع بود که بیان می‌کرد سند به چه منظوری صادر شده، موضوع هم مشتمل بر انتصابات، معافیت‌ها، اعطایا، مجازات‌ها، اجازه نامه‌ها و اسناد مالی ـ قضایی، و… و. بود.
به گفته او، بخش‌های مختلف سند نیز شامل چند قسمت اصلی از جمله مطلع، خطاب، القاب، شرح‌حال خاتمه و تاریخ بود و اضافات نیز عبارت بود از تحمیدیه یا سرنامه، طُغراو مُهر؛ البته برخی اسناد به نسبت اهمیت گیرندة سند، فاقد بعضی از جزئیات فوق بودند.
اسماعیلی با اشاره به اینکه تشکیلات دیوانی در فصل چهارم تشریح شده گفت: تشکیلات دیوانی و اداری صفویه مانند ترکمانان به دو قسمت دیوان حکومتی یا دیوان انشا و دفتر محاسبات یا دفترخانه تقسیم می‌شد؛ دیوان انشا توسط منشی‌الممالک و دفترخانه توسط مستوفی‌الممالک اداره می‌شد ودیوان قضا که در رأس آن «صدر» قرار داشت و متولی امور مذهبی بود، بخشی دیگر از این ساختار را تشکیل می‌داد.
او اظهار کرد: اگر چه وظایف دیوان‌ها در آغاز تأسیس دولت صفویه به روشنی تعیین نشده بود و در مواردی تداخل وظایف در مناصب وجود داشت، اما با تثبیت قدرت در زمان شاه اسماعیل اول و کاهش تدریجی قدرت قزلباش‌ها در دوره‌های – بعدی به‌ویژه دورۀ شاه عباس اول، ساختار اداری و دیوانی صفویه دارای تشکیلاتی وسیع‌تر با وظایفی معین شد.
وی تصریح کرد: فصل پنجم  به تشکیلات اداری و اجرایی صفویه که به دو بخش اصلی درگاه و دیوان تقسیم می‌شد اختصاص یافته؛ در این دوره ادارۀ دولت بر عهدۀ دو عنصر ترک و تاجیک بود.
اسماعیلی با بیان اینکه در اوایل حکومت صفویان، بیشتر امور دولتی در دست قزلباشان معروف به مردان شمشیر بود  و رؤسای قبایل، حاکمان ایالات بودند و در رأس امور نظامی قرار می‌گرفتند خاطرنشان کرد: تاجیک‌ها که مردان اهل قلم تلقی می‌شدند، مسؤل امور اداری، دیوانی و مذهبی بودند و بر اساس منابع تاریخی امراء به دو دسته امراء دولت خانه که شامل قورچی باشی، قوللرآقاسی، ایشیک آقاسی وتفنگچی آقاسی و امراء غیر دولتخانه شامل والیان، خوانین، بیگلربیگیان و سلاطین می شد تقسیم می شدند.
وی در پایان گفت: درادامه فصول، پیوست‌های طرح که حاوی نمونه هایی از اسناد پیش گفته است که مطالعه و تشریح شده و به همراه تصاویر ارائه شده اند و  این طرح جهت چاپ در قالب کتاب تحویل انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری شده است.

منبع:ایرنا