نوشته‌ها

خوزستان محل جغرافیایی طرح مشترک «پایلوت» با هیات ایتالیایی شد

 مدیرکل دفتر امور پایگاه‌های جهانی وزارت میراث فرهنگی گفت: استان خوزستان، محور سه اثر میراث جهانی چغازنبیل- شوش و سازه‌های آبی شوشتر به دلیل ظرفیت‌های طبیعی و فرهنگی متعدد به عنوان محل جغرافیایی انجام طرح «پایلوت» هیات ایتالیایی و ایرانی برگزیده شد.

به‌گزارش گروه فرهنگی ایرنا از میراث‌آریا، رویداد تخصصی میراث‌فرهنگی و گردشگری بین‌المللی با همکاری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، سفارت ایتالیا، اتاق بازرگانی ایتالیا در ایران و تعاونی‌های ایتالیا،‌ در محل سفارت ایتالیا در تهران برگزار شد. این رویداد، فاز سوم طرح پایلوت است که به‌زودی و پس از پایان رفع محدودیت‌های ناشی از همه‌گیری کرونا وارد فاز اجرایی خواهد شد.

در این رویداد، نمایندگانی از معاونت میراث‌فرهنگی، معاونت گردشگری، معاونت امور حقوقی و مجلس و معاونت سرمایه‌گذاری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، سفیر ایتالیا، مدیر اتاق بازرگانی ایتالیا در ایران، رئیس پژوهشکده باستان‌شناسی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، نماینده اتاق تعاون و نمایندگانی از تعاونی‌های مرتبط با موضوع میراث‌فرهنگی و گردشگری در ایتالیا حضور داشتند و در مورد ظرفیت‌های مشترک دو کشور در پیشبرد پروژه مشترک در حوزه تخصصی خود مواردی را مطرح کردند.

فرهاد عزیزی زلانی مدیرکل دفتر امور پایگاه‌های جهانی در این رویداد گفت: در سال‌های گذشته همکاری‌های ویژه‌ای با سفارت ایتالیا و اتاق بازرگانی این کشور در تهران و هتعاونی‌های این کشور در زمینه میراث‌فرهنگی و گردشگری آغاز شد، در این مرحله راهبرد همکاری، جنبه‌های کاری مورد توافق و همچنین آثار ممکن برای انتخاب یک پروژه پایلوت مطرح شد.

او افزود: در فاز دوم همکاری‌ از متخصصان و هیات ایتالیایی در برخی آثار میزبانی شد تا چشم‌انداز بهتری از همکاری با وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در مباحث تخصصی به‌دست آید. در این فاز از بسیاری آثار جهانی و ملی در غرب کشور نیز بازدید شد و در نهایت جلسه جمع‌بندی با حضور معاون میراث‌فرهنگی و هیات ایتالیایی برگزار شد.

مدیرکل دفتر امور پایگاه‌های جهانی تصریح کرد: در فاز سوم همکاری‌ها، استان خوزستان و محور سه اثر میراث جهانی چغازنبیل-شوش و سازه‌های آبی شوشتر، به دلیل ظرفیت‌های طبیعی نظیر رودخانه‌های دز، کارون و کرخه، سواحل خلیج‌فارس، مناطق کوهستانی و شن‌زارها، مناطق حفاظت‌شده با گونه‌های جانوری و گیاهی خاص، چشمه‌سارها و آبشارها، موقعیت استراتژیک جغرافیایی و نزدیکی به مرزهای جنوبی و غربی و داشتن ظرفیت‌های فرهنگی متعدد و بهره‌گیری از آثار میراث جهانی و آثار میراث‌فرهنگی ملی نظیر سنگ‌نگاره‌های ۴ هزار ساله ایذه، تعدد استقرار تمدن‌های مختلف از هزاره‌های گذشته تاکنون و ماهیت چندفرهنگی و دانش و مهارت‌هایی چون پرورش اسب و شتر و غیره به‌عنوان محل جغرافیایی انجام پروژه پایلوت برگزیده شد.

منبع:ایرنا

لزوم ثبت اطلاعات فعالان گردشگری خوزستان در سامانه‌ «جانا»

سرپرست معاونت گردشگری اداره‌ کل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خوزستان از لزوم ثبت اطلاعات فعالان گردشگری در سامانه‌ «جانا» به نشانی http://myst.mcth.ir/ خبر داد.

غلام شجاعی اظهار کرد: سامانه‌ جامع نظارت، آمار و اطلاعات تأسیسات گردشگری که به آن سامانه‌ جانا گفته می‌شود، راه‌اندازی شده است و همه تأسیسات گردشگری در استان موظف‌اند تا نسبت به تکمیل اطلاعات در این سامانه و دریافت کد شناسه (QR code) اقدام کنند.

او ادامه داد: از این پس صدور تمدید مجوزهای بهره‌برداری و نظارت بر تأسیسات گردشگری از راه سامانه‌ جانا انجام خواهد شد.

به گزارش ایسنا، براساس اعلام اداره کل میراث فرهنگی خوزستان، شجاعی خاطرنشان کرد: با شیوع ویروس کرونا آسیب‌های زیادی به صنعت گردشگری وارد شد که برای جبران بخشی از این ضررها با پیگیری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی از ستاد ملی مدیریت کرونا خوشبختانه تسهیلات کم‌بهره با تنفس شش‌ماهه و مشوق‌های حمایتی در زمینه‌های بیمه‌ای و مالیاتی به تأسیسات و فعالان گردشگری اختصاص یافت که دریافت این تسهیلات منوط به دریافت رمز در سامانه‌ جانا است و این سامانه به سامانه‌ «کارا» (مربوط به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی) که برای پرداخت تسهیلات کرونا است، از راه وب‌سرویس متصل شده است.

منبع:ایسنا

تعلیق فعالیت 17 شرکت و دفتر خدمات مسافرتی خوزستان

سرپرست معاونت گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی خوزستان از تعلیق مجوز فعالیت بند (ب) 17 شرکت و دفتر خدمات مسافرتی استان بنا به رأی اعضای کمیته فنی نظارت بر تأسیس و فعالیت دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری خبر داد.

به گزارش ایلنا، غلام شجاعی (سرپرست معاونت گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی خوزستان) گفت: بنا به رأی اعضای کمیته فنی نظارت بر دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری خوزستان، مجوز بند (ب) 12 شرکت و پنج دفتر خدمات مسافرتی استان به حالت تعلیق در آمد.

او اظهار کرد: بنا بر رأی اعضای این کمیته، مجوز بند (ب) شرکت‌های خدمات مسافرتی و گردشگری “ایذه‌آسمان” به مدیرعاملی منوچهر باقری، “آرادپرواز ایرانیان” به مدیرعاملی سمیه ابراهیم خانلوی‌سیس، “کارون‌گشت خوزستان” به مدیرعاملی بهمن بیژن رستمی، ” آفاق‌زمزم اهواز” به مدیرعاملی سیدعبدالمحسن موسوی‌نیاز و “رازدنیای پرواز” به مدیرعاملی طوفان حمادی همگی در اهواز و نیز شرکت‌های “خورشیدجنوب شادگان” به مدیرعاملی توفیق عامریان واقع در شهرستان شادگان، “نوروزپرواز امیدیه” به مدیرعاملی آرش نوروزی‌لرکی واقع در شهرستان امیدیه، “آریاسیر اندیمشک” به مدیرعاملی غلامرضا اسپرهم واقع در شهرستان اندیمشک، “صبای شوش” به مدرعاملی سارا شاه‌جهان‌پور واقع در شهرستان شوش، “سعیدگشت پارسوماش” به مدیرعاملی راضیه سرقلی واقع در شهرستان مسجدسلیمان، “طلوع‌یاران” به مدیرعاملی سیدرضا پژوهیده واقع در شهرستان دزفول و “خاتون‌فلک” به مدیرعاملی شروین حداد واقع در شهرستان رامشیر به مدت یک‌ماه تعلیق شد.

سرپرست معاونت گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی خوزستان افزود: همچنین مجوز بند (ب) دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری “ساحل کارون” به مدیرعاملی عبدالنبی گلابکش، “شهاب‌گشت خوزستان” به مدیرعاملی نوشین بیگی‌هرچگانی و “کیانپارس” به مدیرعاملی لادن نیکوفر همگی واقع در شهرستان اهواز و نیز دفاتر “سابان” به مدیرعاملی طوبی فروزش‌‌فر واقع در شهرستان رامشیر و “ساحل‌سفر هندیجان” به مدیرعاملی محسن شنبدی واقع در شهرستان هندیجان، یک‌ماه به حالت تعلیق درآمدند.

او توضیح داد: در ماده ۱۹ آئین‌نامه نظارت بر تأسیس و فعالیت دفاتر خدمات مسافرت هوایی، سیاحتی و زیارتی کشور مصوب هیأت وزیران در 27 خردادماه 1380، دفاتر و شرکت‌های تعلیق‌شده موظف‌اند در زمان تعلیق  از قبولی تعهدهای جدید خودداری کنند و براساس دستورالعمل‌های مراجع ذیربط به تعهدات قبلی خود عمل کنند و در صورت عدم رعایت مراتب، مجوز دفتر/شرکت به تشخیص مرجع صدور مجوز لغو می‌شود.

شجاعی در پایان از کسانی که شکایت یا نارضایتی‌ای نسبت به دفاتر و شرکت‌های خدمات مسافرتی و گردشگری استان خوزستان دارند خواست تا آن را از طریق شماره 5-35530381-061 یا به صورت حضوری و مکتوب به منظور رسیدگی به معاونت گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اعلام کنند.

منبع:ایلنا

گردشگری کشاورزی، گنجینه‌ای در رونق روستاهای خوزستان

خوزستان جلگه پهناوری است که در انتهای مسیر پر پیچ و خم رودهای پرآب کشور قراردارد. دریاچه، سدها و نهرهای محلی، فصلی و دائمی در آن جریان داشته و تالاب‌های زیبا و مزارع سرسبزی دارد و تغییرات که همراه با تغییر مسیر رودخانه اتفاق می‌افتند خود گنجینه‌ای بس گران‌بها است. روستاهای قدیمی با توشه‌های پربار فرهنگی و مناظر دل‌انگیز و نوع متفاوت زندگی، ظرفیتی غیرقابل چشم‌پوشی از گردشگری است که می‌توان نام گردشگری کشاورزی را بر آن نهاد.

این مجموعه پُربار قابلیت این را دارا است که جاذبه‌ای باشد برای جذب گردشگر به کشتزارها و باغ‌ها که عموماً در روستاها قرار دارند. با ورود گردشگر به یک مزرعه می‌توان اقامتی ساده و سنتی را در آن فضای خاص برای او فراهم آورد و با برگزاری جشنواره غذاهای محلی، از محصول مزارع و باغات، مربا، سُس و … تهیه و به او عرضه کرد و بدین وسیله گردشی سالم در مزارع برای آن‌ها فراهم آورد.

گردشگران در مزرعه‌ها بیتوته می‌کنند و صبح‌ها با یک آهنگ طبیعیِ دلنشین اما متفاوت بیدار می‌شوند؛ نوع این صدا در روستاهای استان از جنوب تا شمال پیوسته ولی متفاوت است ولی هرکدامش آرامشی خدایی به انسان می‌دهد.

از سویی می‌توان با برپایی نشست درمزارعِ کنار روستا، آداب و سنن مردم روستا در هنگام برداشت محصول را دید، شنید و یا افسانه‌های روستایی را در این نشست‌ها نقل کرد؛ ناگفته نماند که اجرای صحیح این مراسم، موجبات جلب بیشتر گردشگران به روستا، هزینه کرد آن‌ها در روستا و ایجاد شغل و کاهش مهاجرت از روستا به شهر را به همراه خواهد داشت.

ظرفیت گردشگری کشاورزی در استان خوزستان به لطف آب و تنوع اقلیم ممکن است پررونق باشد؛ حمایت‌های دولتی، ‌ایجاد زیرساخت‌ها، آموزش کشاورزان و پرکردن خلاءهای قانونی در این حوزه راهکارهایی هستند که  استان را به جایگاهش خواهند رساند.

خاص بودن برخی خوراکی‌ها در روستاها، تنوع گیاهی و امکان تجربه برداشت محصول برای گردشگر، دست‌ساز بودن برخی محصولات غذایی در مزارع و جذاب بودن این رویداد برای گردشگر، اقبال عمومی مردم روستا به پذیرایی از گردشگر و احداث اقامتگاه‌های بوم‌گردی در داخل مزارع توسط روستاییان، همه مواردی هستند که جریان گردشگر به سمت مزارع را تسریع می‌بخشند.

گردشگری کشاورزی در استان با ایجاد یک فعالیت اقتصادی برای اعضای خانواده یک کشاورز، امکان مهاجرت به شهر را به حداقل خواهد رساند و با آگاهی از اهمیت حیات گیاهی، به حفظ منابع طبیعی و گونه‌های جانوری و گیاهی منطقه کمک می‌کند.

این را نیز باید گفت که در کنار این مزایا، می‌توان با آموزش، آسیب‌های ناشی از این جریان را به حداقل رساند.

برنامه‌ریزی برای رونق گردشگری کشاورزی در استان و کشور با ابلاغ آئین‌نامه صدور مجوز این نوع گردشگری سازماندهی شده است و هم‌اکنون متقاضیان و کشاورزان عزیزی که راغب به پذیرش گردشگران در محیط سنتی خویش هستند می‌توانند با مراجعه به اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان، نسبت به دریافت مجوز اقدام کنند.

قطعاً اداره‌کل میراث فرهنگی هم با ایجاد زیرساخت‌های عمرانی لازم به رونق این نوع گردشگری کم‌هزینه کمک خواهد کرد که البته در این مسیر به همکاری و همراهی نهادهایی همچون سازمان جهاد کشاورزی، اداره‌کل امور روستایی، منابع طبیعی و … نیز نیاز است و امید می‌رود که با همگرایی بین دستگاهی این مأموریت به خوبی اجرا شود.

منبع:میراث آریا

بهره‌برداری از یک راه گردشگری و زیارتی پرتردد در خوزستان

رئیس اداره نظارت بر ساخت راه‌های فرعی و روستایی اداره‌کل راه و شهرسازی خوزستان از افتتاح راه روستایی امامزاده محمد بن زید در بخش عقیلی گتوند که یکی از جاده‌های پرتردد روستایی و محور مهم گردشگری و زیارتی خوزستان است، خبر داد.

محمدعلی طالبی‌پور در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: محور روستایی امامزاده محمد بن زید در بخش عقیلی گتوند به سبب چشم‌اندازهای زیبا و طبیعت بکر منطقه و همچنین وجود بقعه متبرکه امامزاده محمد بن زید، یکی از راه‌های روستایی پرتردد و محور مهم گردشگری و زیارتی خوزستان به شمار می‌آید.

وی افزود: بسیاری از ساکنان منطقه عقیلی و شهرهای شوشتر و گتوند از این راه روستایی به عنوان محور تردد به شهرستان لالی نیز استفاده می‌کنند و از این رو یکی از مهم‌ترین محورهای روستایی استان خوزستان است.

رئیس اداره نظارت بر ساخت راه‌های فرعی و روستایی اداره‌کل راه و شهرسازی خوزستان تصریح کرد: این طرح که یکی از مطالبات مردم بخش عقیلی گتوند بود، در اولویت احداث قرار گرفت و سرانجام با تامین اعتبار از محل اعتبارات نفت، اجرایی شد.

طالبی‌پور عنوان کرد: طول این جاده حدود سه کیلومتر با عرض ۵.۵ متر است و با اعتباری بالغ بر پنج میلیارد ریال، عملیات اجرایی آن انجام شده است و اکنون زیر بار ترافیکی قرار دارد و مردم در حال تردد از این محور هستند.

وی ادامه داد: با افتتاح این جاده، ۱۵ کیلومتر از مسیر دسترسی مردم برخی از مناطق بخش عقیلی گتوند کوتاه‌تر شده است. عملیات اجرایی بهسازی و روکش آسفالت این محور در مردادماه سال گذشته آغاز شد و در موعد مقرر به بهره‌برداری رسید.

منبع:ایسنا

آشنایی با اروندرود – خوزستان

اروندرود ، رودخانه پهناوری است در جنوب غربی ایران و در مرز ایران و عراق.

اجزای متشکله رودخانه مرزی بین ایران و عراق (اروند رود)، عبارتند از: فرات، دجله و کارون.

رودخانه فرات از بلندی‌های سرزمینی قفقاز (ارمنستان)، سرچشمه می‌گیرد. این رودخانه از پیوستن رودهایی که از فلات ایران و کشور کنونی ترکیه، سرچشمه می‌گیرند، تشکیل می‌شود.

کمابیش ۶۰ درصد از آب‌ رودخانه‌ دجله از کوه‌های زاگروس (ایران) سرچشمه می‌گیرد با توجه به آبدهی دجله و فرات، حدود ۴۰ درصد از آب رودخانه‌ای که از پیوستن این دو رودخانه‌ تشکیل می‌گردد، از سرزمین کنونی ایران تامین می‌شود.

میزان زیادی از آب رودخانه‌های فرات و دجله، در اثر سد ‌سازی‌های زیاد بر روی آن‌ها، کاهش یافته است. اما، اروندرود هنگامی ارزش واقعی کشتی‌رانی پیدا می‌کند که رودخانه‌ کارون، یعنی بزرگ‌ترین رودخانه‌ی‌ ایران، بدان می‌پیوندد.

سرزمین میان‌رودان (بین‌النهرین) که پس از جنگ جهانی اول و متلاشی‌شدن امپراتوری عثمانی، حکومت جدیدالولاده‌ عراق بر پایه برنامه‌ریزی‌ها و سیاست استعماری؛ کشورسازی انگلستان، بر پهنه‌ آن زاده شد، میان دو رودخانه‌ بزرگ غرب آسیا، یعنی دجله و فرات، قراردارد.

این رود از همریزش رودهای دجله، فرات و سپس کارون تشکیل شده است. دجله و فرات پیش از پیوستن به کارون در شهر قرنه در ۳۷۵ کیلومتری جنوب بغداد به هم می‌پیوندند.

درازای اروند رود از قرنه تا ریزشگاه آن در خلیج فارس ۱۹۰ کیلومتر است. ریزشگاه اروند رود در میان شهر ایرانی اروندکنار و شهر عراقی فاو است.

ایران و عراق در ۱۵ اسفند سال ۱۳۵۳ طی معاهده ۱۹۷۵ الجزایر ژرفگاه اروندرود را به عنوان خط مرزی میان دو کشور تعیین کردند.

منبع:همشهری

خوزستان در زمینه سازه‌های آبی ـ تاریخی از هر حیث غنی است

نشست مشترک اداره‌کل میراث فرهنگی و سازمان آب و برق خوزستان با موضوع معرفی برنامه جامع مدیریت آثار و سازه‌های آبی تاریخی استان در اهواز برگزار شد.

برنامه جامع مدیریت آثار و سازه‌های آبی تاریخی استان که در فصول مختلف از سال ۱۳۹۶ آغاز شده و تاکنون نیز ادامه دارد، اقداماتی نظیر شناسایی ۵۰۶ سازه آبی تاریخی خوزستان و تهیه گزارش‌های مرتبط با آن، تهیه اطلس جامع سازه‌های آبی تاریخی استان به همراه مشخصات دسترسی، ویژگی‌ها و تنوع‌ها و همچنین تهیه طرح راهبردی توسعه گردشگری مبتنی بر سازه‌های آبی تاریخی خوزستان با در نظر گرفتن جامعه میزبان و کلیه سطوح و مناطق دارای قابلیت گردشگری پیرامون را تاکنون تهیه و تنظیم کرده و به سرانجام رسانیده است.

این پروژه که به صورت منحصر بفرد برای نخستین بار در کشور اجرا شده است، باتوجه به اهمیت و قابلیت‌های بالای آن، می‌شود به عنوان الگویی برای اجرا در مناطق و استان‌های کشور مورد استفاده قرار گیرد.

در این نشست، مدیر گردشگری و مهندسی عمومی سازمان آب و برق خوزستان در خصوص معرفی این پروژه بزرگ اظهار کرد: این پروژه در نوع خود بی‌نظیر و کار بزرگی بوده که در استان خوزستان به عنوان استان پیشرو، این برنامه اجرا شد.

محمدامین ایزدجو در این خصوص افزود: استان خوزستان به لحاظ موقعیت جغرافیایی از دیرباز محل عبور پرآب‌ترین رودهای کشور بود و در جایی با تاریخ کهن خوزستان، سازه‌های آبی متعددی برای مردم احداث شده بود که باید این سازه‌ها شناسایی، معرفی و در اختیار گردشگران قرار گیرند.

او با بیان این‌که استان خوزستان به لحاظ سازه‌های آبی شاید غنی‌ترین استان کشور باشد، ادامه داد: بسیاری از این سازه‌ها شاید احصا نشده بودند که شرکت مشاور سازمان تک تک این سازه‌ها را شناسایی و  مشخصات آن را ثبت کرد.

همچنین در این نشست مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان اظهار داشت: در قالب تفاهم‌نامه بین وزارت نیرو و میراث فرهنگی اقدامات خوبی را در استان مشاهده کردیم که یکی از موضوعات آن به صورت خاص حفظ میراث فرهنگی سازه‌های آبی و پیرو آن موضوعات گردشگری بوده است.

سیدحکمت‌الله موسوی ادامه داد: ارائه فرصت‌های سرمایه‌گذاری و واگذاری مجموعه‌هایی که در اختیار سازمان آب و برق بوده برای بهره‌مندی بخش خصوصی در حوزه گردشگری از جمله این برنامه بوده است.

او افزود: در زمینه سازه‌های آبی از هر حیث غنی هستیم اما در گذشته به صورت بسیار محدود از این ظرفیت استفاده کردیم و متاسفانه این بضاعت و توان به کار گرفته نشده بود که امیدواریم در این برنامه جامع، اقدامات خوبی رخ دهد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان یادآور شد: براساس برنامه جامع مدیریت سازه‌های آبی تاریخی استان، پیشرفت فیزیکی این پروژه‌ها در شهرستان ایذه هشت درصد، باغملک شش درصد، بهبهان ۱۲ درصد، رامهرمز هفت درصد، شوشتر پنج درصد، دزفول هفت درصد، لالی چهار درصد، اندیکا هفت درصد، مسجدسلیمان چهار درصد، گتوند سه درصد، اندیمشک چهار درصد، شوش چهار درصد و هفتکل دو درصد بوده است.

به گزارش ایسنا، به نقل از اداره کل میراث فرهنگی خوزستان، پلاژ سد مارون و پلاژ سد آریوبرزن در شهرستان بهبهان، مهمان‌سرای سد کارون سه، شهرک‌های گردشگری سد شهید عباس‌پور و سد مسجدسلیمان، مجموعه اقامتی گردشگری سد کرخه، کوی سوم شعبان دزفول، پلاژ اقامتی تفریحی منیخ و جزیره سد شهید عباسپور، نمونه‌ای از اماکن و تأسیسات آبی در خوزستان هستند.

منبع:ایسنا

تالاب‌های خوزستان ؛ روایتی از زندگی روی آب

تالاب‌های خوزستان ، در تامین معیشت مردم محلی نقشی مهم دارند، به سراغ هورنشینان رفتیم تا زندگی روی آب را روایت کنند.

به گزارش همشهری‌آنلاین به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، تالاب‌های خوزستان جاذبه‌های گردشگری فوق‌العاده با محیط‌زیست منحصربه‌فرد هستند. علی‌رغم وجود مناطق مختلف دیدنی، تاریخی و طبیعی در این استان اما بسیاری از نقاط آن از جمله تالاب‌ها برای عده‌ای ناشناخته هستند. در هورهای خوزستان شاهد مجموعه‌ای از آب، انواع پرندگان مهاجر و کمیاب، گیاهان بومی رشد یافته از دل هورها و حیات مردم روستانشین و مهمان‌نوازی هستیم که تنوعات زیستی ذکر شده برایشان مفرح ذات و ممد حیات است.

۲ تالاب شادگان و هورالعظیم از جاذبه‌های دیدنی خوزستان به شمار می‌آیند. هر چند این هورها در زمان‌هایی از جمله خشکسالی، تهی از آب شده بودند و تامین نشدن حقابه هورالعظیم و آتش‌سوزی نیزارها؛ کام تشنه آن را خشک‌تر کرد. یک‌سوم این تالاب بزرگ در ایران قرار دارد و ۲ سوم آن در عراق است. بخش عراقی در دوران رژیم بعث از عمد خشک شد و زندگی ساکنان بومی را به نابودی کشاند. سدسازی‌های گسترده کشور ترکیه در بالادست رودخانه‌های دجله و فرات نیز موجب وخیم شدن حال کلان تالاب شده و وضعیت، تعریف چندانی ندارد.

در بخش ایرانی نیز تخلفات شرکت ملی نفت ایران همواره مورد انتقاد بسیاری از فعالان محیط‌زیست بوده است. اما شکار پرندگان مهاجر و بومی نیز از سوی مردم محلی نگرانی‌هایی ایجاد کرده است.

صیادان بدون کوچک‌ترین نگرانی به شکار وسیع مشغول هستند. تالاب شادگان با وسعت ۴۵۰ هزار هکتار سالانه میزبان گونه‌های مختلفی از پرندگان است و هرساله هزاران قطعه فلامینگو در سواحل این تالاب جوجه‌های خود را به دنیا می‌آورند.

براساس مصوبه کنوانسیون رامسر، شادگان جزو ۲۴ تالاب بین‌المللی جهان است. هر چند برای مدتی وضعیت تالاب‌های خوزستان نامناسب بود، اما پس از بارش خوب باران، اوضاع روبراه شده و سامان یافته است.

زندگی روی آب در آرامش سپری می‌شود

در جای‌جای تالاب‌های خوزستان روستانشینانی زندگی می‌کنند، که معیشت زندگی را از هور و هر چه در آن است می‌گذرانند. به یکی از روستاها رفتیم تا با اهالی گپ و گفتی داشته باشیم. پیرمردی با دشداشه‌ای قهوه‌ای در حال رسیدگی به گاومیش‌های خود است نزدیک‌تر رفتم تا با او صحبتی کنم پیرمرد روستایی در گفتگو با ما گفت: زندگی در تالاب خیلی خوب است و در آرامش سپری می‌شود. دامداری شغل ماست و شیر حیوانات را پس از دوشیدن می‌فروشیم و زندگی را می‌گذرانیم.

قایق‌سازی یکی از درآمد هورنشینان خوزستان

ساخت قایق نیز از دیگر مشاغل هورنشینان است. جوانی قد بلند با دماغی کشیده و رنگ پوستی سبزه مشغول چکش‌کاری است که به سراغ او رفتیم، دست از کار کشیده و در گفتگو با خبرنگار ما بیان کرد: من همراه با عموی خود در زمینه ساخت قایق فعالیت داریم. روزانه یک یا ۲ مورد می‌سازیم و بیشتر مشتری‌ها از اهالی روستا هستند. خریدارهایی از اهواز، رفیع، شادگان، ماهشهر و سایر نقاط نیز وجود دارد. خدا را شکر کسب و کار خوب است و رزق و روی حلال در می‌آوریم، تالاب جای خوبی است و بعید می‌دانم اینجا را ترک کنم.

عموی علی که مردی میانسال است نیز گفت: درآمدی که از راه قایق‌سازی کسب می‌کنیم، کافی است و نیاز به شغل دیگری نداریم. هر چند ورق‌های به کار رفته در تولید قایق‌ها قبلا ارزان‌تر بودند، اما حالا گران شده است. امیدوارم مشکلات ناشی از کرونا با نابودی این ویروس حل شوند و بتوانیم راحت‌تر به کار خود ادامه دهیم. هر چند فعلا از کار خود راضی هستیم و به آن «افتخار» می‌کنیم.

حقابه تالاب‌های خوزستان پیگیری شود

او افزود: کار ما منبع درآمد دیگر اهالی نیز شده است. با قایق‌های ما به تالاب می‌روند و ماهی شکار کرده و از طریق آبزیان معاش خود را تامین می‌کنند. اگر حقابه هور به طور مرتب از سوی مسئولان پیگیری شود، ماهیان زیادی برای صید وجود دارد و ما نیز امکانات را برایشان تهیه می‌کنیم. نزدیک به ۳۰ سال است که قایق می‌سازیم، در گذشته با پدرم کار می‌کردم، آن زمان سر و کارمان با حلب نبود، بلکه قایق‌های چوبی و زیبا در اندازه‌های مختلف ساخته و به مشتری‌ها می‌فروختیم، اما حالا بیشتر با آلومینیوم برای ساخت قایق سر و کار داریم.

خانوارهای ساکن تالاب

خانمی با لباسی بلند و شالی سورمه‌ای بر سر گفت: از زندگی در این طبیعت راضی هستم و تحمل گذر عمر در جای دیگری را ندارم. اینجا ماهی شکار می‌کنیم و معاش خود را از طریق گاومیش‌ها می‌گذرانیم. زن‌ها برای تامین معیشت به همسران خود کمک می‌کنند و توانایی کمک در صید و صیادی را نیز دارند، ضمن آنکه دامداری هم می‌کنیم. صفا و صمیمیت و لذت از طبیعت، گیاهان سرسبز، ماهی و مرغابی، هوای مطلوب و مطبوع، ما را وابسته زندگانی در اطراف این تالاب‌ها کرده است.

مردی را می‌بینم که در تالاب دشداشه خود را بالا زده و پاهایش را در آب فرو برده به سراغش رفتم تا کمی از زندگی در اینجا برای ما روایت کند، با لهجه عربی شروع به صحبت کرد و گفت: تالاب را دوست دارم و نمی‌توانم جای دیگری زندگی کنم، زیرا از کودکی اینجا بودم و حدود ۲۰ سال است که ماهیگیری می‌کنیم. عمده زندگی ما از همین تالاب می‌گذرد و تنها برای رفع احتیاجات معیشتی به شهر می‌رویم. خدا را شکر امسال هم تالاب پر آب شده و ماهی‌ها زیاد، در نتیجه روزی‌مان می‌رسد.

تالاب‌های خوزستان محلی برای درآمدزایی از گیاهان بومی

یکی از افراد ساکن تالاب که در زمینه جمع‌آوری و فروش گیاهان بومی فعالیت می‌کند، گفت: گیاهی به نام لویی که در زیستگاه‌های مرطوب جهان به خصوص در تالاب‌ها رشد می‌کند در اینجا نیز وجود دارد، میوه این گیاهان را آرد کرده سپس آن را می‌پزند که هم خاصیت دارویی داشته و برای درد معده مناسب است و هم در غذاها استفاده می‌شود، ضمن آنکه به کشورهای خلیج فارس نیز صادر می‌شود. گیاه دیگری به نام جگن (زنبق زرد) نیز در اینجا می‌روید که برای علوفه حیوانات و به منظور استفاده در محل نگهداری احشام استفاده می‌شود.

تامین حقابه تالاب‌ها و ادامه حیات ساکنان محلی

زندگی ساکنان محلی تالاب‌های خوزستان از آب موجود در هورها تامین می‌شود، از آب هر جنبنده‌ای حیات می‌یابد و هر گیاهی رشد می‌کند و معیشت مردم بومی از فروش آبزیان و گیاهان فراهم می‌گردد. ضمن آنکه تالاب‌ها سالانه میزبان هزاران گونه پرنده هستند که برای گذران زمستان به این مناطق مهاجرت می‌کنند. لازم است تا با مهیا کردن حقابه مداوم هورها هم محیط‌زیست را به نابودی نکشانیم و هم آب باریکه هورنشینان را قطع نکنیم.

منبع:همشهری آنلاین

خانه سر سلسله سادات طباطبایی بهبهان و بی‌مهری میراثیان

هویت هر شهر را چه نمادها و یادمان‌هایی حفظ می‌کنند؟ آیا خانه تاریخی سر سلسله سادات طباطبایی در بین یادمان‌های بهبهان جایی ندارد؟ آیا نباید مسئولان وزارت میراث‌فرهنگی اقدامی جدی برای مرمت و حفاظت این بنای تاریخی انجام دهند؟
مجتبی گهستونی، فعال حوزه میراث فرهنگی خوزستان در یادداشتی نوشت: از اهواز که راهی بهبهان می‌شوید، نمی‌شود به بازدید از جاذبه‌های تاریخی طبیعی مثل چشمه گراب، دریاچه ماری، حمام تاریخی بکان، جزیره گردشگری مارون، بقعه تاریخی بشیر و نذیر، تنگ تکاب، روستا پشگر، خائیز، امامزاده اباذر، امامزاده شاه‌فضل، تنگ‌بن، کلیسا باستانی تشان، منطقه شکار ممنوع کوه بدیل، غار خفاش، خارستان، ارجان، قلعه مدرسه خیرآباد، نرگس‌زارها، راسته بازار تاریخی، قلعه گلاب، امامزاده حیدر، پل خیری محخان (خیرآباد)، آتشکده چهارطاقی (خیرآباد)، برج‌های رضاخانی، نقش برجسته‌های تنگ سروک، قلعه جایزان رفت اما از بافت تاریخی بهبهان با خانه‌هایی که هر کدام حکایت و داستان‌هایی دارند، بازدید نکرد. خانه‌هایی تو در تو در محله‌هایی که هویت شهری کهن چون بهبهان را می‌سازند.

اما به تماشا هر خانه از بافت تاریخی می‌نشینی محال است که از جلوه‌گری عمارت بهادر دیوان، هوس شنیدن قصه‌های ساکنان آن عمارت دیوانی ساعت‌ها، شنونده را جذب خود نکند. عمارتی که به یکی از مهمترین و قدیمی‌ترین خانواده‌های بومی بهبهان تعلق دارد. سادات طباطبایی از سال ١٠٩٩ قمری تا سال ١٣٧٠قمری مقارن با وفات سلطان محمد خان سوم (سردار امجد منصوری) حکومت بهبهان و کهگیلویه را در دست داشتند.

کافی است، مهمان عمارتی باشی که یکی از گنجینه‌هایش وجود ده‌ها حکم حکومتی و مکاتبات دولتی با ساکنینش است که همه آن اسناد گواه بر اهمیت جایگاه سردمداران وقت آن زمان در عمارت بهادر دیوان است.

حکومت‌داری بهبهان و کهکیلویه

این خانواده قریب به ۶٠٠ سال، از روزگار ایل خانان مغول در قرن هشتم قمری، تا پایان دوره قاجاریه، حکومت بهبهان و کهکیلویه را در دست داشتند، پدر سردار امجد، میرزا علیرضا خان دوم (بهادرالدیوان)، فرزند میرزا سلطان محمد خان دوم است که بعد از مرگ او، به سال ١٢٨٧ قمری، ابتدا برادر بزرگتر بهادرالدیوان به حکومت منصوب می‌شود، ولی پس از آن بهادرالدیوان (پسر دوم) به جای پدر بر مسند حکومت انتخاب می‌شود.

جد اعلای این خاندان، سید عمادالدین مطهرحسنی ارجانی، ملقب به سید فقیه است که مرقد او در مرکز شهر بهبهان واقع شده، او از فقه‌های امامیه در قرن هفتم هجری بوده است.

بنابه شجره‌نامه موجود با هفده واسطه، نسبش به امام حسن مجتبی می‌رسد، بنا به نقل از کتب و اسناد، او از معاشران و شاگردان خواجه نصیر طوسی بوده و از سوی او مامور به تبلیغ مذهب تشیع در ارجان می‌شود. او از تیره‌ی سادات حسنی طباطبایی یمن، مشهور به آل المحل، از اعتاب امام یحیی‌الهادی الی‌الحق امام زیدیه یمن بوده، و قبرش در صعده یمن مشهور است.

این خاندان در اواخر قرن چهارم به ارجان کوچیده‌اند و ساکن این ناحیه می‌شوند، بعد از سیدعمادالدین مطهر که شرح اولادشان هر یک بسیار طولانی است، در حکومت‌های مختلف، اولادش حاکم مطلق بهبهان و کهگیلویه بودند.

همان‌طور که شرح داده شد، این افتخار در خدمت‌گزاری به مردم تا پایان عمر سلطان محمد (سردار امجد)، ادامه یافت و به دلیل تغییرات در شیوه‌ی حکومتی، پس از آن حکام به صورت فرماندار نظامی، استاندار و غیره از طرف دولت مرکزی منصوب می‌شدند.

دراین اوان فرزند برومند سردار امجد، مرحوم نجف خان منصوری در سرای اجدادی باقی مانده و جانشین پدر می‌شود و در همین دوران این خانه محل اصلی تصمیم‌گیری‌ها و تعیین خط مشی سیاسی در منطقه، بوده است و او در ادامه راه اجداد و احقاق حقوق مردم این دیار سعی‌های فراوان کرده است.

زمان ساخت خانه بهادر دیوان

عمارت بهادر دیوان، کی و چگونه ساخته شد؟ بعد از وفات سلطان محمدخان دوم و نحوه‌ی به حکومت رسیدن بهادرالدیوان، اختلافاتی بین میرزایان بروز پیدا می‌کند، در این دوره نسبت به جان او اقدام به سوء قصد می‌شود. بدین سبب او، بنا به توصیه‌ی خاندان مادری که از خاندان خواجه‌ها است، از محله‌ی میرزاها به محله گچ پزان یا کارسرای امروزی نقل مکان می‌کند که ابتدا در ضلع جنوبی حسینیه کارسرا محلی را بنا کرده و سپس دست به ساخت بنای فعلی می‌زند.

بنا به اطلاعاتی که از امیرعبدالله خان منصوری دارم، ظاهرا اقدام به ساخت این بنا در اواخر عمرسلطان محمد خان دوم بوده اما آن چیز که مشهود و از تاریخ بنا در دست است، اتمام و کارهای اساسی توسط بهادرالدیوان صورت پذیرفته و ایشان و اولادانش سلطان محمدخان سوم (سردار امجد)، میرزا صفاخان و میرزا طاهرخان در این بنا ساکن و امور دیوانی و حکومتی بهبهان و کهکیلویه را از این مکان اداره می‌کردند.

بهبهان کوره ارجان

شکوه این بنا زمانی مشخص می‌شود که از تاریخ بهبهان بیشتر بدانیم، بهبهان کنونی کوره‌ی ارجان نام داشت و از عظیم‌ترین و حساس‌ترین ولایات ایران به دلیل موقعیت جغرافیای سیاسی محسوب می‌شود. در کتاب کهکیلویه و ایلات، قید شده بهبهان قبل از شیراز و تهران لوله‌کشی آب داشته است، چیزی که این عظمت را برای بهبهان رقم زده، نمی‌تواند در کنار این موقعیت‌ها جدا از مدیریت با صلابت و با نفوذ بوده باشد، بی‌شک در این مقام حق خاندان منصوری طباطبایی غیرقابل انکار است.

از این خاندان اولین کسی که وارد کارهای حکومتی می‌شود، میرزا حبیب الله خان طباطبایی بود، و این رویه نسل به نسل ادامه یافت، چون بحث از این خانه و سازندگان آن است، تاریخ را از مرحوم بهادر الدیوان به بعد یاد می‌کنم.

نام‌برده در کسوت دیوانی و حکومتی، با رعایت عدل و انصاف حکومت کرده، و مردانه مقابل هرزگی‌ها و زیاده‌خواهی‌های خوانینی که بعد از مشروطه، مال و جان و زمین‌های مردم بهبهان را تیول خود کرده و غارت کردند، ایستاد. بدین سبب توسط پلیس جنوب دستگیر و به زندان در قلعه تل منتقل شود.

اموال و حتی اثاثیه‌ همین بنا با شکوه، توسط عمال انگیس غارت شود، در هنگامه‌ای که او، از زندان خلاصی یافته و با سربلندی به بهبهان باز می‌شود، و بیش از پیش محبوبیت یافته و به خدمات شایانی مبادرت می‌ورزد.

چگونگی دریافت لقب سردار امجد

فرزند ارشد او، سلطان محمدخان سوم (سردار امجد)، بعد از او، بر مسند پدر می‌نشیند، او ابتدا به قوام‌الدین‌خان شهرت داشت و به دلیل جنگ با شیخ خزعل که تا ناحیه زیدون پیشروی کرده بود و سودای تجزیه خوزستان را داشت و شکست سپاه شیخ و دیگر خود فروختگان به دربار انگلیس از طرف حکومت مرکزی مفتخر به لقب سردار امجد شود. لازم به ذکر است، در این غائله، بزرگان طایفه قنواتی نیز با سردار امجد همکاری های زیادی کردند.

مرحوم سردار امجد در کنار کارهای سیاسی و حکومتی در خارج از مرزهای ایران، با چاپ نشریه و روزنامه به زبان فارسی در هندوستان، اقدامات فرهنگی و اقتصادی نیز می‌کرد که همین امر باعث ایجاد روابط فرهنگی و اقتصادی بین بازرگانان شبه قاره هند و بهبهان شود.

روزگار سپری شود و آن‌چه از این خاندان بزرگ به عنوان میراثی برای بهبهان باقی ماند، و نشانه‌ عظمت این دیار است، توسط فرزند برومند سردار امجد، مرحوم نجف خان منصوری حفظ شود، هرچند که باز هم در این دوره تمامی امور مربوط به حوزه‌ی اداری، نظامی و سیاسی بهبهان و کهکیلویه در این خانه جاری بوده است. مرحوم نجف خان بدنبال احقاق حقوق شهر و دیار خود بود و همچون دیگر اجدادش در مورد حق و حقوق مردم به هیچ عنوان معامله نکرد و پیشنهادها و مناسب حکومتی را نپذیرفت، در این خانه ماند و دلخوش بود به مردمی پاک نهاد، که تا دم مرگ همچون قدیسی او را میپرستیدند. چه خوش گفت در مرثیه مرگ او سید محمد سید:
در برق نگاهش بیداد زمانه هویدا بود…

ویژگی‌های معماری عمارت بهادر دیوان

این بنا که علاوه بر عمارت بهادر دیوان به عمارت نجف خان هم معروف می باشد در دو قسمت بیرونی و اندرونی ساخته شده است. دارای دو طویله، یک برج بلند نگهبانی می‌شود. دورتا دور بنا توسط تفنگچیان کاردان و فدایی این خانواده با سنگرهایی بسیار مجهز حفاظت می‌شود. سال ساخت مقارن ١٢٩٠ قمری توسط معمار علیرضا و پدر بزرگ او معمار غفار ساخته می‌شود، که در سازه‌های تخصصی از هنر معماران کازرونی و یزدی نیز استفاده شود. معماری و گچبری‌های قرینه بسیار ظریف، درب‌های چوبی همراه با شیشه‌های رنگی، شومینه‌های زیبا، ارسی‌های بسیار زیبا و سرداب‌های چند منظوره نیز از زیبایی‌های خاص این بنا است.

منزل دارای آشپزی ماهر و شیرازی به نام احمدی بود، تفنگداران از طایفه بهولی و ابوعلی بوده‌اند، علاوه بر آنان از تلوخان که شکارچی به نامی بود و آقایان صیادی، صفوی و خان علی مسیحی می‌توان نام برد، که فداکارانه در کنار این خاندان در کسوت حراست و مباشرت یاری‌گر بودند.

بی‌مهری میراث فرهنگی به عمارت بهادر دیوان

اما اینک این بنا با بی‌مهری تمام از سوی متولیان میراث فرهنگی استان خوزستان روبرو شده است. امیر عبدالله منصوری که پسر نجف خان محسوب می‌شود با توجه به اقامت در ایالات متحده آمریکا، بنا به غیرت و تعصب ذاتی به دیار خود بازگشت، و برای رونق و بازسازی این بنا تلاش کرد و با سکونت در این مکان باعث شد که هر از چند گاهی همه‌ فامیل از جمله خانواده علیرضا و امیررضا منصوری فرزندان مرحوم مهندس جمال‌الدین منصوری که در تهیه این نوشتار همکاری شایانی داشتند، مدتی را در خانه پدری به دور از غوغای روزگار نفسی تازه کنند.

این سرا کهن می‌تواند نما شکوه و عظمت شهری باشد که در تاریخ چند هزار ساله‌ی خود از حمله‌ی اسکندر تا جنگ تحمیلی هزاران شهید سرافراز را به ایران تقدیم کرده. چرا باید نسل جوان بهبهان نداند که روزی میرزا قوام الدین، چگونه جلو محمود افغان جانانه مقاومت کرد. فرزندانش میرزا علیرضاخان چگونه جلو سرداران زیاده خواه وابسته به دربار انگلیس ایستاد، و فرزند او سردار امجد سر در راه میهن در جنگ با شیخ خزعل نهاد و ظفر مندانه به دیار خود بازگشت. با بازسازی این بنا، ستون‌ها و درهای این خانه زبان گشاده و برای این نسل روایت‌های این دیار کهن را فریاد خواهند زد، و به بهبهانی‌ها می‌گویند که شما وارث چه تمدنی هستید که اگر دیر اقدام شود گذشتگان ما را نخواهند بخشید.

منبع:اسکان